Эскирмаган мавзулар

Хафақон ёки гипертонияни ТАБОБАТ УСУЛИДА ДАВОЛАШ

Қон босими яни гипертония касаллиги- Юнонча hyper – ортиқча, tonos-таранглик, босим-маънони англатиб атeриал қон босимини ошиши билан кечадиган хроник касалликдир.
Гипертония касаллигида артериал босимнинг юқори бўлиши буйрак ёки эндакирин безлари касалликлари оқибатида келиб чиқувчи касаллик бўлиб қон босимини ирода этилишининг бузилишига боғлиқ бўлади. Касаллик асосан асаб бузилишидан келиб чиқадиган хасталикдир.

Одамнинг руҳан эзилиши, кўнглиги оғир ботадиган кечинмалар бу дарднинг бошланишига туртки бўлади. Ташқи мухитдан бош миянинг олий бўлимларига асабларни толиқтирадиган таъасуротлар келиб туриши натижасида бош миянинг тегишли қисмлари доим қўзғалиб турадиган бўлиб қолади.

Миядаги мана шу қўзғалиш ўчоқлари қон томирга таъсир кўрсатиб улар тонисининг тўғри идора этилишини бузади. Натижада арзимаган сабабдан ҳам томирлар тониси ўзгариб қон босими ўзгариб турадиган бўлиб қолади. Бу ходиса бора-бора кучайиб табора доимий тус ола бошлайди ва охири қон босими мудом юқори даражада турадиган бўлиб қолади. Вақт ўтган сайин турли орган ва тўқималарда ишланиб чиқадиган гармонлар ва бошқа актив моддалар воситаси билан организмга таъсир кўрсатувчи механизмлар қон босимининг юқори туришини қувватлаб берадиган бўлиб қолади. Continue reading

Шунақаси ҳам бўлади

duppiҚаерда ишлаш яхши?

Бунда икки йил олдин шу савол билан мурожаат қилган дўстларим бугун ҳам ўша фикрда. Улардан бири масалан, “Бугун учун энг зўр касб СНБда ишлаш” деган бўлса, яна бири “прокуратура ҳам ёмон эмас” деди. Қаерга борса сканворд олволиб, ундаги тўртта сўзни аранг топа оладиган яна бир дўстим эса бу икки тахминни пачоқ қилди. “Э-э, СНБ ҳам, прокурор ҳам ҳозир ҳеч нарса эмас, Ўзбекистонда сразу или президент бўлиш керак, или Ўзбекистондан кетиш керак”, деди у. Аввал давра боши, сўнгра биз кулиб юбордик.

Умуман олганда унинг гапи анча мантиқли топилди. У ҳатто буни ўзича изоҳлаб ҳам берди. “Масалан, ҳеч қайси қонун, қарор сен учун кучга эга эмас, йўлинг ҳамма вақт очиқ, чет элга бемалол чиқаверасан, бутун мамлакат аҳли аранг 65 ёшгача яшаса, сен 101га кирсанг ҳам йиқилмайсан, хуллас кайф”, деди сканворд “устаси”. Шу пайт сигаретининг сўнгги донасини олиб, синиб кетгани боис сўкиниб нари отган яна бир дўстимиз сўзга аралашди. Унинг айтган сўзи энг оригинал деб топилди. Унинг мантиқига кўра, “Ўзбекистонда зўр яшаш учун президент бўлиш шарт эмас, унинг қизи бўлиш ҳам зўр оғайни, даже лучше”. “Ўғли бўлиш дегин”, дедим уни адашган санаб, у эса бош чайқагани ҳолда, “ўғли бўлмайдида унинг… қанақанги фантазияларга берилган чоғингда ҳам халқни ҳурмат қилиш керак-ку ахир, қизи шунчалик бўлганда ўғлини тасаввур қил”, деди кашанда. Ҳамма тағин кулиб юборди. Continue reading

Нурилла Остон

nurulloИчки душман

Император Франц Иосиф I нинг жияни эрцгерцог Фердинандни отишганида шоввоз аскар Швейк:”Мен унинг қотилиман!”-дея тан олади. “Нега бундай қилаяпсиз?” деган саволга у пинагини бузмай: “Барибир тан олдиришади, нима қиласан асабингни бузиб,-дейди.-Мана, Исо пайғамбарни айби бўлмаса ҳам хочга михлаб ташлашган… Аслида бу ички душманларнинг иши”.

