ASSASSIN. Tarixiy-zamonaviy roman (10)

Jahongir Muhammad

Jahongir Muhammad

O’NINCHI BOB

2003 yil

Birdan Karimovning ko’zi tinib, boshi aylanib ketdi. Keyingi kunlarda u o’zini holsiz sezar va do’xtiri bergan kuchlantiruvchi dorilaridan ham naf sezmayotgan edi. Avvaliga ichkilikdan deb o’yladi va bir ikki kun ichmay qo’ydi. Ammo majolsizlik tinmadi. Keyin nashaning ta’siri deb o’yladi. Uni ham kamaytirib ko’rdi. Bo’lmadi. Balki ko’p ishlayapman, deya bir necha kun ishga chiqmay, dala hovlida qoldi.

Birdan yodiga Stalinning do’xtirlardan shubaha qilgani tushdi. Balki bu gapda jon bordir? Agar bir gap bo’lmasa, nega bu qadar holsizman? Nega do’xtirlarim sababini topa olmayaptilar? Yoki bilsalar ham mendan yashirmoqdalarmi?

Mana endi yana boshi aylanib, ko’zi tinib ketdi. Xayriyatki, bu hol xalqning ko’z oldida yuz bermadi. Ammo mana bular sezib qolishdi. Hatto Almatov bilan Inoyatov ikki tomondan kelib qo’ltig’imga kirishdi. Balki bularning do’xtirlar bilan tili bir bo’lsa-chi?
Karimov holsizlanib yotar ekan, Almatovni chaqirtirdi.

-Hov bola, sandan boshqaga ishonmayman, buni bilasan! Do’xtirlar bilan gaplash, ular mendan nimanidir yashirmoqdalar. Agar rostdan ham shunday bo’lsa, onalarini ko’rsat!

Almatov Karimovning oqarib qolgan yuziga qarab ‚”xo’p‚” ishorasini qildi-da tashqariga chiqar ekan, Karimov o’zining asl ishongan odami bo’lmish Haydarovga:

-Bor, o’zing yonida tur,-dedi.

Ular do’xtirlarni to’pladilar. Karimovning kasallik varaqalarini keltirishdi.

-Ikki marta hemaroydan amaliyot qildik,-dedi Gayran,- o’zim qildim va mana ikki yildirki hech qanday muammo yo’q. O’tgan yil o’zim endoskopiya va kolonoskopiya qilgandim. Ichak yo’llarini tozalagandim. Yaqinda yana bir marta takrorlamoqchi edim, ammo ochlik qilish jarayoniga dosh bera olmadilar. Tennis o’ynab turganlarida ahvollari ancha yaxshi edi, lekin tennisni tashlab yubordilar, gapimizga quloq solmadilar,-dedi Gayran.

-Qon analizlari qanday?-deya so’radi Almatov. Do’xtirlar qog’ozlarga qarar ekanlar Haydarov javob qildi.

-Xolesterin miqdori baland chiqmoqda. Ammo Angliyadan yangi dori olib keltirdik va uning foydasi bo’lmoqda…

-Lekin bu dori xolesterenni kamaytirgani bilan jigarga zarari bor,-dedi Gayran.

-Jigarlarini tekshirdinglarmi?-deb so’radi Almatov.

-Tekshirdik. Serroz belgilari ko’rinmoqda. Ammo unchalik xavfli emas.

-Siz bilasizmi, bu odam butun bir mamlakatning boshi, butun xalqning umidi shu odamda, bugunimiz ham, kelajagimiz ham shu odam bilan bog’liq, siz bo’lsangiz qandaydir shubhalar haqida gapirib o’tiribsiz,-dedi Almatov o’ta jiddiylik bilan.

-Boshqa mamlakatlarda har qanday shubha bemorga ochiq aytiladi va u bilan bir qarorga kelinadi. Bizda esa shubhani tilga keltirishga qo’rqamiz,-dedi Gayran.

-Siz ham muxolifatchi ekansiz-ku?-deya kesatdi Almatov.

