Nega? Nega? Nega?

Jahongir Muhammadga savollar

“Обод қишлоқ”дан мақсад – пул ишлаш”

“Люстрацияга муҳтож мамлакатда президент қизи Конституцияни ўрганмоқда”

Жаҳонгир Муҳаммад

Жаҳонгир Муҳаммад

Сарвар Усмон/Озодлик Биринчи президентнинг тўнғичи қамоқхонада Ўзбекистоннинг Асосий қонунини нима мақсадда ўрганмоқда? Каримов ҳатто ўз фарзандини аямайдиган одил раҳбар эдими ёки амал курсисини ҳатто ўз фарзандидан қизғанадиган бахил одам эдими? Нима учун бош прокурорлар қамалавераяпти? Нима учун Ўзбекистонда люстрация ўтказилиши керак?

Журналист Жаҳонгир Муҳаммад билан суҳбат шу саволлар атрофига қурилди.

https://www.ozodlik.org

Маддоҳнинг мағзаваси

Мақташ ва маддоҳлик бошқа-бошқа нарса. Бировни истеъдоди, қобилияти, юксак ижроси, маҳорати учун мақтаймиз. Чунки бизга ёқади, ҳузур бағишлайди. Биз миннатдорлик ҳиссини мақтов йўсинида тилга келтирамиз. Бу инсониятга хос бўлган азалий фитрат.
Аммо маддоҳлик бошқа нарса. Бу ҳукмдорда мавжуд бўлмаган қобилиятни бор деб ишонтиришга уриниш, ёлғонни рост, оқни қора, қорани оқ, ҳаромни ҳалол, ўғрини тўғри деб ҳатто ҳукмдор қилмаган ишлари-қуруқ гаплари учун уни кўкка кўтариб мадҳ этиш, унда бўлмаган хислатларни унга ёпиштириш, озгина қилган ишини “оламшумул”, “инқилобий”, “мисли йўқ”, “курраи заминда танҳо”… деб халқни алдашдир.
Ҳар икки ҳолатга бундан ҳам кенг тушунча юклаш мумкин. Фақат маддоҳлик таърифи борасида яна икки оғиз сўз.
Маддоҳлик – бу одамнинг ўзини ўзи сотувга қўйиши, шаъни, ғурури, ўзлигини ўзганинг оёғи тагига ташлаши. Маддоҳлик иллатини суғорадиган бир қанча “канализация” бор. Масалан:
1.Мансаб. Баъзилар тепадагига қуллуқ қилиб, унда бўлмаган хислат ва фазилатлар ҳақида бўкириб, мансаб олишга уринишади.
2. Пул. Кимдир пул топиш илинжида ўзини мансабдорнинг остонасига занжирбанд этади.
3. Имтиёз. Сув кўрмаган офтоба, сув кўрганда қуриллар, дегандек кимдир озгина имтиёз учун подшонинг этагини ўпади.
4. Мукофот. Орден, медал ва унвон олиш учун биров қўтир эшак мисоли кўчани чангитади.
5. Ҳаром. Ҳаромни ҳалол қилиб кўрсатиш учун маддоҳликни қора “қозонга қопқоқ” сифатида ишлатишади.
6. Жиноят. Таъмагирликдан тортиб, порахўрликкача бўлган жиноятларига маддоҳликни қалқон деб билишади. “Подшони улуғласак, бизга ҳеч ким теголмайди” шоири билан яшайдилар.
7. Ҳар эҳтимолга қарши маддоҳлик. Буни қорқоқларнинг шамсияси.
Давом эттиравериш мумкин. Аммо мухтасар қилиб айтадиган бўлсак, маддоҳ учун халқ, халқ манфаати ва келажаги бир тийин. Унинг ўз манфур мақсадлари бўлади. Буни кўриб, сезиб турамиз, ҳукмдор ҳам кўриб туради. Аммо маддоҳ оби зам-зам деб бошидан тўкадиган мағзавага баъзан ҳукмдор мазза қилиб чўмилиб кетаверади. Oқибат- халқ наздида ифлос бўлиб кўринади.
Демак, ўзини тоза тутмоқчи бўлган ҳукмдор, маддоҳлардан узоқ турмоғи керак.

Жаҳонгир Муҳаммад

Дилфуза Комил: МАТБУОТДАГИ МАДДОҲЛАР ЭЪТИБОРИГА!