Одам боласини туғилганидан бошлаб ўлгунига қадар ички душман таъқиб қилади. Гўдак сутнинг таъмини олганидан кейин кўкракнинг бирисини эмиб, иккинчисини биров илиб кетмаслиги учун қўли билан чангаллаб олади. Одам Ато Иқлимани Ҳобилга никоҳлаб бермоқчи бўлганида унинг кўкалтоши Қобил рашки келиб акасини ўлдиради. Ички душман кирдикорлари ана шу тариқа Одам пайдо бўлган пайтдан бошланган.

Одам ички душманни шайтон, иблис дейди, лекин унинг олдида иблис ҳам ип эшолмай қолади. Диёнатли одам амалга миниб қолса, гала фирибгар ва муттаҳамлар унга яқинлашиш пайида бўлади, канадай ёпишиб олади. Оёғининг остига чўкка тушиб ётиб олади, ўлдирсанг ўлдир, қорнимга тепма, дейди. Чунки у ўшанинг обрўси билан об-ҳаво қилмоқчи бўлади. Ички душман амалдорнинг орқасидан соядай эргашади, хатоларини хаспўшлайди, тўғри гапни яширади, ўз манфаатларидан келиб чиқиб маслаҳат беради. Хоҳлаган одамини яхшилайди, хоҳлаган одамини ёмонлаб кўрсатади. Амалдор унинг итдек садоқатини кўриб бўшашади, масъулиятни унутади, хушомадгўйликларидан баҳри-дили очилади. Грек файласуфи Диоген айтганидек, хушомадгўй уй ҳайвонлари ичида энг хавфли махлуқ эканлигини унутади. Амалдорнинг устида қора булутлар тўплана бошлагач, соя изсиз йўқолади, уни кундузи чироқ ёқиб қидириб топиб бўлмайди. Бу пайтда у бошқа амалдорнинг орқасидан соядай эргашиб юрган бўлади. Continue reading

Башорат Эшова

bashoratҲаёт кундалигидаги ёзувлар (12)

Менга таниш аёллардан бири мафиозник Ғофур Раҳимов билан ўғри текинхўр Гулнора муносабатлари ҳақида, уларнинг нима сабабдан уришиб қолишгани ҳақида хикоя қилиб берганди.

Ғофур оптовий бозорнинг яқинроқ жойига кафе қурган экан. Бир Куни Гулнора ўша кафега кирса одам гавжум. Гулнора, Ғофур ака , шу кафе жуда ёқди, менга сотинг депти. Шунда Раҳим, бўпти уч юз минг бериб олавер, депти. Гулнора олди-сотди шартномани Ғофурга тақдим этибти, Ғафур имзо қўйиб бўлганидан сўнг Гулнора уч юз минг сўмни столнинг устига қўйибти. Ғофурнинг жаҳли чиқиб кетипти, мен сенга уч юз минг доллар деган эдимку, деган экан, Гулнора бу ерда доллар кўрсатилмаган дебти.