Almatov hech kimga baqirmas, hech kimni so’kmas, faqat muloyim gapirib, o’zini yaxshi ko’rsatadigan odam edi. U nima ish qilsa ham, orqadan qilar edi. Birovning yuziga qarab, “Akajonim” deya quchoqlab, u ketishi bilan “Bu ablahni yo’qotlaring!” derdi. Yuzma-yuz gaplashganda juda jahli chiqsa, yumshoq kesatiq qilardi. Gayran buni yaxshi bilardi. Chunki otasi uzoq yillardan beri Almatovning qo’lida ishlaydi va ular yaqin do’st. Shuning uchun ham unga ochiq gapirmoqchi bo’lgandi, ammo u ham eshitishni istamadi. Lekin nima qilsin? Karimovnig o’ziga aytishga qo’rqadi. Bular esa eshitishni istashmaydi. Indamasa vaziyat yomonlashib bormoqda.

U qolgan do’xtirlarni tashqariga chiqardi-da Almatovga qarab:

-Mayli, meni muxolifatchi deb hisoblanganlar, lekin ochiq gapni aytaman “Katta”ning boshida tumori bor!-dedi.

Tomdan tarasha tushgandek aytilgan bu gapdan Haydarov ham, Almatov ham esankirab qoldilar. Bir muddatdan keyin Haydarov:

-Kallangiz joyidami? Buni aniq bilib aytayapsizmi yoki muxolifatchilik uchun aytib yubordingizmi?-dedi.

-Taxminlarimga tayanib aytdim. Chunki “Katta”ga boshni rentgen qilishni aytgandim, jerkib berdilar. Boshqa hamma joyni tekshirdim, simptomlar esa rak kasalining belgilaridir. Menimcha, boshning orqa qismida o’simta bor va harakatsiz holda. Vulqondek uxlab yotibdi. Juda kichik. Ammo “Katta” har narsaga asabiylashgani uchun bu vulqon harakatga kelishi hech gap emas. Metaztaza boshlansa, hech narsa foyda qilmaydi.

Almatov indamay xonadan chiqdi-da, Nodirxonga telefon qildi:

-”Katta”ning topshiriqlari bu, odam yubor, Gayranni qama!

-Otasinichi?-deya so’radi Nodirxon.

-Urug’ aymog’i bilan qurit va Armanistonga qochib ketdi deya gap qilishsin.

-Bo’ldi, faqat shoshmay turaylik, gap bor, hozir boraman, o’sha yerda gaplashamiz.

Haydarov kelishi bilan Almatov gapni kalta qildi va rang quti oqarib ketgan Haydarovga:

-Nima qilamiz?-dedi.

-Birinchi ish, gap tarqalib ketmasligi chorasini qilish kerak. Ikkinchisi, bitta yaxshi onkolog do’xtirni chaqirib tekshirish o’tkazish kerak. O’zlari hozircha bilmasinlar. Bu gap hali to’g’ri bo’lib chiqadimi, noto’g’rimi, bilmayman, ammo bu gap har qanday odamni yiqitadi…

-Men Gayranlarni yigirma yildan beri bilaman. Udan kuchli do’xtir yo’q. U taxmin qildim desa, haqiqatni aytgan bo’ladi. Mening Olmoniyada bir do’stim bor. Ismi Umar. Asli eronlik. O’zi kuchli do’xtir bo’lmasa ham qo’lida juda kuchli do’xtirlari bor. Katta kasalxonaning rahbari. Yaqinda jiyanim davolanib qaytdi. Dunyoning juda ko’p rahbarlari o’sha joyda davolanadi. Turkmanboshining yuragini ham ular amaliyot qilishdi. Mana otday yuribdi.

-Ammo bu yurak emas, bu bosh. Bu juda yomon kasallik va gap tarqalasa tamom, ishimiz bitadi, o’zlari bilib qolsalar ham boshi berk ko’chaga kiramiz. Manimcha, o’sha do’stingizni bir guruh do’xtirlari bilan chaqiraylik.

-Ularning maxsus samoletlari bor. Gospital samolet deyishadi. U asli Nodirxon bilan do’st. Unga aytsak, darrov gaplashadi.

Ko’p o’tmay Nodirxonning o’zi kirib keldi.

-Gayranga hozircha tegmaylik,-dedi u Almatovga.-Uning shubhalaridan xabarim bor. Kecha gaplashganmiz va u chetdan do’xtir chaqirishni so’ragandi.

-Umarni chaqirsang bo’lmaydimi?-dedi Almatov.

-Umar osmondan kelayapti. Hammasini sarig’i bilan olmoqchi. Miqdori ham katta…

-O’lsin, qancha olsa olaversin, ammo tez kelsin,-dedi Haydarov.

