Сойим Исҳоқов

kuzКўклам адоғида куз

(Роман)

Тўртинчи боб

Саттор қози собит имон-эътиқоди ва адолат пешалиги билан эл ичида ном чиқарганди. Ҳукмини кўпда чор маъмурлари ҳам ўзгартиролмасди. Буни яхши балганидан, Такабой ноилож паст тушиб, Исмойилбойга ер даъвосидан воз кечишга мажбур бўлди. Яна ковлаштираверса, Саттор қозининг бирор маъракадами ё жамоат йиғилган жойдами иззат-обрўсини бир пул қилиб юборишдан чўчиди. У ўзига етганича ўжар ва тиксўз эди. Ноҳақлигига кўзи етса амалдорми, амалсизми, бойми, камбағалми-аяб ўтирмасди. Унинг учун худонинг барча бандалари тенг ва бирдай даҳлсиз эди.
Ўғлининг меҳнати ва Саттор қозининг адолати туфайли Исмойилбойнинг ўша йилги даромади чакки бўлмади: оқ жўхорисининг ўзи ўн беш ботмондан* ортиқроқ чиқди. Яна даштдаги посираларидан** қанча нўхат, кунжут, зиғир ва арпа-буғдой йиғиштириб олди. Ўзидан ортганини чиқариб сотса, пулига манаман деган отлардан йигирма-ўттизтасини сотиб олса бўларди. Бироқ ўғлига кўпкарибоп от олиб беришга шошилмади. Албатта бойликка ружу қўйиб, пулини кўзи қиймаганидан шундай қилмаётганди. Айримлар қатори у ҳам кўпкарини «шайтон ўйини», «палакат ўйин» деб биларди. Бинобарин, ўғлини бу фалокатдан нарироқ тутишга интиларди. Такабойнинг жанжали, дала ва уй ишларининг кўпайиб кетганлиги сабабли, Саримсоқнинг ўзи ҳам бу илтимосини унутиб қўйганди… Continue reading

Ўзгармаган мавзулар

kitobЗарпечак

САВОЛ: Диктатуранинг илдизлари нимага боғлиқ деб ўйлайсиз? (Абдуҳаким).

ЖАВОБ: Диктатура илдизлари ҳар бир халқнинг маданияти, анъаналари ва дини билан боғлиқдир.

Агар оилада болани одам деб ҳисоблашмаса, уни фикр юритиш қобилиятидан йироқ деб камситиш нормал ҳол бўлса ёки тарбиянинг муҳим қисми ҳисобланса, бу табиийки унинг ривожланишига , камол топишига эмас, балки эзилишига, нобаркамол бўлишига олиб боради.

Агар оилада отанинг айтгани айтган, дегани деган, бўлса ва бошқаларнинг фикр қарашларига қўл силташ одат бўлса, бу оилада эркинлик, ҳурлик эмас, балки қуллик, итоатгўйлик илдиз отади. Continue reading

Ризо Обидов

roҚирғизистонни тўлалигича сотиб олди, дейишса ҳам ҳеч ҳайратланмайман

Россиянинг кўпгина ОАВларида собиқ СССР мамлакатларининг газ, нефть компаниялари акцияларини сотиб олишаётгани ҳақида хабарларни ғоят ҳису ҳаяжон билан ёзишаётганини кузатиш мумкин.

Ҳаяжонланмай бўладими? Россия гўё энг бадавлат мамлакатлардан бирига айланиб бўлди, деган фикрни одамлар онгига сингдириш керакда. Аслидачи?

Аслида, биз доим алоқада бўлиб турадиган Россиянинг узоқ ўлкаларидаги оддий ўрислар аҳволи жуда оғир. Майли, бу масала ҳам бошқа бир мавзудир. Лекин ҳозир бошлаганимиз мавзу нефть, газ компанияларини сотиб олишга озроқ тўхталсак. Continue reading

OzodlikOnline: Ҳокимлар зўравонлиги нега тугамаëтир?

