Рўзибoй Азимий: Тушунолмайман…

Менимча, президент Шавкат Мирзиёев яқин йиллар ичида устози Ислом Каримовнинг шафқатсиз сиёсатига аниқ-таниқ, холис баҳо бера олмайди. Тӯғри, Президентимиз ӯтган йилларда йӯл қӯйилган камчиликлар хусусида Каримовнинг номини тилга олмаган ҳолда, узоқдан айланиб бӯлса ҳам баралла гапиряпди, аёвсиз танқид ҳам қиляпди. У даврлар ӯтиб кетганини, эҳҳе, у бошлар нелар кӯрмаганини, омон бӯлса биз халқига ӯтган қаро кунлар хусусида айтиб беражагини минбарларда туриб алоҳида урғулаяпди. Деярли ҳар бир нутқи орқали яқин ӯтмишнинг қора доғларини фош қиляпди. Бироқ барча нутқларида гарчи Каримов тутган сиёсатдан воз кечишга интилиш аломатлари сезилса ҳам Каримовнинг номига гард юқтирмаяпди асло. Хатосини хато, тӯғрисини тӯғри демаяпди. Бунга Шавкат Мирзиёевнинг 9-май Хотира ва қадрлаш куни муносабати билан сӯзлаган нутқи ҳам мисол бӯла олади.
Шу куни амалдаги Президент ӯзбек халқини 9-май Хотира ва қадрлаш куни билан эмас, Ғалаба куни билан табриклади. Холбуки, бу кун Ислом Каримов томонидан Хотира ва қадрлаш куни деб эълон қилинган ва халқимиз 9 май санасини бир неча йиллардан бери Хотира ва қадрлаш куни сифатида нишонлаб келмоқда. Демак, Мирзиёев расман тасдиқланган байрам номини расмий номи билан тилга олиши керак эди.
Президент кейинги йили Ғалабанинг 75 йиллиги муносабати билан Тошкентда Ғалаба боғи барпо этилажаги ҳақида гапирдилар. Шунга қараганда Хотира ва қадрлаш куни ӯрнини Ғалаба куни қайта эгаллаши ҳам эҳтимолдан ҳоли эмас. Бунинг замирида балки тарихни орқага қайтариш мумкин эмаслигига доир ғоялар мужассам топгандир. Лекин шундай бӯлса-да, юқорида айтганимиздек, давлат раҳбари ҳар қандай расмий номни, расман бекор қилинмагунга қадар расмий номи билан аташи шарт ва зарур!
Яна бир гап. Бу Шавкат Мирзиёевнинг Андижон вилояти ҳокимлигида ўтказилган фаоллар йиғилишида сӯзлаган нутқига тегишли. Президент нутқи давомида таълим соҳасидаги муаммоларга тўхталиб, шундай деди: «…Андижонда нима қилсак, мактабнинг, ўқитувчининг обрўйини ошириш мумкинлиги ҳақида ўйланглар. Кейин Андижон тажрибасини республикага қўллаймиз.
Шу кунларга етказса, мактаб ўқитувчисининг ойлигини минг долларга етказмоқчимиз.
Нима учун шунча йил давомида бизда йўлдан адашганлар пайдо бўлди, турли оқимлар пайдо бўлди? Таълим йўқ эди, билим йўқ эди, мактаб йўқ эди. Деворлар бор эди.
Бу соҳада муаммоларимиз кўп. Шароитимиз оғир. Ўқитувчи – жамиятнинг пойдевори». (Манба Kun.uz дан олинди).
Хӯш, ӯқитувчиларнинг ойлигини нега минг долларга етказиоқчи? Саккиз ярим миллион сӯмга эмас? Ахир Ӯзбекистоннинг миллий валютаси АҚШ доллари эмас, ӯзбек сӯмику?!
Фуқароларнинг шахсий уй-жойларини долларда сотиши тақиқланаётган, автомобилларни долларда сотишга барҳам берилаётган бир пайтда Президентнинг минбарда туриб, миллий валютамиз бӯлмиш сӯмни бир тийинга илмасдан “ӯқитувчилар ойлигини минг долларга етказамиз”, дейишларини қандай тушунсак бӯлади? Қани миллий ғурур? Қани миллий валютамизга бӯлган муҳаббат?
Президентимиз минбарда туриб доллар тарғиботи билан шуғуллангандан кейин миллий валютамизнинг қадри ҳозиргидан яна бешбадтар қадрсизликка юз тутмайдими? Миллий валютамизнинг қадрини ошириш ӯрнига уни пинакка олмай гапириш замирида нималар мужассам топган. Ёки келгусида Ӯзбекистон ҳудудида миллий валютамиз сӯм билан бирга АҚШ доллари ҳам расмий муомалага киритиладими? Тушунолмайман… Ҳамма нарса қоришиб кетгандек… Бир томонда 9-май байрами рамзи бӯлиб келган Григор тасмасига қарши кураш кетаётган бир чоғда, иккинчи томондан эса 9-майда “Ӯлмас полк” юриши тантанали равишда ӯтказилишига расмий рухсат берилади. Бир томонда доллар билан савдо қилганлар жавобгарликка тортилса, доллар минбарда тарғибот қилинади…