-U Amerikadan va Yaponiyadan rak kasali mutaxassislarini chaqirib, olib keladi.

-Qachon? Rak dedingmi?

-”Katta”ning boshida o’simta bo’lishi mumkin. Gayran buni birovga aytishga qo’rqib yuribdi,-dedi Nodirxon.

-Bizga aytdi..-dedi Haydarov.- Ukajon, o’sha Umar bilan gaplash va ishni tezlat!

-Samoletni qaerga qo’ndiramiz?-dedi Nodirxon.

-Tuzelga,-deb javob qildi Haydarov.-Katta dam olishga ketishdan oldin tekshiruvdan o’tmoqda deb Tuzeldagi hukumat kasalxonasiga qo’yamiz, o’sha yerda tekshiradilar.

-Ular samoletning ichida tekshiradilar. Gap “Katta”ni ko’ndirishda,-dedi Nodirxon.

-Buni menga qo’yib beringlar,-dedi Haydarov.-Menga faqat qaerga, qachon olib borishni aytsangizlar bo’ldi.

-Siz sariqlarni aytib qo’ying, Kucherskiyning o’zi olib kelsin, tayyor tursin, samolet qo’nishi bilan sariqlarni olib chiqish kerak, Umar nasiyaga ishlamaydi, u do’xtirlarga ham oldindan haq to’laydi, mana akamning jiyanlarini ham davolatdik, u oldindan haq oldi, ammo o’likni ham tiriltirib beradi!-deya favqulodda muhim odam kabi buyruq ohangida gapirdi Nodirxon.

Gayranning taxmini to’g’ri bo’lib chiqdi. Karimovning bosh qismida kichik bir o’simta bor ekan. Dunyoning mana man degan do’xtirlaridan tuzilgan konsilium amaliyot qilish kerak degan qarorga keldi. Amaliyotga tayyorlash jarayonida ham bu haqda Karimovga aytishmadi. Haydarov bu masalada gaplashish uchun payt poylab yurgandi.

Karimov esa goho bardam, gohi majolsiz edi. Majolsiz paytida u hech narsaga qiziqmas, hatto ishni ham topshirib yuborishga tayyor edi.

Shunday majolsiz kunlarining birida avval Mirziyoevni chaqirdi:

-Hech kimni bu dunyoga bog’lab qo’ygan emas, mana seni tarbiyaladim, ish o’rgatdim, endi masuliyatni bo’yninga oladigan payt kelmoqda. Boshqaruvni o’zgartiramiz. Men Turkiyadagiga o’xshab oqsoqol prezident bo’lib qolaman va sen Bosh vazir sifatida boshqaruvni qo’lga olasan. Buni o’zi bo’lmaydi. Birinchidan, siyosiy kuching bo’lishi kerak. Yangi tuzilgan partiyani qo’lingga ol. Ikkinchidan, juda ko’p qonunlarni o’zgartirish kerak. Hammasini ko’rib chiq. Qonunlarni o’zgartirish haqida bir farmon loyihasini tayyorla. Men maslahatchilarni ishga solaman va hamma qonunlarni qayta qabulq qilamiz. Konstitutsiyaga ham o’zgartirish qilamiz.

Mirziyoev odati bo’yicha o’rnidan turib, Karimovning yoniga bordi va uni quchoqlab, yuzidan o’pdi. Karimov tik turganda u bu ishni qilolams , chunki bo’yi etmas edi. Shu bois Karimov o’tirgandagina u “lip” etib uning yoniga o’tib, quchoqlar edi.

-Faqat bitta masalada o’zingiz yo’l ochmasangiz men hech narsa qila olmayman,-dedi Mirziyoev.
Karimov uning yuziga qarab turib, zaharxanda jilmaydi-da, barmoqlari bilan sanagandek qilib:

-Inoyatov…. Almatov… Azimov… G’ulomov… Alimov… Jo’rabekov… yana kim?-dedi.

-To’laganov…Sultonov… Safoev…

-Alimov bilan Jo’rabekovni o’lgan deb bilaver. Rashidga aytdim, ularning ustidan ish ochib qo’yadi. Qolganlari esa qanday qilib bir birlarini eyishlarini tomosha qilamiz,-dedi.