Ўтган йиллар давомида ўзбек матбуотининг ва журналистларнинг обрўсини тушириб юборган энг катта иллат – мақтов, маддоҳлик бўлди. Шунинг касрига бугун кўпчиликда матбуотга ишонч йўқ. Шунинг касрига бугун матбуот ёруғликка чиқишга қийналиб ётибди. Ўлганнинг устига тепган қилиб, сиз – мақтов ва олқишларга ихтисослашган «журналистлар» ҳалиям ўз ҳунарингизни давом эттириб, журналистикани уят балчиғига қоришда давом этяпсизлар. Мен аксарият вилоят ҳокимликлари газеталарида буни яққол кўриб турганим учун айтяпман.
Биламан, бунақа аччиқ гаплар ёқмайди сизларга. Лекин эътиборга олишга мажбурсиз, чунки ўзбек матбуоти онангизнинг маҳрига тушмаган, ундан истаганча фойдаланишга ҳақли эмассиз!
Матбуот – жамиятнинг қон томири – уни маддоҳлигу мақтовлар билан булғасангиз, жамиятнинг томирида ҳаром қон айланади. Жамият бузилади! Сиз буними истайсиз?
Йўқса, нега газетангиз вилоят ҳокимига қаратилган олқишномага айланган? Сизларнинг бурчингиз халқнинг ёнида туришми ё ҳокимларнингми?
Ҳамма вилоятнинг ўз «…ҳақиқати», «…садоси», «…йўли» бор. Бу «ҳақиқат»лар, «садо»лар, «йўл»ларнинг деярли ҳаммаси мақтовга, мадҳу-санога элтади. Сизларнинг бу «ҳақиқат»ларингга ишонадиган бўлсак, шу қадар тўрт ёнимиз тўкис бўлса, адолат ва ҳақиқат излаб, муаммосига чора қидириб, ариза кўтариб, изиллаб тўрт томонга чопиб юрган фуқаролар «шундай фозил ҳоким буваларнинг қадрига етмайдиган нонкўрлар» бўлиб чиқадими?..
Мабодо, ҳокимларингиз зўр ишлаётган тақдирда ҳам уларни мақтайвериш жоиз эмас, чунки у бор-йўғи ўз вазифасини бажаряпти, холос. Халққа осмондаги ойни олиб бераётгани йўқ. Қолаверса, газетларингизда мақталаётган ҳокимларнинг жуда кўп қилғиликларини бутун халқ кўриб-билиб турибди.
Аксариятингиз ҳаминқадар маошга ишлайсиз; сизга ажратилган хоналар ҳам бир аҳволда; ишлатадиган компьютерларингиздан кўчадаги пайнетчиларнинг компьютери обрўлироқ; лиқиллаган стол-стулларда ўтирасиз; амаллаб тушлик қиласиз (ваҳоланки, мажбурий обуналар даврида газетингизга бир неча юз миллион сўмлаб обуналар расмийлаштирилар эди, сиз у пулларнинг нимага сарфланганини ҳам, «обуна ариғи»дан кимлар фойдаланганини ҳам билмайсиз); текширишларга борганда (уч-тўрт танга орттириш учун) «атаб қўйилганлар»ни олишга мажбур бўласиз; ҳокимиятлардаги беш-олти соатга чўзиладиган мажлисларда оёқларингиз увишиб, белларингиз қотиб, ўқувчи боладек дафтар қоралаб ўтирасиз; ҳақиқатни эмас, хўжакўрсинга ўтказиладиган тадбирларни ёритасиз… Мабодо битта-яримта ҳаққоний мақола ёзгудек бўлсангиз, бош муҳаррирингиз уни чоп эттириб бўпти! Қани, бир неча ўн йиллаб шу жойда ўтираверганидан курсисига илдиз отиб кетган бу «Гл. редактор»га эътироз қилиб кўринг-чи!..
Ҳеч тушунмайман, шу ҳолингизга маддоҳлик қилиш нима зарил?! Агар мақтамасангиз, ишингизни олсалар, топширинг бунақа ишни, ҳарна битта ёлғончидан қутуламиз, дуо қиламиз. Ҳеч қурса, виждонингиз олдида юзингиз ёруғ бўлади. Ризқингизни Худо беради.
Сиз яна бир нарсани тушунинг: сизнинг ортиқча ва ноўрин мақтовларингиз – маддоҳлигингиз сабаб, мақталаётган одам ўзидан кетади; Президентимиз таъбири билан айтганда, «оёғи ердан узилади»; тобора катта кетиб, ҳовлиқиб боради; одамгарчиликдан чиқади. Ҳазрат Саъдий айтганларидек, «агар бировни ўзида йўқ фазилатлар билан мақтайверсангиз, у ўз хатоларини фазилат ҳисоблай бошлайди». Биз нақ 25 йил шундай касларнинг касрига қолмадикми? Сиз яна шундай фожианими хоҳлайсиз?
Гапнинг қисқаси, журналист бўлсангиз, рисоладагидек – журналистга ўхшаган журналист бўлинг; эплолмасангиз, илтимос, халқнинг жиғига тегаверманг, матбуотни беобрў қилманг.
«Нима ҳаққинг бор бундай дейишга?» – дейсизми? Ҳаққим бор. Менам матбуот ходимиман. Ўзим ишлайдиган майдон тоза бўлишини хоҳлайман ва атрофдагилардан тозалик талаб қилишга ҳақлиман.
Умид қиламанки, шу бугуноқ виждонингиз билан юзма-юз ўтириб гаплашиб оласиз.

Дилфуза Комил 

Ўзбекистон куни

20 Iyun-O’zbekiston bosh ko’targan kun
20 Июн-Ўзбекистон бош кўтарган кун