Monday, January 30, 2012

Жаҳонгир Муҳаммад

63.БОЙМИРЗА ҲАЙИТ

Миртемир истеъфога чиққандан кейин хусусий “Турон” ижодкорлар уюшмасида ишлай бошлади. Уюшма хусусий бўлгани учун мадрасанинг бир хонақоҳида фаолият кўрсатарди. Кошинлари нураб тушган, муқарнасларидан узоқ тарихнинг кўзлари жовдираб турган мадраса хонақохи зах, ҳавоси биқиқ бўлса-да, кишини айри бир дунёларга етакларди. Рутубат Миртемирнинг душмани эди. Хонақоҳга кириши билан оёқлари зирқираб оғрий бошласа-да, хаёллари уни олис-олисларга етакларди.

Бизга ўз тарихимизни ўргатмадилар, деб ўйларди Миртемир. Асосан бошқаларнинг тарихини ўргандик. Ўз тарихимизни эса бегоналар ёзган асарлардан ўқитдилар. Уларни асар дейиш мумкинмикан?! Ахир уларнинг аксарияти маълум бир манфаат учун ёзилмаганми? Назаримда биз тарих ёзишни севмайдиган халққа ўхшаймиз. Кошоналар тиклаймиз, савашларда музаффарлик қиличини кўтарамиз, лекин тарих ёзишга қолганда ҳамду санодан нарига кетолмаймиз. Подшоларни мақташ тарихчиларимизнинг каломи аввалларидир. Подшоларга ҳамду сано ўқиш тарихчиларимизнинг орзу-муддаоларидир. Ўтмишини билмаган келажагини йўқотади. Ўтмишини танимаган келажагини ҳам таний олмайди. Менимча ҳамма ишни тарих ёзишдан бошлаш керак. Continue Reading →

Posted by on Monday, January 30, 2012 in 1.BOSH SAHIFA, Қувғин.

Leave a Comment

Monday, January 30, 2012

Нусрат Раҳмат

НОК ҲАҚИДА ИНТЕРВЬЮ

Табиат нокни йирик томчига ўхшатиб яратган. Ҳадемай узилиб тушадиган шарбат томчисига.
Йўқ, табиат нокни юракга ўхшатиб яратган. Заҳматкаш боғбоннинг уриб турган, соғлом юрагига!
Қанақа ташбеҳлар изламайди киши, қандай қиёслар ўйлаб топмайди?! Аслида томчи қаерда-ю, юрак қаёқда?! Буларнинг ўхшашлиги ҳам йўқ ҳисоби.
Ёввойи нок билан маданийлаштирилганининг муштараклиги кам. Ёввойи нок томчидан ҳийла йирик, аччиқ; ҳақиқий нок сершира, тиллоранг, шафақранг…
Миттигина тахир мевани ана шундай бебаҳо мўжизага айлантириш учун инсон минг, балки ўн минг йиллар давомида изланган. Табаррук номлари қайдномаларда муҳрланмаган меҳнаткаш боғбонлар азал-азалдан йирик, сершарбат мева берадиган дарахтларни танлаб кўпайтириб борганлар. Биз бугун оғизда эриб кетадиган нашватилар, баҳоргача сақланадиган нокларни биламиз. Улар бизнинг дастурхонимизни безаши учун бир неча авлодлар ўз умрларини бахшида этганлар. Continue Reading →

Posted by on Monday, January 30, 2012 in 1.BOSH SAHIFA, Do'stlar ijodidan.

Leave a Comment

Monday, January 30, 2012

Шуҳратжон АҲМАДЖОНОВ

АҚШДА МАРТИН ЛЮТЕР КИНГ КУНИ

I have a dream that one day this nation will rise up and live out the true meaning of its creed: “We hold these truths to be self-evident: that all men are created equal.” [1]
MARTIN LUTHER KING (15.01.1929-4.04.1968)

Бир куни келиб ушбу миллат қаддини ростлашини ва «Биз барча инсонлар тенг қилиб яратилганлиги ўз-ўзидан равшан деб ҳисоблаймиз» принципининг ҳақиқий маъноси билан яшашини мен орзу қиламан. [1]
МАРТИН ЛЮТЕР КИНГ (1929.15.01-1968.04.04)

Фото 1. Мартин Лютер Кинг Кунига бағишланган Айдаҳо штати губернатори ва Сенати жойлашган бино олдидаги митинг. АҚШ, Бойси шаҳри. 2012 йил 16 январ. Continue Reading →

Posted by on Monday, January 30, 2012 in 1.BOSH SAHIFA, Uzbek.