Mirziyoev chiqib ketishi bilan Karimov “Balki bu bola o’zidan ketib qolsa-chi? Unda uning o’zini ham qolganlarga qo’shib yuboraman. Agar izdan chiqmasa ko’ramiz” deb o’yladi.
U dastlab Almatovni chaqirdi.

-Uka ko’rayapsan. Sendan boshqaga ishonmayman. Bilaman, Mirziyoev bilan gaplashganimni eshitgansan. Qulog’ing sakkizta. Lekin harakatingni qil. Umidim senda. O’zingga bitta partiya tuzish haqida ham o’yla. Ha, do’xtirlar bilan ishni esa tezlat. Bilaman, nimalardir qilayapsan, hech narsani ayama, ammo o’zingni o’ylab, ko’zi ochlik qilma, mening sog’lig’imni bahona qilib, xazinamga ko’z tikma, raqibing kuzatib yurganini unutma!-dedi unga.

Keyin bir-bir chaqirib, harakatlarini ko’rishni qolganlarga ham aytdi.

Inoyatov bir o’q bilan bir necha kishini o’rmoqchi bo’ldi. Buning uchun qamoqda yotgan Zayniddinni muxbirlar huzuriga chiqartirib, 1999 yilda yuz bergan portlashlarda Almatovning qo’li borligi haqida gapirtirdi. Karimovga esa, Zayniddin Almatovning qo’lida, u siyosiy o’yin qilish uchun uni xorijiy muxbirlar huzuriga chiqartirdi, dedi.

Karimov ham axmoq emas. Lekin majoli bo’lmagani uchun Zayniddin nimalar deganini eshitishga o’zida kuch topa olmadi. Ammo ular bir-birini esin deb indamadi. Almatov esa, qamoqdagilardan bir nechtasini ishga solib, u yoq bu yoqni portlatib “Inoyatovning qo’lidan qochgan bolalar qildi bu ishni” dedi.

Voqealar Karimovga zarar emas, foyda keltirgani uchun unga ham indamadi.

Almatov bilan Inoyatov muxolifatning orasiga bir qancha odamlarini suqqanlari uchun ularni siyosiy kuch sifatida qo’llanishga urinishardi. Karimov esa bular menga qarshi bo’lgan odamlardan foydalanib, xalqni o’zlariga ergashtirishni rejalayati deb ginasining usiga gina to’plab qo’yardi.

Karimov hech qachon darhol qasos olmasdi. U qasosni ko’ngliga tugib qo’yib, paytini kutar va vaqtini topib, bitta urishda ishni bitirardi. U boks o’yinini yaxshi ko’rardi. Doim kuchli bokschilarni kuzatardi. Ular sakrab turaveradilar, raqiblari esa uraveradilar. G’alabaga ishonch ularni avvaliga kuchlantirsa, keyin holsizlanadilar. Kuchli bokschi shunday paytni kutib, bir urishda uni nokaut qilardi. Karimov ham shunga amal qilishga urinardi.

Karimovning o’g’lim, deya erkatlatganiga ishongan Azimov esa, ishbilarmonlardan odam tanlab bir tashkilot tuzdi. Unga ‚”Ittifoq‚” deb nom berishdi. Uning tashkilotiga Almatov ham ko’z tikdi. Chunki bu tashkilotga muxolfat ham qo’shilgandi. Ammo muxolifatdagilar bu tashkilotning orqasida kimlar turganini sezib qolishlari bilan uni tark etishdi.

Azimov ustalik bilan bu tashkilotni Karimovga emas Mirziyoevga qarshi qo’ymoqchi bo’ldi. Agar Almatov ham bu tashkilotga ko’z tikmaganda, Inoyatov indamas va Mirziyoev bilan Azimovni urishtirar edi. Lekin u Almatovga yo’l bera olmasdi. Shu sabab yana bir necha kishini “Ittifoq”qa bog’lashni rejaladi. O’ziga tobe bo’lgan, ammo ko’zga ko’ringan bir necha kishini ikkiga bo’lib ham Azimovga, ham To’laganovga yubordi. Azimov ustalik qildi. Hali prezident bo’lish niyati yo’qligini aytdi. To’laganov esa ish bitgan, suv keldi, deb etigini echdi va rozi bo’ldi.

