Жаҳонгир Муҳаммад

АССАССИН

Тарихий-замонавий роман (Янги таҳрирда)

ЎН БИРИНЧИ БОБ

1999 йил Феврал

Вазирлар маҳкамасининг мажлиси 15 Феврал кунига белгиланган эди. Амалиёт ҳам шу кунга тайёрланганди. Аммо бирданига Каримов мажлисни 16 Феврал кунига қолдириши ҳаммани шошилтириб қўйди.

Рустам, Отабек ва Қорабой ака ёнма-ён хоналарда ётардилар. Деворлари бир эди, аммо ёнма-ёна эканликларини билмасдилар. Уларга ҳаётнинг қизиғи қолмаган ва фақат интиқом ҳисси билан яшардилар. Қорабой ака йўқ бўлган оиласи ҳаққи қасос олиш умидида тонгни кутаётганди. Рустам ҳам ухламаётган ва тезроқ бу зулматли тун битишини истаётганди. Отабек эса “Эшик очилиши билан биринчи бўлиб югуриб чиқаман ва портлатгичлар солинган машинани ўзим бошқариб бориб ҳукуматнинг биносига ураман” деб ўйларди.

Уларнинг ҳар бирига алоҳида вазифа белгиланган ва алоҳида гуруҳларга киритилган эдилар. Улар билан алоқа қилган кишилар амалиётнинг барча нуқталаридан хабардор қилар эдилар.

Бу аввалига бироз шубҳа уйғотган бўлса-да, лекин кейинчалик улар Каримов ва унинг ҳукуматини йўқотиш учун жуда жиддий иш бораётгани ва бунда ўзлари ҳам муҳим вазифа олганларига чин дилдан ишониб қолгандилар.

Кечалари уларни олиб чиқиб, Мустақиллик майдони, Миллий банк ва бошқа жойларни кўрсатишар, қаёқдан келиб, қаерга ҳужум қилишни айтишар ва қуроллардан қандай фойдаланишни ўргатишарди. Кейин хариталарни келтириб, синовлар ўтказишарди. Бир марта Рустамни ҳатто чет элдан қайтган йигит билан учраштиришди. Унинг исми Зайниддин экан. Continue reading

Умберто Эко׃

Диктаторлар душмансиз фаолият юрита олишмайди

Жорий йилда 80 ёшни қарши олган италиялик ёзувчи Умберто Эко замонавий адабиётнинг етук дарғаларидан саналади. Унинг “Атиргул исми” 50 миллион нусхадан ортиқ чоп этилган. Журналист, философ, тарихчи. «Русский репортер» журналида чоп этилган суҳбатда унинг айрим фикрлари гўёки мен айтгандек туюлди.

Яқинда немис газетасига берган интервьюнгизда Рим папасини танқид қилиб чиқдингиз: айтишингизча, у етарли даражада маълумотли эмас экан. Бу Италияда анча баҳсларга сабаб бўлди.

Биз қарийб провинциаль давлат бўлсак. Агар Франкфуртда кимдир икки карра икки тўрт, деса, бутун Италия журналлари ҳам “икки карра икки тўрт”, дея такрорлайди. Рим папаси жуда ёмон таълим олган, баъзи йўналишларда унинг фалсафий тайёргарлиги жудаям бўшлиги кўзга ташланади…

Балки интеллектуалларнинг роли сиёсий арбобларга зарур китобларни ўқиш кераклигини маслаҳат беришдадир? Continue reading

Уруснинг “дуруст”и…

Суиқасд тахминлари

“Туронзамин” меҳмонлари

“Shunaqa gaps” blogi:

Озгина “честный” бўлайлик
2012 йилнинг 22 февраль куни Ўзбекистон Миллий телерадиокомпанияси ва Ёзувчилар уюшмаси билан ҳамкорликда “Миллий эстрада санъати: шоир, бастакор ва хонанда ҳамкорлиги давр талаби” мавзуидаги давра суҳбати ташкил қилибди.

Энди мавзуси ўша-ўша гап: ёш қўшиқчилар айняпти, гуруҳнинг номи “ваабше” дабдала, ҳаммаёқда уятсизлик, қўшиқларда, клипларда, қўшиқ матнларида мантиқ, маъно йўқ… Хуллас, бир гуруҳ консерваторлар бир гуруҳ анархистларга одоб ҳақида тушунтириш беради.

