Сойим Исҳоқов

soyimishoqКўклам адоғида куз

(Роман)

Еттинчи боб
Саримсоқ полвоннинг Эгамберди полвон билан ҳам бир мартагина улоқ тортишгиси бор эди. Бу ҳасаддан эмасди албатта. Шунчаки кучини ва уқувини бир чамалаб кўрмоқчи эди. қани, ўзида ҳам шу полвоннинг иқтидори борми? Лекин ҳар гал бунга қасд қилганида отасининг гапи эсига тушиб, ўзини зўрға тийиб қолади. Бир гал ўзини тутолмай ҳам қолди. Анойидами, Жарбулоқдами юз берганди бу ҳодиса.
Ўшанда Эгамберди полвон гуриллатиб улоқни олаверди. Одатда бошқаларга гал бериб, тўдага ҳар замонда бир тушиб турадиган полвоннинг бу қилиғи кўпларга эриш туюлди. Негадир ўз одатларига хилоф иш тутаётганди у. Улоқни бошқа тарафлардан келган полвонлар олиб кетаётган бўлса бошқа гап. Унинг ҳатти-ҳаракатларидан ҳатто Саримсоқ полвон ҳам ажабланди-ю, ноилож кузатиб тураверди. Continue reading

Жаҳонгир Маматов

jm_20014_febrЎзгармаган мавзулар

Қисқа саволга қисқа жавоб (Иккинчи қисм)

-35-
САВОЛ: Баъзи жавоблар такрорга ўхшаб қолмоқда, бунга эътибор қилмайсизми?
ЖАВОБ: Бу менга эмас, савол йўлловчига боғлиқ. (Қосим).

-36-
САВОЛ: Сиз ёқтирган сиёсатчи ким? (Нозима).
ЖАВОБ: У ёшдан ўтганман.

-37-
САВОЛ: Ўзбек журналистлари орасида ҳаммага бирдек қарайдиган мустақили йўқлигининг сабаби нимада?(Шодиёр).
ЖАВОБ: Шуурида, руҳида мустақиллик бўлмаган одамнинг ўз фикри, ўз сўзи бўлмайди, у кимнингдир ёки ниманингдир қулига айланади. Лекин мустақиллари ҳам бор.

-38-
САВОЛ: Сиз ҳукуматдан ижтимоий ёрдам олиб яшайсизми? (Гул).
ЖАВОБ: Йўқ мустақилман. Continue reading

Тарих сабоқлари

temurУЧИНЧИ ФАСЛ

Амир Ёхмоқнинг хизматида

Ўшал вақтларда Самарқандда етмиш ёшлар чамасида Амир Ёхмоқ исмли бир амир бўлур эди. Унинг икки ўғли ўлдурулгани учун ўринбосарликни бошқармоққа ўз оға-иниларидан қолган бир ўғулдан бошқа киши йўқ эди. Амир ўз жиянининг суиқасд қилиб ўлдуруб қўйишидан ҳам андиша қилар эди.
Амир Ёхмоқ билан отамнинг танишлигидан фойдаланиб, унинг хизматида бўлишлик мақсадим борлигини васила билан эшиттирдим. Амир Ёхмоқ мувофақат (ҳамфикр) қилиб, мени ҳузурига чақиртирди. Амир мен билан кўришар экан, таажжуб билан боқиб: “Тарақойнинг сенингдек етишган ўғли бор экан, деб билмаган эдим,-деб маъноли кўз ташлаб:-Нималар қўлингдан келади?”-деб сўради. Мен жавобига: “Қалам ишлари ва қилич урушга яхши маҳоратим бор. Сизнинг девонингиз ва қўшунларингизни идора эта оламан”, дедим. Continue reading

Муҳокама:

ozodlik2.gifНега ўзбекнинг боласи

адашиб Сурияга бормоқда?