Karimov kundan kunga dunyoni suv bossa ham to’pig’iga chiqmas holga tushayotgandi. Holsizlanib borayotgani uchun bu haqda o’ylamay ham qo’ydi. Ayniqsa, Haydarov uning boshini maxsus rentgendan o’tkazish zarurligini aytgandan keyin siyosatdan sovudi va hammasi bir-birini eb o’lib ketmaydimi, deb qo’l siltadi.

Olmoniyadan kelgan do’xtirning kattasi tahlil natijalarini ko’rar ekan, Karimovning o’zi bilan ochiq gaplashish va undan “Agar o’lib qolsam mas’uliyat o’zimda” degan yozuvni imzolatib olish kerakligini aytdi. Tarjimon bu gapni Haydarovga aytgandi u tarjimonga tikilib qoldi.

-Aka og’zimdan gap chiqmasligini bilasiz-ku,-dedi tarjimon Haydarovning elkasi osha Almatovga ham ko’z qirini tashlar ekan.

Uka, bilamiz og’zingga mahkamsan,-dedi Almatov,-senga o’xshagan yigitlar birinchi galda oilasini o’ylaydi, bir- birdan shirin iki bolang bor ekan. Ayniqsa, Nargizaxon juda shirin ekan. Olimjonga esa gap yo’q. Ota-onang ham senga qarab qolishgan. Otang buyrak amaliyoti navbatida turgan ekanlar. Mana, biz bu masalani hal qilib beramiz. Axir davlat ahamiyatiga molik ish qiladigan va sir saqlashga qodir odamga birinchi galda xizmat qilinmasa, kimga qilinadi?

Do’xtirlar bular nimani gaplashib qoldilar, deya hayron edilar. Buni his qilgan Haydarov:

-Hammasi mayliku-ya, shu qo’l qo’yish degan masalani o’rtadan chiqarish kerak,-dedi.- Nima dedingiz?

U shunday deb Almatovga qaradi.

-U kishi hamma narsaga qo’l qo’yadilar, ammo bunga emas. Umuman kim ham bunga qo’l qo’yadi? Masalan, Xudo o’zi saqlasinu lekin men bo’lganimda ham qo’l qo’ymagan bo’lardim. Yoki mana siz ham qo’l qo’ymasdingiz…

Uning gapini Haydarov bosh qimirlatib tasdiqladi. Karimov shunday vaziyat yaratgandiki, uning atrofidagilar faqat bir-birlarining gaplariga bosh irg’ab qo’yardilar, biror qarshi gap aytish-tutab turgan gulxanni yondirib yuborish bo’lardi. Shu lahzada Haydarovning ham, Almatovning ham ko’nglidan bu gapni eshitsa, Karimov amaliyot tugul, maxsus rentgenga ham izn bermaydi degan qat’iy fikr kechayotgan edi.

Ammo do’xtirlar ham boshqa yo’li yo’ligi va ular o’zlarini sug’urtaga olishlari zarurligini aytib, oyoq tiradilar. Shunda Almatov “Turkiston” mehmonxonasida turgan Umar bilan gaplashish kerakligini aytdi. Umar rus tilini yaxshi bilardi. Uning ota-onasi Eronda mashhur do’xtirlar bo’lishgan. Otasi shoh Rizo Pahlaviyni ikki marta amaliyot qilgan. Dindorlar shohni ag’darib tashlashganda ular Avropaga qochishgan va Umar Moskvada tahsil olgan. U yoshligidayoq Moskvadagi er osti kuchlari bilan yaqinlashgan, keyinchalik Olmoniyada kichik bir kasalaxonani sotib olib, uning o’rnida dunyodagi ko’rinishi eng hashamatli bo’lgan yirik klinikani qurdi. Mana-man degan do’xtirlarni ishga oldi. Murakkab xastaliklar bo’yicha tadqiqotlar boshlatdi. Qisqa vaqtda dunyoning ko’zga ko’ringan odamlari uning kasalxonasida davolanadigan bo’lishdi. Ayniqsa, o’zining soyasidan ham qo’rqadigan hukmdorlar er osti kuchlari orqali Umarga chiqib, shu erda davolanishlari odat tusiga aylandi. Umar o’zini dunyoning sanoqli kishilaridan biri deb bilardi.

Nodirxon uni taklif qilganda:

-Ustiga to’rta to’qqiz raqami yozilgan sariq g’ishtchalardan ko’tara olganing qadar beramiz,-dedi Nodirxon unga.

