Луқма

aldarkusaЯшнободдан Исловотгача бир қадам

Хабарингиз бор, анов куни Ҳамза туманининг номи Яшнобод деб ўзгартирилди. Оқсарой ҳукми билан дарёлар тескари оққанидек, “ҳамзалар” ҳам ғойиб бўлди.

Хўш, “Яшнобод” дегани нима? Балки, “Яшнаобод”дир? Шундай деса, озгина тушунарли, аммо бу ҳам мантиқсизроқ. Чунки мантиқ бўлиши учун бу сўзга феъл керак. Масалан, “Яшна-обод бўл” деган каби. Ҳатто “Яшнабот” деса ҳам бир маъни чиқарди.

Бу Ислом Каримовнинг мантиғига мос. Чунки у мантиққа қарши ҳаракат қиладида!

Унга кўра, мустақил Ўзбекистонда ҳамма соҳа яшин тезлигида ривожланиб, гуллаб кетди ва олти ойда жаннат бўлди. Бунинг устига у ўзбек тилининг ҳам Абдураҳим Ўлатдан билан шерикчиликдаги “ота”си. Яшин сўзидаги “и”ни ортиқча деб билиб, устига қалам тортиб юбориши ҳеч гап эмас. Акс ҳолда “яшин” “яшн” бўлиб қолармиди? Continue reading

“Туронзамин” почтасидан

soyimishoqСойим Исҳоқ׃ Сиртдан тинч дарё ёхуд ёғсиз чироқ қиссаси (давоми)

Номсиз ҳайкалчани қандай хаёл билан яратганимни ўзим аниқ билмайман. Фаҳмимча янгамнинг ўша пайтдаги қиёфасини шунчаки акс эттиришнигина ўйлаганман. Шунинг учун ҳам тайёр бўлганида бирор муносиб ном топиб қўёлмаган бўлсам керак. Кутганимдек баҳони ололмаган бўлса-да, шу ҳайкалчада ҳам Ҳожар янгамнинг ўша тундаги руҳий ҳолатини аниқ акс эттиролганман, деб ўйлайман. Кимгадир чуқур нафрат билан қараш, ғазаб қилиш унинг феъл-атворига тамом зид нарса эди. Қорайиб ўттиз йил у билан бир хонадонда туриб, бунақасини сира кўрмаганман. Бинобарин, маълум шахс руҳиятида сийрак учрайдиган ё тасодифан юзага қалқийдиган ҳар қандай ўткинчи сифатни санъат асарига кўчиравериш тўғри эмас. Шу томонларини билгани учун ҳам бу ҳайкалча Илҳом акада қизиқиш уйғотолмагандир.
Ғазаб билан нафрат-моҳиятига кўра, ҳунук нарса. Бироқ ижтимоий асосга эга бўлган адолатли ғазаб ва нафратдан гўзаллик топса бўлади. Афтидан мен шундай асосни тополмаганман шекилли. Ҳайкалчамни кўрган фикрчил одамларда савол туғилиши табиий: бу ушоққина аёл гаврон кўтариб нимаг ёки кимга ғазаб қиляпти? Ўз қарамоғидаги ҳайвонгами ёки душманига? Юзидаги нафрат ифодаси урушга қарши бўлса, атом асрида ибтидоий одамлар каби калтак кўтариб пўписа қилинмаслиги маълум. Бу нафратни гаврон билан эмас, бир вараққина даъватнома кўтариб ифодаласа табиийроқ чиқарди… Continue reading