Мен ушбу тадбирда гапирилган гаплар, айтилган танқидлар, ким танқид қилиндию, ким шарманда қилингани ҳақида гапиришни ҳам, муҳокама қилишни ҳам истамайман.

Мен бошқа масаласида, яъни ахлоқ ва ҳуқуқ хусусида фикр юритишни хоҳлайман. Хўш, кимдир ёмон қўшиқ айтса, унда маъни-мазмун, умуман, жамиятнинг ахлоқ меъёрларига (қонунларига эмас) тўғри келмаса, жамият ёки давлат ўзини қандай тутмоғи керак? Ўша ижодкорларни (хоҳлаймизми-йўқми, улар ижодкор, санъаткор) тадбирга чақириб, “пўстагини қоқиш” ёки телевидениега чиқармаслик, яъни “запреть” қўйиш керакми? Уларга лицензия бермаслик тўғри ишми? Индаллони айтганда, бу кетишда мана шунақа чораларни кўриш эҳтимоли ошиб боряпти. Continue reading

Жаҳонгир Муҳаммад

Обидхон Назаровдан кейин навбатдаги ким?

САВОЛ:Обидхон қори  ва унинг бошига тушган мусибат ҳақида нима дея оласиз? Уни шахсан танирдингизми?(Улуғбек).

ЖАВОБ: Мен таниган ва билган ўзбек  уламолари орасида энг ақллиси, билимдони ва энг камтаридир у. Обидхон Назаровни илк бор 1990 йилда Тошкентда бир маъракада қўргандим. Самарқандда Қуръон туширган муллага  бур тугунча ҳозирлаб, пул ҳам бериш одат эди. Обидхон қори чиқиб кетар самарқандлик  уй соҳиби:

-Тақсир бу сизнинг ҳақингиз,-деб унинг қўлига бир нарса узатди.

-Биз ҳаққимизни Оллоҳдан оламиз, бундай нарсалар учун пул бериш ҳам, пул олиш ҳам увол,-деди у.

Шундан кейин унинг кассеталарга ёзилган маърузаларини эшитиб кўрдим. Маърифат, илму урфон, одоб-ахлоқ, одамийлик, ҳалоллик, поклик мавузлари. Телевидениега раҳбар бўлиб келишим билан унинг шу мавзулардаги суҳбатлари асосида бир дастур бошлатдим. Мен кетгандан кейин бу дастур узоқ давом этмади.

Шу орада бир неча марта у билан суҳбатдош бўлдим. У жуда камтар ва фикр айтишдан кўра фикр тинглашни афазал кўрадиган инсон.

Мен қувғинга учраб Туркияда юрганимда унинг ҳам бошига кўп ишлар келгани эшитиб турдим. Истанбулнинг Қапали Чарши деган бозори ҳар куни минглаб эмас, миллионлаб одамлар билан гавжум бўларди. Бу ерда икки ўзбекнинг учрашиб қолиши мўъжизадек гап.

Бир куни минглаб одамларнинг орасида Обидхон Назаров билан юзма-юз келиб қолдик. Озгина суҳбатлашдик. Шундан кейин уни қайтиб кўрмадим. АҚШда “Исломий баҳслар” китобини ёзиш жараёнида унинг аксар ваъзлари ёзилган тасмаларни эшитиб чиқдим. Унинг дунёвий сиёсатчи эмас, балки том маънода йирик исломий олим эканлигига ишонч ҳосил қилдим. Continue reading

Жаҳонгир Муҳаммад

АССАССИН

Тарихий-замонавий роман (Янги таҳрирда)