Сойим Исҳоқов

kuzКўклам адоғида куз

(Роман)

Олтинчи боб
Жўрабойнинг тўйидан кейин Саримсоқ полвон ўша ҳудудлардаги бирорта кўпкаридан қолмайдиган бўлди. Ўзи от сурган галадан қуруқ чиқмайди. қўлига тушган улоқни бировга олдирмайди ҳам. Кузда туёқлидан Мулла Яхшибой деган киши тўй қилиб, уч кун кўпкари берди. Шу кўпкарилардан бирида у Саттор полвон билан яна бетма-бет бўлди. Ингичкадаги ўша тортишувдан кейин негадир сира рўпара келмовди. У тушадиган тўдага Саттор полвон тушмасди. «Тўй эгаси туёқли бўлганидан бу гал, балки, орият учун тушгандир»-ўйлади Саримсоқ полвон. Аммо у янглишганди. Ўшанда Саттор полвон иккита шериги билан анчайин тил бириктирганди. Мақсадлари бир иложини қилиб, Саримсоқнинг тақимидаги улоқни тортиб олиш эди…
Бу кўпкарида Саримсоқ полвон молтоплик Жуманбойнинг отлари билангина чопди. Одатда у Жуманбой билан Файзулла Махсумнинг отларини навбатига дам олдириб, алмаштириб чопарди. Ўша куни Файзулла Махсум ҳали кўпкари бошланмай турибоқ унга йўлиққанди:

Continue reading

Жаҳонгир Маматов

jahangir_mamatovЎзгармаган мавзулар

Қисқа саволга қисқа жавоб

Дунёга, атрофдаги воқеаларга ўз муносабати бўлмаган одамнинг ўзлиги бўлмайди.  Муаллиф.

-1-
САВОЛ: Агар сайловда Каримов сайланмай қолса, нима бўлади? (Насим).
ЖАВОБ: У ўз жойида қолади.

-2-

САВОЛ: Орага халқаро жамоатчилик тушса, Каримов режими ярашга рози бўладими? (Исмоил).
ЖАВОБ: Америка билан ҳа, мухолифат билан йўқ!

-3-
САВОЛ: Агар рўйхатларда бўлмаган номзодлардaн биттаси  сайланиб қолса, нима бўлади? (Рустам).
ЖАВОБ: “Жаслиқ”да маҳбуслар сони яна биттага кўпаяди.

-4-
САВОЛ: Сиз янги кўрсатилган номзодлардан қайси бирига овоз берган бўлардингиз? (Наврўз).
ЖАВОБ: Қайси бири Каримовнинг юзига қараб, “Бу мамлакат онангизни маҳрига тушган эмас, кетинг-да энди!” деб айта олса, ўшанга!

-5-
САВОЛ: Нега бизнинг одамлар фақат мансабни яхши кўрадилар? (Умида).
ЖАВОБ: Бир юракка икки муҳаббат сиғмайди.

Continue reading

Тарих сабоқлари

temurИККИНЧИ ФАСЛ

Йигитлик даври, уруш фанларини ўрганиш

Бир оздан сўнг отамни воқеадан хабардор қилдим. Отам шошиб: “Ёмон иш бўлибди. Отаси биздан ўғлининг қонини тилаб, нима муомалада бўлғай экан?” деди. Мен отамга хитобан: Ўғлингизнинг шунингдек мунҳариф йигитларнинг номуносиб сўзларига таҳаммул қилиб туришига рози бўласизми?” дедим. Отам мағрурона тус олиб: “ Ўғлим, албатта рози бўлмасман, аммо мени хабадор қилганингда, отасига айтиб, уни танбеҳ қилур эдим. Эмди Йўлошнинг отасининг интиқом олишига ҳозирлик кўришдан бўлак чорамиз йўқ”, деди.
Йўлошнинг ёмонлигидан мадраса шогирдларининг хабари бор, ҳатто улар бу бетамизнинг жазосини беришга мени даъват этар эдилар. Бу нуқта ҳам отамга маълум бўлганидан кейин: “Хайр, муллаваччалар шаҳодат берсалар, Йўлошнинг отаси биздан интиқом ололмас”, деб хулоса чиқарди. Устозимиз Абдуллоҳ Қутб мени бир хилватга чақириб, Йўлошнинг ўлуми хусусида таҳқиқ қилди. Мен Йўлошнинг бузуқ нияти билан ўтган муомалаларини бир-бир сўзлаб бердим. Устозимиз шогирдларини бир-бир тилатиб, бу ҳақдаги сўзларини суруштириб, сўзининг тўғрилиги шоҳидлар билан исбот бўлганидан кейин: “Шариат ва Чингизхон ясоси бўйинча, ул бадкирдорни ўлдириш лозим”деб фатво берди. Йўлошнинг отаси қилган даъвога биноан шаҳар доруғаси ҳам келиб, шоҳидлардан баёнот олгандан кейин Йўлошнинг отасига: “Сен ўғлунгнинг қонини талаб қилишдан воз кеч, ўғлунг ўз гуноҳига яраша жазо топибдур”, деди. Йўлошнинг отаси зоҳиран хун талаб қилолмаса ҳам, то трик бор, мени ўлдириш учун фурсат кутди, аммо муяссар бўлолмади. Мен улғайган сарим ўзимда бошқача бир манзиййат ҳис қилар эдимки, бошқаларда ул нарса йўқ эди. Continue reading