Ruzibay Azimiy

Халқ денгиздир, халқ тўлқиндир, халқ кучдир

Фейсбукда ажойиб ва баъзида жуда керакли бир функция бор. Буни фойдаланувчилар жуда яхши билишади ва кенг қўллашади. Шахсан ўзим хам шу функцияни кўп ишлатувчилар қаторига кирсам керак. Бу албатта игнор яъни сухбатдошни блоклаш ёки ўзбекча қилиб айтганда тўсиқ қўйиш, дийдорини ўчириш, думини тугиш ва хокозо.

Игнор қилиш бу ( инглиз тилидан ignore ) бирор бир онлайн сухбат ёки форумда сухбатдош билан сухбатлашишдан бош тортиш. Уни гаплашиш имконига тўсиқ қўйиш.

Фейсбукданда фаол реал хаётда, айнан биз яшаб турган жамиятда айнан мана шу функцияда жуда кўп хукумат, бошқарув ва назорат органлари фаол фойдаланишади. Масалан бирор хукумат, бошқарув ташкилотга янги рахбар келди, дейлик. Аввало баланд панжаралар ва қорайтирилган ойналар ортига беркиниб халқни игнор қила бошлайди. Ундан кейин яшил ёки харбий формалар ортига беркинади. Ундан кейин баланд бинолар, мустахкам ва очилиши қийин бўлган эшиклар ортига беркинади. Яширинади. Иқрор бўлайлик жуда кўп Ўзбекистонни бошқаришда катта хиссаси бор фигураларни яқин – яқингача хеч қайсимиз умуман танимас эдик. Хали хануз кўпчилигини билмаймиз. Сабаби нимада?

Улар ана шу тўсиқлар ортида халқдан, умуман ташқи оламдан алоҳида бўлиб хотиржам кўнглига келган ишни қила олиши, кўнгил ёзиши ва бизга маълум номалум одатларини баҳузур амалга ошира олиши керак. Халқ имкони борича безовта қилмаса, уларга шикоят қилмаса, уларнинг *зона комфорта * сини бузмаса – мана шу уларнинг мафкураси.

Масалан, пастда турган рахбарларга битта вазифа юклайди. Имкони борича муаммо шу ерни ўзидаёқ хал бўлсин, юқорига, яъни, унга бу муаммо етиб бориб уни беҳаловат қилмасин. Хар сафар текширув ва назоратга борилганда исталган вазир ёки прокурор ўзидан қуйида турувчи бошқарув органларига нимани тайинлайди? Нима қилсанг қил , муаммо менгача етиб келмасин, деган маслакда иш олиб боради.