-Men arang ikkitasini ko’tara olaman, ya’ni yigirma to’rt kiloni. Men bilan boradiganlar esa arang bittadan ko’tara olishlari mumkin. O’zing bilasan, taniqli do’xtirlar o’zlariga qaramaydilar, ular juda nimjon bo’ladilar. Shu bois taklifingni o’zgartiramiz.

-Xo’p taklifing nima?

-Men hozir juda katta ishlarni tashlab borishim kerak. Jumladan ikkita mamlakat rahbari navbatda…

-Shartingni ayt.

-Biz borishimiz bilan odam boshiga beshtadan sariq g’ishtchani samoletga chiqarsizlar. Shundan keyin do’xtirlar pastga tushadilar.

-Biroz ko’p aytmadingmi?

-Bu faqat do’xtirlarning haqqi. Menga, gospitalimga samolet xizmatchilargiga yana shuncha…
Nodirxon bir gap aytsa, haq yana ikki baravar oshishini his qildi-da:

-Gap yo’q,-dedi.

Umarga Toshkentda maxsus joy qilishgandi. Ammo u rozi bo’lmadi va mehmonxonada turishni ixtiyor qildi. Bu ham uning o’ziga xosligi edi.

Karimov imzo qo’yishga rozi bo’lmasligini eshitgach u:

-Bu telefonni kimdir eshitmoqda,-dedi.

-Bu maxsus liniya va hech kim eshita olmaydi,-dedi Almatov.

-Agar sizlarnikilar eshitishmasa, boshqalar eshitmoqda. Nodirxon kelsin, gaplashamiz!
Nodirxon kelishi bilan Umar uni tashqariga boshladi:

-Biz oddiy odam taqdiri haqida gaplashayotganimiz yo’q. Agar unga bir gap bo’lsa, sizlar da’vo qilmasalaring ham bizning mamlakat da’vo qiladi va tekshirib chiqadi. Do’xtirlar buni biladilar. Bizda hozir qonunlar o’zgargan. Sud ham bizni, ham do’xtirlarni baravar jazolaydi. Bunday sudlarning hukmidagi raqamlarida kamida oltita ‚”0″ bo’ladi.

-Shartingni ayt,-dedi Nodirxon gap qayoqqa ketishini bilib.

-Senikini rentgenga rozi qilasizlar. Amaliyot haqida unga hech narsa demaysizlar. Rentgen paytida narkozga olamiz. Hujjatga esa sen o’zing qo’l qo’yasan. U menda turadi va men do’xtirlarga ‚”Bo’ldi, hujjat imzolandi‚” deb aytaman. Tarjimoningni pishit, do’xtirlar bu haqda mabodo kasalga gap ochsalar, nima deyishini bilsin.

-Boshqa odam qo’l qo’ysa bo’lmaydimi?

Umar savolni va tortishuvni yoqtirmas edi.

-Mayli, sen bilan birga Almatov ham qo’l qo’ysin!-dedi.

Nodirxon yana tortishish befoyda ekanligini tushundi. Hatto Umar buni ataylab rejalagan va kelajagini sug’urtaga olmoqda deb o’yladi.

-To’g’ri o’ylayapsan, men shu hujjatni imzolatib, darhol qaytib ketaman. Hamma vakolat qo’lingda bo’ladi. Agar juda qo’rqsalaring, keyin bu hujjatni qaytarishim mumkin. Hukmdorlar jinni bo’lishadi. Ayniqsa, kimdir orqasidan uning o’limi uchun mas’ulitni bo’yniga olsa,-dedi.-Agar bu o’yinga kirishni istamasang, uni ko’ndirishga urin, lekin u sendan kechadi-ki, ammo imzo qo’ymaydi.

Nodirxonning rozi bo’lishdan boshqa yo’li yo’q edi. Keyin gap chiqmasligi uchun nafaqat Almatovni balki Haydarovni ham qo’l qo’ydiraman deb o’yladi va bu ko’nglini ravshanlatgandek bo’ldi.

Karimov maxsus rentgenga arang rozi bo’ldi. Ammo boshiga har turli simlarni bog’lab tashlaganlaridan keyin o’ylanib qoldi. Ayniqsa, pritivogazga o’xshagan narsalar kiyib olgan doktorlarning kirib-chiqishlarini ko’rib, ko’ngli cho’kib ketdi. Nahotki masala jiddiy? U ko’zlarini yumgandi ichki bir ‚”men‚” unga qarshi bosh ko’tardi.