Бир пайтлар мен операcиядан чиққанман, ишга яроқсиз бўлиб уйда ўтириб қолдим. Уйимиз жуда ҳам аянчли аҳволда эди. Бой камбағал ажралиб қолган вақт болаларим билан қўшнимизнинг болалари қўшилмас эди. Қўшни болалар ўйнашаётган бўлса, Отабек билан Шаҳло бориб қолгудек бўлса, улар дарров битта хонага кириб кетишар эди. Бу бечоралар бўйнини эгиб уйга кириб келишар эди. Ота-оналари Отабек билан Шаҳлони мақташар эди. Айниқса улар мактабдан кегин кафеда ишлаётганини кўриб, лекин сенлар Отабек билан Шаҳлони ҳам ўзларингга қўшинглар демас эди. Continue reading

Нурилла Остон

Ҳамма томон мафия

Ҳамма жойни изм-измлар босиб кетди. Аввал бандитизм пайдо бўлди, кейин банда ўртасида келишмовчиликлар келиб чиқиб, анархизм юзага келди, кейин вандализм, капитализм, империализм, социализм, коммунизм…

Бу балолардан қутилдик, деганда энди терроризм деган балоси чиқиб турибди. Самолётни осмонўпар бинога олиб бориб урган, ҳамма томонга бомба жойлаб, автобусни портлатган, тинч аҳолини бесаранжом қилган. Яна контрабанда деганиям чиққан.

Ҳам контра, ҳам банда! Контра, дегани ёт унсур деган маънони англатарди илгари.

Банда деган сўз-ку, ҳаммамизга маълум. Бандалик-да энди, дейишади биров ўлганида. Фалончи бандаликни бажо келтирибди, дейишади. Контрабандаликни бажо келтирибди, дейишмайди.

Бандалардан мафия ташкил топади. Ҳамма жойда мафия, ҳамманинг ўз мафияси бор. “Бу менинг территориям,-дейди гадой-гадойга.-Ўзингинг территориянгда гадойлик қил, бўлмаса…”,-деб казо-казо одамларни санаб кетади, бу ёғи салкам халқаро ташкилотларга бориб етади. Continue reading

Башорат Эшова

bashoratҲаёт кундалигидаги ёзувлар (11)

Мен Ташселмаш бозорида тижорат қилар эдим. Бир мендан ёшроқ киши хурмо олиб келди.  Баъзан зарур иши чиқиб қолса,  опа сиз келган одамга харид қилаверинг деяр эди. Бир куни менга,  Башорат опа мен Тожикистонга хурмо олиб келгани борган эдим,  у ерда уруш кетяпти, даҳшат,  жуда даҳшат,  аёллар чақолоқлари билан урушдан қочиб кетаман,  деб ғўзапояларнинг ичида совуқдан ўлганларини кўрдим, ариқнинг ичида ўликлар ётганини кўрдим деди.

Бир куни,  опа,  мен хурмо тераётганимда бир оёғимни шох тилиб юборган экан оёғим йиринглаб кетибти, мен ТошМИга бориб ярамни дорилаб, боғлатиб келай, сиз қараб туринг майлими, деди.
Continue reading

Абулфайз Баротов

barotov“ОТАМ ЎЛМАЙДИГАН БЎЛДИ”
(Бўлган воқеа)

Бу воқеани Булунғурлик Раҳмонқул деган кишидан эшитганман.
Отам қишлоғимизнинг фаолларидан эди. Ҳамқишлоқларим уни “коммунист ота” деб аташарди. Коммунистик партияга ашаддий эътиқод қўйган отамнинг энг ёмон кўрган, нафратланган нарсаси, исрофгарчилик эди. Ерда ётган нон ушоғини кўзга суртиб бир четга олиб қўяр эди. Уйимизда сал исрофгарчиликка йўл қўйилса борми, баримизни бир ерга тўплаб, ”ҳозир пленум чақириб, жазолайман ҳаммангни”, деб дағ- даға қиларди.
Саксонинчи йилларнинг бошида чўлда ишлаш учун отландим. Чўл совхозларининг бирида директор ўринбосари, шу билан айни пайтда жамоатчилик асосида маҳалла раиси вазифасида ҳам ишлай бошладим. Ўша пайтларда маҳаллалар ҳозиргидай шаклланиб мустақил бўлмаган эди. Continue reading