Leave a Comment

Sunday, January 29, 2012

Жаҳонгир Муҳаммад

“Қувғин”, 3-китоб, (тарихий роман)
62.МУКОФОТ

Каримов ҳам эрталабгача ухламади. Олий ўқув юртларини вилоятларга кўчириш ҳақидаги фармонларни имзолади, ўнлаб раҳбарларни ишдан олиб, ўрнига янгиларини тайинлади. Баъзи вилоят раҳбарларини эса сайловда Исо Холисга рўйхотирлик қилди, деган баҳона билан ишдан қувди. Ҳатто Талабалар шаҳарчасини темир панжаралар билан ўраб олиш масаласидан то талалабаларни автобусларга миндириб, уй-уйларига қадар етказиб қўйишгача – барча тадбирлар билан ўзи шуғулланди. Шаҳарчани темир панжара билан ўраб олиш учун бюджетдан махсус пул ажратди. Тонг бўзариб қолганда, Алматов билан Урайимжонга:

-Миршабларнинг маошини икки марта оширдим. Мана учинчи фармонга ҳам қўл қўяпман. Буни овоза-дарвоза қилманглар,-деди.-Шундай ҳам миршабларнинг маоши бошқаларникидан беш-олти марта кўп эди. Бунинг устига улар ҳар бир дарахтдан пул теришади. Тишларидан остоналаригача олтин бўлди. Шунда ҳам содиқ бўлишмаса, йўқотиб юбораман ҳаммасини.

-Ҳаммаси сизга содиқ, – деди Алматов. – Мажлисларда ота-оналари сизни тинимсиз дуо қилишганини айтишади. Бизнинг орамиздан нонкўр чиқмайди. Сизга хиёнат қилсак, кўзимиз кўр бўлади.

Суҳбатни индамай тинглаб ўтирган Алиев ҳам қўлидаги қоғозни Каримовга узатди.

-Ҳуқуқ-тартибот органлари бир вужуд. Талабалар шаҳарчасида бизнинг ходимларимиз ҳам фидойилик кўрсатдилар. Уларга ҳам бир оталик қилинг,-деди Миллий хавфсизлик қўмитаси бошлиғи Алиев.-Миршаблар қатори маошларини оширганингиз учун, қуллуқ. Шу беш-олти кишига мукофот берсак дегандим.

Каримов қўлидаги қоғозни имзоларкан:

-Буни яхши эслатдингиз,-деди. – Нафақат Талабалар шаҳарчасида, балки сайловда ҳам ҳаммангиз ўзингизни кўрсатдингиз. Мен мустақил давлатнинг мустақил раҳбариман энди. Орқада халқнинг кучи бор. Сиз ҳам ана шунга яраша бўлишингиз керак. Бугун Алматов, Абдуғаниев, Алиев сизларга генерал унвони бераман.

Каримов шундай деб, Темир Алимовга дарҳол фармон лойиҳаси тайёрлашни буюрди:

-Рухсат этсангиз, бир таклифим бор эди. Урайимжон ҳали подполковник. У кишига полковник унвони берсак. Бироздан кейин эса… Continue Reading →

Posted by on Sunday, January 29, 2012 in 1.BOSH SAHIFA, Қувғин.