“-Ehtiyot bo’l, uyg’onmay qolishing ham mumkin!
-Bekor aytibsan. Hali qiladigan ishlarim ko’p. Dushmanlarim otda yurganda men ketaman-mi?
-Sen sal narsaga dushmanlaringni o’ylaysan. Do’stlaringni ham o’ylasang-chi?
-Do’stlarim. Mirsaidovmi? U menga xiyonat qildi. Jazosini berdim. Tug’ilganiga pushaymon qildim. Kim qoldi?
-Nazir-chi Nazir?
-Nazir! U mendan qochib yuribdi. U bilan oliygohda birga o’qirdik. Aslida u boshqa gruppada edi. Ammo Ruxsora bilan mening oramga kirdi. Ruxsora… naqadar go’zal edi-ya?.
-Ham go’zal, ham aqlli edi.
-Ammo go’zallar axmoq bo’ladilar.O’shanda Nazirga ko’z suzmaganda.
-Buncha Nazir, Nazir deysan. Uni qamatding, badarg’a qilding, oxiri qochib ketdi, baribir izidan odam qo’yib yuribsan. Axir Ruxsoraga uylanmadi-ku u?
-Agar orada u bo’lmaganda Ruxsora meniki edi. Ruxsora uni ko’rmasa menga rozi bo’lardi, men ikki marta urusga uylanmagan bo’lardim. Bugun u shohning xotini bo’lib yurardi.
-Lekin sen uni o’ldirding!
-G’ururi baland edi. Uni men emas, g’ururi o’ldirdi.
-O’ziki o’zi, erini ham, uchta bolasini ham o’ldirding!
-Chaqirtirsam kelmadi. Uyidagi gaplarni yozib kelishdi. Faqat meni la’natlar ekan. Erini ham, bolalarini ham menga muxolifatchi qilib qo’yibdi.
-Chunki sen bekordan-bekorga Nazirni jazolaganingni biladi-da.
-Ruxsora meni yaxshi ko’rardi. Ikkimiz har oqshom Beshyog’och yaqinidagi teppalikka chiqib, gaplashib o’tirar edik.
-Alisher Navoiy xiyoboni desang-chi. O’sha teppalikka ayol kishining haykalini qo’ymoqchi eding, nega Alisher Navoiy haykalini qo’yding?
-Ruxsorani unutishni istadim. Agar Nazir paydo bo’lmaganda, u mening yonimda qolardi.
-Yana Nazir, Nazir deysan-a? U axir Ruxsoraning qo’lini ham ushlagani yo’q-ku? U sening do’sting edi, u to’satdan paydo bo’lib qolmadi, sen o’zing uni Ruxsora bilan tanishtirding. U Ruxsoraga ko’z alaytirgan emas.
-Ammo Ruxsora unga ko’z alaytirdi. Uni ko’rishi bilan mahzun ko’zlari charaqlab ketardi. Lablaridan qahqaha tushmasdi. O’zini uning bag’riga otgisi kelardi.
-Nazir kelishgan, sen esa cho’tir bashara eding. Nazir aqlli, sen esa ayyor eding. Nazirning gapirishlari qizlarni mahliyo qilardi, seni gaplaring esa qizlarni cho’chitardi. Sen hamma narsaga kuch bilan erishishni istarding. U esa aql bilan..
-Xo’p! Kim haq bo’lib chiqdi? Men kuch bilan dunyoga hokim bo’lib o’tiribman. Ammo Nazir qani?
-U ham o’z dunyosiga hokim. Dunyo qo’lingda bo’lgani bilan uni ushlay olmayapsan. Alamingni Ruxsoradan olding. Uni o’ldirding.
-Uni men emas o’zi o’ldirdi deb aytdim-ku senga! U o’zi o’zini osib qo’ydi.
-Erini qamading, o’g’illarini qamading, uni tahqirlatding, hatto bir burda nonga zor bo’ldi.
-Uning qirolicha bo’lish imkoniyati ham bor edi. Ammo o’zi shu yo’lni tanladi.
-Xo’p, Lola opaning aybi nima edi?
-Aybi go’zalligida.
-Uning erida nima ayb edi?
-Badbashara bir maxluq shunday go’zal ayolga uylanadimi? Katta ishda bo’lganida kuchini ko’rsatib, shunday parining umrini xazon qildi.