Памела Спратлен

pamelaДемократия в Центральной Азии: Поддержка “островка демократии” Кыргызстана

Посол США в Кыргызстане Памела Спратленнакануне завершения своей миссии написала статью “Демократия в Центральной Азии: Поддержка Кыргызстана – “островка демократии”. В своей статье американский дипломат анализирует ситуацию в Кыргызстане.
Демократия в Центральной Азии: Поддержка “островка демократии” Кыргызстана
Памела Спратлен, посол США
Осень 2014 г.
Переживший две революции в 2005 и 2010 годах Кыргызстан зачастую называется “островком демократии” в Центральной Азии. Для некоторых обозревателей Кыргызстан, находящийся в окружении неограниченных диктатур и в значительной степени зависящий от политической и экономической поддержки России, представляется лишь пешкой в “большой игре” России в регионе. По этой причине многие могут прийти к заключению, что демократия в Центральной Азии не является устойчивой.
Но Кыргызстан доказал свою нетерпимость единоличного правления и единицы в Кыргызстане считают диктатуру как нечто неизбежное. Так как одним из величайших приоритетов внешней политики США является поддержка роста подотчетного правительства и демократии в мире, следует поразмышлять об опыте Кыргызстана и его перспективах в качестве урока для распространения демократии в самых трудных для этого частях мира. Continue reading

Сойим Исҳоқов

soyimishoqКўклам адоғида куз

(Роман)

Бешинчи боб
Саримсоқ полвон хаёлидан кино тасмасидаги тасвирлардай шипиллаб ўтаётган хотираларни бир дамга кесди. Беихтиёр қўлининг панжаларига тикилиб қолди. Улар ҳануз бир замонлардагидек залворли кўринаётган эса-да, озроқ чўзилгандай, териси дағаллашиб, эти қочган. Бир пайтлари пайга тўлиб, тирсиллаб турадиган бу бармоқларнинг ҳар бири қозиқдай бор эди-ёв. Ушлаганини узиб оларди. Мушт қилиб тугса, росмана гурзига айланарди. Зарби ҳам кўринишига яраша эди. Шомирза чўрқинди: «Саримсоқдан мушт егандан кўра, отдан тепки еган яхши»-деб юрарди ҳазиллашиб. Бекорга айтмасди бу гапни у…
Мана, қариди. қачонлардир қариши мумкинлигини узоқ вақт ўйламади ҳам. Орадан қанча сувлар оқди. Шу сувларга монанд, қувончу изтиробларга тўлиб умри ҳам оқди. Яна қанчагина яшаркан-бунисини худо билади. Ўлимидан олдин узоқ-яқиндаги кўнгилсозларини бир изласамиди?! Ҳатто эски рақибларини излагиси, улар билан ҳам рози-ризолик тилашгиси бор эди. Ўтган гаплар ўтди. Энди уни орқага қайтариб ҳам, тузатиб ҳам бўлмайди. Ўлим-барҳақ. Аммо бу армонли дунёдан ичда алам ва афсус билан ўтиш қийин. Жон халқумга қадалганида дилда хотиржамлик бўлмагач, хотиржам ўлиш тўғрисида ўйлаб бўладими?! Continue reading

АЙТИЛМАЙДИГАН ГАПЛАР

jm_20014_febrНЕГА БУНДАЙ ?
Ўзбекнинг ишлари қизиқ. Ҳамма бир-бирига таъна қилади׃
“Нега қўзғалмайсан, ётаверасанми?”
“Қачон бош кўтарасан?”
“Шунча золимликлар бўлмоқда, нега жимсан?”
“Ҳеч бўлмаса қирғиздан ўрнак олмайсанми?”
“Нега бунча ковла-ковла қиласан?”
“Бир-бирингни егунча бирлашсанг бўлмайдими?”