Leave a Comment

Sunday, January 29, 2012

Абдуқодир Нурмуҳаммад ўғли Сатторов

Ботулизм

Ботулизм орқа мия ҳамда узунчоқ миянинг зарарланишига хос симптомлар билан таърифланадиган оғир токсин инфекцион касалликдир. Бу касалликнинг калбаса истеямол қилган кишилар орасида биринчи марта 1817-йилда учрагани маълум. Ўша йили унинг эпидемиологияси ва клиникаси матбуотда ёритилди ва унга ботулизм номи берилди (Воtblus – калбаса демакдир).
Этиологияси.
Бу касалликни Clastridium botulinum деб аталадиган, спора ҳосил қиладиган анаэроб микроб қўзғатади. Бу микробнинг А, В, С, Д, Е, Ғ турлари маълум. Юртиимизда А, В ва Е турлари учрайди. Камдан-кам С ва Ғ турлари ҳам учраб туради. Ботулизм таёқчаси кислород бўлмаган шароит тез кўпаяди (анаэроб), унинг вегетатив формалари 60 даражада 10-15 минут ичида ҳалок бўлади, споралари эса жуда чидамли бўлиб, 5 соат давомида қайнатилганда ҳам тирик сақланади. Бу микробнин вегетатив формаси маълум микроб токсинлари орасида энг заҳарли жуда кучли экзотоксин чиқаради. У миллилитрнинг миллиондан бир қисми миқдорида бўлганда ҳам 1 та каламушни ўлдиришга кифоя қилади. Ботулизм микроби совуқ (10 дан паст) шароитда 8 % ли ош тузи ва 55 % ли шакар эритмаси бу токсинни нейтраллаштиради.
Кисларод.
Кисларод етарли бўлган ташқи мухит шароитида ботулизм таёқчаси спора хосил қилади ва споралар узоқ вақт тупроқда сақлана олади. Споралар сув ва ем хашак орқали хайвонлар хазм йўлига тушади. Хайвонлар ботулизм микробига чидамли бўлади, шу сабабдан улар касалланмайди. Микроблар ҳайвон ичагида кўпайиб, ахлати билан бирга ташқарига чиқарилади. Шундай қилиб, ботулизм таёқчасининг споралари деярли ҳамма жойдаги тупроқда учрайди. Улар тупроқдан сувга, сабзавот, хўл мева, озиқ-овқат маҳсулотлари, ем-хашакка тушади. Continue Reading →

Posted by on Sunday, January 29, 2012 in 1.BOSH SAHIFA, Salomatlik.

Leave a Comment

Saturday, January 28, 2012

Тотлисасни тиз чўктирган бола

Posted by on Saturday, January 28, 2012 in 1.BOSH SAHIFA, 5.Tasvir.

Leave a Comment

Saturday, January 28, 2012

Шавкат Муҳаммад

Рандаланмаган ҳаёт

“Xозяин”, “посредник” ва “элита”

Қозоғистондаги ўзбек мардикорларини уч тоифага бўлиш мумкин.

Биринчиси “хозяин”ли (иш берувчиси бор)лар тоифаси. Уларнинг ташвиши оз бўлади. Улар учун иш топиш, ётоқ ва озиқ-овқат, пулни ундириб олиш, ҳужжатлар масаласини “хозяин” ҳал қилади. Одатда улар маошга ишлайди ва ишларининг асл нархини билишмайди. Иш берувчи эса уларни ишлатиб, яхшигина фойда кўради.

Иккинчи тоифа ишчилар “посредник”лар билан бирга ишлайди. Улар асосан гуруҳ-гуруҳ бўлиб яъни “бригада” бўлиб келишади. Уларнинг ётиб-туриши курилишда бўлади. Ўртада турган одам- “посредник” бу “бригада” ишлаб топган пулининг 15-20 фоизини олади. Айрим ҳолларда “посредник” бир ишчининг тўлиқ пулини олади яъни ишлаб топилган пул барчага, жумладан, ўртада турган одамга ҳам тенг бўлинади. Бу икки томонга ҳам маъқул. Мардикорлар иш излаб сарсон бўлмайди, бир ишни битиргунча кейинги ишни “посредник” топиб қўяди. Мижоздан пулни олиб бериш ҳам “посредник”нинг вазифаси.

Учинчиси “элита” тоифасидаги ишчилар. Улар одатда маҳоратли, ўзига ишонган усталар. Улар мустақил иш юритадилар. Эрки ўзида бўлади, ишлаб топган пулини ҳеч ким билан бўлишмайди. Иш нархи бошқа ишчиларникига қараганда анча баланд. Газета-журналдан эълон бўйича, таниш-билишлар оркали иш топишади. Одатда “элита” ишчилари маҳаллий тилни, урф одатларни яхши билишади.

Қозоғистонда ўзбек мардикорларига арзон ишчи кучи ва сифатли ишлаши учун талаб катта. Ўзбек ишчилари тез ва сифатли ишлайди. Улар ишдаги қийинчиликлар ва об-ҳаво инжиқликларига ўта чидамли.

Бир қозоқ мижозимиз “Ўзбекларнинг тепасида туриб, ишини назорат қилиш шарт эмас, улар астойдил ишлайди” деган эди.

Қурилиш материаллари ва озиқ-овқатини таъминлаб турилса бас. Ўзбек ишчиси азонда туриб, қоронғу тушгунча тиним билмайди.