Игнорни турлари кўп. Масалан, эшитиб – эшитмасликка олиб игнор қилиш. Бу хам кенг қўлланувчи услублардан бири. Хозирги кунда халқнинг оддий муаммоларини, масалан, свет, газ, коммунал муаммоларни билмайди деб ўйлайсизми? Хақиқат шуки улар халқни игнор қилишади. Дийдалари, виждонлари қотиб кетган. Бу қотган виждонларни арзи дод, йиғи – сиғи, хаттоки юзлаб ўлимлар хам юмшата олмайди. Албатта, коррупция деган ажойиб калит орқали бу мўжизавий қалбларга йўл топса бўлади. Қолган калитларни умуман тан олишмайди.

Нега бирор вазир, сенатор, прокурор, хокимлар халқ билан очиқ мулоқотдан қўрқади, хайиқади? Охирги пайтларда Тошкент шахар хокими Ж. Ортиқхўжаев, Самарқанд вилояти хокими, Наманган хокимидан бошқа сенатор, вазирликлар, умуман бошқарув, назорат органлари халқ билан юзма юз келишдан қочадилар негадир. Фейсбукдаги сахифаларини қўяверинг.

Эй мард бўлсангизлар майдонга чиқинглар! Шу она ватанингиз, шу халқингиз учун озгина жон куйдиринглар. Токайгача ўша чиройли ёпиқ хоналарда халқни игнор қилиб яшайсизлар? Етар энди. Халқ номидан гапира олганни борки пусиб келиб ишдан бўшатасиз, ёмонлик қиласиз, қўрқитасиз қамоққа тиқасиз. Игнор қиласиз, оғзини ёпасиз. Ахир чегараси борку хар нарсанинг.

Хеч бўлмаса Президент айтган, ўргатган, сенга ишониб ваъда берган ишларини амалга ошир, хозиргача шу ишларни 30-40 фоизи хам амалга ошганда хаётимиз бутунлай бошқача бўлар эди. Онлайн қабулхона, ишонч телефонлари ортига хам беэътибор, халқни умуман ўйламайдиган ходимларингни қўйиб қўйдинглар.

Нима қилайлик сизларни олдингизга кириб бўлмаса, телефон қилолмасак, хат ёза олмасак. Гапимизни, дардимизни, муаммоимизни кимга айтайлик? Игнор қилавериб чарчамадингизми? Игнор қилинган халқ фақат битта йўл билан ханузгача яшашга мажбур. Ичига ютиш, чидаш, енгилиш, синиш ва албатта соқов бўлиш. Неча мардларни маддоҳга, соқовга айлантирдингиз. Ватангадо қилдингиз қанчасини. Менимча бас қилиш керак.

Бу блогпостга Чўлпонни шеъри якун ясаб беради. Нега бундайлиги ва нима қилиш кераклиги хам бу шеърда бор.

ХАЛҚ

Халқ денгиздир, халқ тўлқиндир, халқ кучдир.
Халқ исёндир, халқ оловдир, халқ ўчдир…
Халқ қўзғалса куч йўқдир, ким тўхтатсин.
Қувват йўқ, ким халқ истагин йўқ этсин.
Халқ исёни салтанатни йўқ қилди.
Халқ истади, тож ва тахтлар йиқилди…

Халқ истаги: озод бўлсин бу ўлка,
Кетсун унинг бошидаги кўланка.
Бир қўзғалур, бир кўпирар, бир қайнар,
Бир интилур, бир ховлиқар, бир ўйнар,
Йўқликни-да, очликни-да йўқ этар,
Ўз юртини ҳар нарсага тўқ этар…

Бутун кучни халқ ичидан олайлик,
Қучоқ очиб халқ ичига борайлик!
1921 йил, 7 Сентябр, Бухоро.

Игнорларни очиб – қучоқ очиб халқ ичига келинглар!

Абдулазизхон Акрамов (FBdan)