Кейин “Нега қўзғалмайсан?” деган одамнинг ўзи қўзғалмайди.
“Ётаверасанми?” деган одамнинг ўзи мазза қилиб ётаверади.
“Шунча золимликлар бўлмоқда, нега жимсан?” деган одамнинг ўзи ҳатто ўз номини айтиб икки қатор нарса ёзишга қўрқади. Бола-чақа бор-да. Худди бошқаларда йўқдек! Continue reading

Яхши одамлар

rajabboyakaРажаббой оға…

Ўзбекистон радиосининг Хоразм вилоятидаги мухбири бўлиб 40 йил ишлаган, хабарларининг долзарблиги ва ўткир публицистикаси билан кўпчиликнинг эътиборига тушган урганчлик журналист Ражаббой Бобожон 5 ноябрь куни 77 ёшида вафот қилди. Озодлик радиоси жамоаси кекса журналист вафоти боис унинг яқинларига ҳамдардлик изҳор қилади.

Ражаббой Бобожонов 1937 йилда Хоразм вилоятининг Урганч шаҳрида туғилган.

Қирқ йил давомида Ўзбекистон радиосининг Хоразм вилоятидаги махсус мухбири бўлиб хизмат қилган. Continue reading

Тарих сабоқлари

temurБиринчи фасл

ГЎДАКЛИК ДАВРИ ВА ШАЙХ ШАМСИДДИН НАЗДИДА ТАҲСИЛИ

Отамнинг оти Тарағой, Кеш шаҳрининг кам бизоат ерлик кишиларидан саналур эди. Шаҳар аҳли эҳтиром қилур эдилар. Менинг туғулишимдан илгари отам туш кўрмиш. Тушида отамнинг қаршисинда фариштасифат бир чиройли киши кўрунуб, қўлидаги қиличини отамга бермишдур. Отам у кишидан қилични олиб, тўрт томонга силта  турган ҳолда уйғонадур.

Эртаси отам, одат бўйича, пешин намозини маҳалла масжидида шайх Зайниддин орқасида ўқугандан кейин шайхнинг олдига бориб, кўрган тушни баён қилгандур. Шайх отамдан сўраб, тушни тонг вақтида кўрганини билгандан кейин бундай таъбир қилади: “Сенга Тангри таоло бир ўғул ато қилғайки, шамшири билан жаҳонни фатҳ қилғай ва Ислом динини бутун дунёга тарқатгай. Ўғлунгнинг тарбиятида ғофил бўлма, кичиклигидан бошлаб Қуръон ўқусун, хат ёзишни ўрганиб, салоҳ ишлатакни билсун”, деб жавоб таъбир қилмишдир. Continue reading

Зиндондаги адиб ижодидан

dilmurodҚ А С О С К О Р

КРИМИНАЛ-САРГУЗАШТ ҚИССА

Аёл қасосини ИЛОНнинг интиқомига қиёслайдилар – ўта фаросат ва маккорлик билан ҳеч кутилмаган пайтни топиб қасд олар экан… ИЛОН!  (МУАЛЛИФ).

УМИДАНИНГ СИРИ

ФАРИДА ўчоқбоши томон бораётиб, сомонхона эшиги очиқ турганига кўзи тушди. Негадир юраги увишгандек бўлди. Ўзи сезмаган ҳолда қандайдир ҳадик билан ўша тарафга юрди. Сомонхона ичкариси ғира-шира ёруғ бўлса-да, ҳамма нарса яққол кўриниб турарди. Аёл бир қадам қўйди-ю, ҳайкалдек қотди. Бундан уч кун аввал – тўй куни сўйилган новвоснинг арқонига эри ўзини осганди. Continue reading