Буни қадрлаган аксар қозоғистонликлар ўзбекка меҳнат ҳақини кўнгилдагидек бериб, жўнатади. Continue Reading →

Posted by on Saturday, January 28, 2012 in 1.BOSH SAHIFA, Uzbek.

Leave a Comment

Saturday, January 28, 2012

АҚШ-Ўзбекистон

Америка Қўшма Штатлари Ўзбекистон ҳудудида ҳарбий база қуриш ниятида эмас

Бу ҳақда Американинг Тошкентдаги элчиси Жорж Кроул журналистлар билан учрашув чоғи баён қилди.

11 сентябр Америкага террор ҳужумларидан кўп ўтмай Америка ҳаво базаси учун ўз ҳудудидан жой берган Ўзбекистон орадан уч тўрт йил ўтиб, Андижонда намойишчиларни қирғин қилар экан, Вашингтоннинг танқидлари остида Америка ҳарбийларини чориғини тўғрилаб қўйганди.

2014 йилда Америка Афғонистонни тарк этиши ҳақида айтар экан, бу Президент Каримовни жиддий ташвишга солди. Каримов минтақада беқарорлик эҳтимоли ҳақида гапира бошлади.

“Америка Қўшма Штатлари Ўзбекистонда бу яқин келажакда, айниқса, Президент Каримов даврида ҳарбий база очиши эҳтимолдан йироқ”, дейди россиялик ҳарбий мутахассис Александр Голс.

Аммо, унинг назарида келажакдаги беқарорлик ҳақидаги хавотирлар ҳам асослидир. Ҳар ҳолатда – Марказий Осиёда Америка ҳарбий ҳозирлигига эҳтиёж борми?

Александр Голс: Америкаликларнинг ҳозирги кунда яккаю ягона уруши Афғонистонда кечмоқда. Американинг ҳарбий стратегияси эса зиддият яқинида қалқон вазифасини бажарувчи базалар яратишни кўзда тутади. Бу бор гап. Бундан ташқари 2014 йилда Америка ўз кучлари Афғонистондан чиқаради. Ана шундай бир шароитларда Марказий Осиёда Америка учун ҳарбий база бўлиши муҳимдир. Учинчи бир ҳолат шундаки, ҳозир кўпчилик бир нарсани яхши билади. Америкалик Афғонистондан ўз мақсадларига эришолмай чиқишмоқда. Толибларни енга олишмади. Ҳарбий амалиётларидан кўзланган мақсадлари амалга ошмади. Биз истаймизми йўқми, яқин келажакда Толиблар яна қудратни тортиб олишлари мумкин ва Афғонистонда оёққа туришар экан, Амударё оша Марказий Осиёга ўзларининг тажовузкор Ислом ақидаларини ёйа бошлашлари эҳтимолдан холи эмас. Бунинг учун Марказий Осиё давлатларида замин яратилган. Авторитар тузумлар кучсизланмоқда, аҳоли қашшоқлашаётир… Continue Reading →

Posted by on Saturday, January 28, 2012 in 1.BOSH SAHIFA, BBC.

Leave a Comment

Saturday, January 28, 2012

“Вашингтон пост”:

США расширяют свое военное присутствие в Азии

В ответ на растущую силу Китая Филиппины раздумывают о размещении большего военного контингента США на своей территории

Спустя два десятилетия после вывода американских вооруженных сил с их самой крупной военной базы в Тихом океане, власти Филиппин вступили в переговоры с администрацией Обамы о расширении американского военного присутствия на территории этого островного государства. Данное действие стало одним из последних в ряде стратегических шагов, направленных против Китая.
Несмотря на то, что переговоры находятся на начальной стадии, официальные лица обоих государств заявили, что они склонны к подписанию соглашения. Они планируют провести обсуждение его деталей в четверг и пятницу в Вашингтоне, а совещание более высокого уровня должно состояться в марте. Если будет подписано данное соглашение, то оно дополнит соглашения, которые были подписаны недавно с другими государствами. Одно соглашение было подписано с правительством Австралии, где в скором времени будут развернуты американские морские пехотинцы, а второе соглашение – с Сингапуром, который согласился на размещение военно-морской базы, где будут находиться американские боевые корабли.
Среди рассматриваемых вариантов идет обсуждение возможности размещения центра управления военными кораблями на Филиппинах, развертывание войск на ротационной основе и проведение более частых совместных учений. По каждому сценарию, американские вооруженные силы фактически будут гостями на своих заморских военных базах.
Внезапное желание многих стран Азиатско-Тихоокеанского региона предоставить свою территорию Вашингтону демонстрирует прямую реакцию на рост военной силы и уверенности Китая, который в последнее время начал сильнее выражать свои претензии на такие спорные территории, как богатое энергоресурсами Южно-Китайское море. Continue Reading →

Posted by on Saturday, January 28, 2012 in 1.BOSH SAHIFA, 3.RUSSKIY.