Мулоҳаза сонияси

jahangir_mamatovЗеҳният машқлари

Пахта плани тўлган кун кимдир “ток шоу бошланди” деб ёзибди. Ток сўнишини назарда тутмоқдами ёки ток кўмишними?

ХХХ

“Фалончи ҳақида бир мақола ёзиш керак. Унинг қилмишлари яхшигина фелъетон бўлади” деди у.
“Ҳмм…”
Эртасига у ўша фалончига “Биласизми ана у фалончи сизни қоралаб китоб ёзаётган экан” дебди.
Хўш бу фалончи қандай қарор олди деб ўйлайсиз?

ХХХ

Бир мавзу муҳокамаси жараёнида ғойибдан таниганим илмли-билимли, халқимиз манфаатини ўйлайдиган икки кишидан хат олдим. Уларнинг бири иккинчисини “Орқаваротдан гап қилиб юрибди” деб ёмонлаб, мени ҳам наригисидан эҳтиёт бўлишга чақирди.
Иккаласига ҳам ”Сиз ҳақингизда гапирмагандир? Ҳатто гапирганда ҳам бағри кенг бўлинг, кечириб юборинг, биз шунақа гапларга ишониб кўп хато қилдик”, мазмунида жавоб йўлладим.
Жавобим уларга ёқмади. Кейинги хатларида улар бир-бирини МХХ жосуслигида айблаб ёзишди. “Бундай бўлмаса керак” деб жавоб бердим. Шундан кейин хатларда асабийлик, совуқлик сезила бошлади. Тутган позициям иккаласига ҳам ёқмади. Хат ёзишни тўхтатиб, узоқ-узоқдан тош ота бошлашди.
Нима қилишим керак эди? Қаерда хато қилдим?

ХХХ

Ҳатто Худога ишонмайман деб очиқ айтадиганларнинг орасида ҳам Худодан мадад сўрамаган одамни тополмайсиз. Нега? Continue reading

Бахтиёр Исабеков:

baxtiyoriТил ислоҳ қилинмайди, лекин…

Ўзбек тилининг бугунги аҳволи ҳақида адабиётшунос Бахтиёр Исабеков билан “Озодлик” мухбири Сарвар Усмон мулоқоти

 

 

 

Сойим Исҳоқов

soyimishoqКўклам адоғида куз

(Роман)

Учинчи боб

Дурустроқ бир от олиб беринг, деб Саримсоқ отасига кўпдан буён ялиниб юрарди. Исмойилбой «хўп» дерди-ю, пайсалга соларди: ўғлининг сал суяги қотишини кутарди. Унинг уйланмайман деганини эшитиб, шундан фойдаланмоқчи бўлди.
– Улингга айт,-деди Турон бойвуччага.-Уйланса от ҳам олиб бераман, бўлмаса йўқ.
Отнинг дарагини эшитган Саримсоқ ўйлаб ҳам ўтирмай, отасининг шартига дарҳол рози бўлди. Ишнинг қолган томони силлиққина ҳал бўлди: тездаёқ қариндошларидан бирининг ўзи билан тенгдош Насибали исмли қизга уйлантириб қўйдилар. Аммо Исмойилбой ўғлига берган ваъдасини унутди. Тўғрироғи, унутганга олди. Саримсоқ буни эслатишдан истиҳола қилди. «Тўй ташвишлари билан харажатланиб қолгандир,-деб ўйлади.-Кейинроқ олиб берар отни».
Уйланганидан кейин ҳам Саримсоқ отаси ўйлаганидек босилиб қолмади. Танасига сиғмай қайнаб-тошаётган кучни нимага сарфлашини билмасди. Бунинг ҳам йўлини топди: баҳор кунларидан бирида мол қидириб юриб, тоғ унгурлари орасида кенггина тошлоқ майдончага дуч келиб қолди. Тепасида серсувгина булоғи бор. Ер тошлардан тозаланса, бир танобдан мўлроқ экин майдонига айланарди. Саримсоқ шу ерни ишга киритишга аҳд қилди. Ота-онасига билдирмай, мисранг ва чўкич кўтариб, ҳар куни азонлаб тоққа чиқиб кетадиган бўлди. Continue reading