ЎНИНЧИ БОБ

2003 йил

Бирдан Каримовнинг кўзи тиниб, боши айланиб кетди. Кейинги кунларда у ўзини ҳолсиз сезар ва дўхтири берган кучлантирувчи дориларидан ҳам наф сезмаётган эди. Аввалига ичкиликдан деб ўйлади ва бир икки кун ичмай қўйди. Аммо мажолсизлик тинмади. Кейин нашанинг таъсири деб ўйлади. Уни ҳам камайтириб кўрди. Бўлмади. Балки кўп ишлаяпман, дея бир неча кун ишга чиқмай, дала ҳовлида қолди.
Бирдан ёдига Сталиннинг дўхтирлардан шубаҳа қилгани тушди. Балки бу гапда жон бордир? Агар бир гап бўлмаса, нега бу қадар ҳолсизман? Нега дўхтирларим сабабини топа олмаяптилар? Ёки билсалар ҳам мендан яширмоқдаларми?
Мана энди яна боши айланиб, кўзи тиниб кетди. Хайриятки, бу ҳол халқнинг кўз олдида юз бермади. Аммо мана булар сезиб қолишди. Ҳатто Алматов билан Иноятов икки томондан келиб қўлтиғимга киришди. Балки буларнинг дўхтирлар билан тили бир бўлса-чи?
Каримов ҳолсизланиб ётар экан, Алматовни чақиртирди.
-Ҳов бола, сандан бошқага ишонмайман, буни биласан! Дўхтирлар билан гаплаш, улар мендан ниманидир яширмоқдалар. Агар ростдан ҳам шундай бўлса, оналарини кўрсат!
Алматов Каримовнинг оқариб қолган юзига қараб “хўп” ишорасини қилди-да ташқарига чиқар экан, Каримов ўзининг асл
-Бор, ўзинг ёнида тур,-деди.
Улар дўхтирларни тўпладилар. Каримовнинг касаллик варақаларини келтиришди.
-Икки марта ҳемаройдан амалиёт қилдик,-деди Гайран,- ўзим қилдим ва мана икки йилдирки ҳеч қандай муаммо йўқ. Ўтган йил ўзим эндоскопия ва колоноскопия қилгандим. Ичак йўлларини тозалагандим. Яқинда яна бир марта такрорламоқчи эдим, аммо очлик қилиш жараёнига дош бера олмадилар. Теннис ўйнаб турганларида аҳволлари анча яхши эди, лекин теннисни ташлаб юбордилар, гапимизга қулоқ солмадилар…,-деди Гайран.
-Қон анализлари қандай?-дея сўради Алматов. Дўхтирлар қоғозларга қарар эканлар Ҳайдаров жавоб қилди
-Холестерин миқдори баланд чиқмоқда. Аммо Англиядан янги дори олиб келтирдик ва унинг фойдаси бўлмоқда…
-Лекин бу дори холестеренни камайтиргани билан жигарга зарари бор,-деди Гайран.
-Жигарларини текширдингларми?-деб сўради Алматов.
-Текширдик. Серроз белгилари кўринмоқда. Аммо унчалик хавфли эмас…
-Сиз биласизми, бу одам бутун бир мамлакатнинг боши, бутун халқнинг умиди шу одамда, бугунимиз ҳам, келажагимиз ҳам шу одам билан боғлиқ, сиз бўлсангиз қандайдир шубҳалар ҳақида гапириб ўтирибсиз,-деди Алматов ўта жиддийлик билан.
-Бошқа мамлакатларда ҳар қандай шубҳа беморга очиқ айтилади ва у билан бир қарорга келинади. Бизда эса шубҳани тилга келтиришга қўрқамиз,-деди Гайран.
-Сиз ҳам мухолифатчи экансиз-ку?-дея кесатди Алматов.
Алматов ҳеч кимга бақирмас, ҳеч кимни сўкмас, фақат мулойим гапириб, ўзини яхши кўрсатадиган одам эди. У нима иш қилса ҳам, орқадан қилар эди. Бировнинг юзига қараб “Акажоним” дея қучоқлаб, у кетиши билан “Бу аблаҳни йўқотларинг!” дерди. Юзма-юз гаплашганда жуда жаҳли чиқса, юмшоқ кесатиқ қиларди. Гайран буни яхши биларди. Чунки отаси узоқ йиллардан бери Алматовнинг қўлида ишлайди ва улар яқин дўст. Шунинг учун ҳам унга очиқ гапирмоқчи бўлганди, аммо у ҳам эшитишни истамади. Лекин нима қилсин? Каримовниг ўзига айтишга қўрқади. Булар эса эшитишни исташмайди. Индамаса вазият ёмонлашиб бормоқда. Continue reading