Leave a Comment

Friday, January 27, 2012

Жаҳонгир Муҳаммад

“Қувғин”, 3-китоб, (тарихий роман)

61.ОНА БЎРИ

Миртемир худди қамоққа олиш учун келадиган миршабларнинг йўлини пойлаётган одамга ўхшаб хавотир билан ташқарига термулиб ўтираркан, деразанинг остидаги иситгичдан тарқалаётган ҳарорат уни эритди. У деразанинг токчасига бошини қўйганча кўзларини юмди. Инсон баъзан роҳат қилиб ухлаганда туш кўришни истаса-да, ё кўролмайди ёки кўрган тушини “олиб туролмайди”. Лекин баъзан бир шакарлама пайтида қурилган туш ҳаётнинг муҳим бир воқеаси каби ҳеч эсдан чиқмайди. Миртемир ҳам туш кўраётганди.

…У бирдан қудуққа тушиб кетди. Қудуқнинг деворлари қизигандан-қизиган, қўл тегизсанг бармоқларинг ёпишиб қолади. Қудуқнинг ости қоп-қоронғу эди. Бу қоронғулик орасидан итларнинг акиллаши эшитиларди. Миртемир қоронғуликка назар солганди, итларнинг ям-яшил бўлиб “ёниб” турган кўзларини кўрди. Бу қўрқинчли “чўғ”лар унга яқинлаша бошладилар. Бир жуфт “чўғ” унинг юзларига қадар яқинлашди. Кейин унинг юзини тирнай бошлади. У итни улоқтириб ташлаганди, бошқалари унга ташланди. Улар негадир тишламас эдилар. Фақат ҳар тарафини тирнаб, кийимларидан тортқилаб, ғингшинаётгандилар. Continue Reading →

Posted by on Friday, January 27, 2012 in 1.BOSH SAHIFA, Қувғин.

Leave a Comment

Thursday, January 26, 2012

Ликвидатор ёки Астанат

Posted by on Thursday, January 26, 2012 in 1.BOSH SAHIFA, 3.RUSSKIY, 5.Tasvir.

Leave a Comment

Thursday, January 26, 2012

Ёдгор Обид

Қалдирғоч

Умрим қиши. Хаёл суриб ётаман.
Гоҳо ширин орзуларга ботаман.
Ўйларимни қўзғар ширин овозинг-
Қалдирғочим, сени қайдан топаман?

Гарчи тақдир синовлари кўп бўлди,
Умрим бори- нотинч, талотўп бўлди.
Боринг билдим. Кўнгил тўлди. Ҳўб бўлди…
Қалдирғочим, сени қайдан топаман?

Кўнгил уйин пештоқида жойинг бор,
Келолмайсан. Боролмам. Дил- интизор.
Бу кенг дунё икки жонга шунча тор…
Қалдирғочим, сени қайдан топаман?

Жисму- боринг- битилмаган ғазалсан,
Сасинг гўзал. Қалбинг гўзал. Гўзалсан.
Эрк орзуси рамзи каби азалсан…
Қалдирғочим, сени қайдан топаман? Continue Reading →

Posted by on Thursday, January 26, 2012 in 1.BOSH SAHIFA, Do'stlar ijodidan.

Leave a Comment

Thursday, January 26, 2012

Безнаказанность

Чем обернется для Киргизии отсутствие единой этнической политики

В последнее время в Киргизии участились конфликты на национальной почве. Правозащитники опасаются повторения ошских событий и обвиняют власти в неспособности принять меры для предотвращения этнических столкновений.

В Киргизии, пережившей в июне 2010 года кровопролитные столкновения киргизов и узбеков в городе Ош, до сих пор нет единой концепции этнической политики, которой бы руководствовались все структуры власти. По мнению экспертов, это создает предпосылки для новых конфликтов на национальной почве.

Новые очаги напряженности

Лишь за последний месяц в республике произошло по меньшей мере три межнациональных конфликта. Continue Reading →

Posted by on Thursday, January 26, 2012 in 1.BOSH SAHIFA, 3.RUSSKIY.

Leave a Comment