Milliy qadriyatlar

Navro’z bayrami haqida

Navro’z bayrami oldingilarga nisbatan va umuman Navro’z bayrami oldingi yillardan ayricha nishonlandi. Chunki Navro’z shunday yo’ligagina bir bayram bo’lib qolmasdan, u milliy madaniyatimizning ko’zgusi hamdir. Shu bois masalaga jiddiyroq nazar solmoq kerak.

“Bir millat yoki xalqni cho’ktirmoq uchun uning madaniyatini yo’qot” – Chor Russiyaning shiori ana shunday edi.

Milliy madaniyatlarni yo’qotish mumkin emas, ammo boshqa bir madaniyat bilan assimilyatsiya qilish, ya’ni yeb yuborish mumkin – bu esa Lenin mohiyatidir. Continue reading

Jurnalistika jabhasi

Mavhumlik

Bugun o’zbek matbuoti, o’zbek jurnalistikasining rolini oshirish haqida ko’p gapirilmoqda va ko’p yozilmoqda. Xalqning dardi, inson haqlari, ijtimoiy-siyosiy muammolar haqida dadillik bilan, ochiq-oydin yozilmayotganining sababi qilib jurnalistlarning malakasizligi ko’rsatilmoqda. Aslida ham shundaymi?

“Hurriyat” gazetasida “Gazeta zerikarlimi, demak biz qiziqarli yozolmayapmiz” sarlavhasi ostida birinchi sahifadan, imzosiz bir maqola berilgan. Maqola garchi imzosiz bo’lsa-da unda bir kishining, bir muallifning tilidan so’z yuritiladi. Continue reading

Tariximiz

Buxoro fojeasi

O’zbekiston mustaqilligi nishonlanadigan birinchi sentyabr kuni bizga tarixning son-sanoqsiz alamli, iztirobli fojealaridan birini eslatadi. Ayni shu kuni – 1920 yilning 1-sentyabrida Qizil Armiya qo’shinlari Buxoro shahriga bosib kirib, Buxoro amirligining saltanatini qo’lga kiritgandi. Shu zaylda 1-sentyabr tarixga Buxoro amirligining yoki Buxoro davlatining oxirgi kuni bo’lib yozildi. 1-sentyabr kuni O’zbekiston mustaqilligi bayram qilinarkan, Buxoro davlatining qulashini yodga olish kelajagimizga yanada ravshanroq ko’z bilan nazar solishga undaydi. Continue reading

Jurnalistika jabhasi

Davlat siri

Ma’lumki, sho’rolar zamonida har bir matbuot idorasi qoshida davlat sirlarini saqlash bo’yicha maxsus vakil o’tirardi. Uning qisqacha nomi Uzlit yoki  tsenzora edi.

Bugun MDH o’lkalarining aksariyatida bu muassasa tarixga aylandi. O’zbekiston qonunlarida ham matbuotni tsenzura qilish ta’qiqlangan.

Jumladan, “Jurnalistik faoliyatni qimoya qilish to’g’risidagi” O’zbekiston respublikasi qonunining 4-moddasida ham bu e’tirof etilgan. Continue reading

Yaqin moziy

  • Erkni bo’g’ish

Mashhur 300-sonli ishning “Ayblov fikri”(1)ni ikki qismga bolish mimkin.

Birinchisi: “ERK”gazetasiga qaratilgan ayblovlar;

Ikkinchisi: aniq shaxslarga qaratilagan ayblovlar.

Masalning birinchi qismiga diqqatingizni tortmasdan oldin ba’zi narsalarni eslatishga to’g’ri keladi. Ma’lumki, Mustqillikdan keyin “Erk”gazetasi O’zbekistonda nashr etilayotgan gazetalar ichida nafaqat tiraji, balki mazmun-mundarijasi bilan ham birinchi o’rinlardan biriga chiqdi. Bu hukumatni cho’chitdi. Uni cheklash uchun qog’oz narxi oshirildi, “Uzlit” ya’ni tsenzura idorasiga adabiyotni, she’riyatni tushunadigan qo’shimcha xodimlar ishga olindi. Continue reading

Mushohada

  • Tarixni buzish

Tarixni qayta yozish an’anasi O’zbekistonda gurillab davom etmoqda, lekin qush uyasida ko’rganini qiladi, deganlaridek, muhtaram tarixchilarimiz, olimlarimiz aynan salaflarining yo’lidan bormoqdalar.

Kommunistlar Abdulla Qodiriy, Cho’lpon, Fitrat, Usmon Nosir kabi yuzlab ismlarni tarixdan o’chirib tashlash uchun qo’llaridan kelganini qildilar. Bugun esa biz bu borada tom aksini amalga oshirayapmiz.

Ya’ni u qirg’oqdan bu qirg’oqqa o’tib, tarixni asosan ularning ismlari bilan to’ldirayapmiz. Ularni o’rganishda biryoqlamalikka yo’l qo’yyapmiz. Continue reading

Mushohada

Xabarning zalvori

“O’zbek matbuoti erkindir”, degan gaplar aytilayotgan bo’lsa-da, jurnalistlarni muhofaza qiluvchi xalqaro qo’mita jurnalizm borasidagi masalalar, muammolarni o’rtaga qo’yarkan, O’zbekistonni matbuoti erkin bo’lmagan davlatlar ro’yxatiga kiritdi. Xo’sh buning sababi nimada va bu dashnomdan qutulishning yo’li bormi?

O’zbek jurnalistikasi, uning o’tmishi, buguni va kelajagi haqida gapirishga, o’ylashga va qayg’urishgga haqqim bor, deb uylayman. Chunki oz emas, ko’p emas 25 yildir-ki shu sohaning ichidaman. Uning muammolari, dardlarini bevosita yashab, guvohi bo’lganman. Continue reading