-U ham sen kabi kuchga ishongan bo’lsa-chi? Ammo u sening ustozing edi. Senga ish o’rgatdi, balo qazolardan asrab qoldi, orqangni tozalab yurdi.
-U faqat orqa tozalashni biladi. Nega o’shanda meni uyiga olib borgandi? Nega xotini bilan tanishtirgandi? Nega birga o’tirib ichardik va nega darhol mast bo’lib qolardi? Nega ertalab uyidan chiqib ketganimni ko’rganida ham ko’ngliga shubha kelmasdi?
-U seni haqiqiy ukam, deb bilardi, senga ishonardi.
-Xotinni ukaga ham ishonib bo’lmaydi.
-Xotini sendan katta edi.
-Go’zal bo’lsa yoshiga qarmaydi. U tengi yo’q go’zal. Uning boldirlari har qanday yostiqdan ham yushoq. Uning yuzlari oyni ham uyaltiradi. Uning ko’zlari Quyoshni ham qamashtiradi. Uning.
-Butun yuragingdan urgan ekan-ku?!
-Agar yuragimdan urmaganda erining qiliqlariga o’tttiz yildan beri chidar edim-mi?
-Chidamas eding. Lola opa buni bilar edi va faqat erini qutqarish uchun aytganlaringga rozi bo’lardi.
-Yo’q. Erini istasa men bilan yotmasdi. Har qanday ayol kuchni, kuchlini istaydi. Men kuchliman. Shuning uchun u meniki bo’ldi.
-Muhabbat-chi, Muhabbat. O’n gulidan bir guli ham ochilmagandi.
-U ham o’zini o’zi o’ldirdi. Uksus ichib o’ldi. Ammo juvonmarg dunyoning malikasi bo’ladigan edi.
-Seni uni sevgilisidan ayirding!
-Sevgilisi axmoq ekan, nega uni mening idoramga ishga o’tqazadi? Kuchli odamlarning yoniga sevgilisini yuborgan odam hezalakdir.
-Ammo Muhabbat seni emas, o’sha hezalakni tanladi.
-Yo’q. U o’limni tanladi.
-Seni to’shaginga yotganlardan qanchasi o’limni tanladi, bilasanmi?
-Bilaman. Almatov yashirsa, Inoyatov aytadi, Inoyatov yashirsa, Almatov!Shu bilan mening tilimni qisiq qilmoqchi bo’ladilar. Hali hammasini quritaman.
-Senga yaxshilik qilgan ham, qilmagan ham baribir. Bugungacha senga ishongan qancha odamlar mahv bo’lib ketdilar.
-Rajabovmi? Uni Davlat kotibi qilib qo’ydim. Ammo meni joyimga ko’z tikdi. Fozilbekovmi? Uni shahar hokimi qilib qo’ydim, ammo menga xoinlik qilgan Mirsaidovning etagini tutdi. Ibrohimov-mi? Qari chol! Uni Oliy kengashga rais qilib qo’ydim. Lekin tagimga suv quymoqchi bo’lganlarning yo’lini to’smadi. Yo’ldoshev-mi? Ho’kiz! Uni ham rais qilib qo’ydim, ammo tili chiqib qoldi. Malikovmi? Mahmadana! Uni vazir qilib qo’ydim, elchi etib tayinladim, ammo dushmanlarimga qo’shilib ketdi. Umrzoqovmi? Uni odam qildim, lekin pulni menda yashiradigan bo’ldi? Jo’rabekovmi? Uni balo qazolardan asrab yurdim, ammo o’z boshini o’zi edi. Hamidovni ham o’z o’rnimga hokim qilib yuborgandim. Biroq bitta Turkmanboshini yo’qotolmadi. Yana kim? Berdievmi? Jabborovmi? Abdurahmonovmi? Jo’raevmi? Uf? Yana qaysi birini eslay. Son-sanog’i bormi? Hammasi tuzimni eb, tuzligimga tupurdi. Hammasi fitnachi! Hammasi xoin, poraxo’r! Yaxshilikni bilishmadi. Shuning uchun ham jazoladim.
-Ammo senda kin, qasos hissi juda kuchli. Qanchadan qancha o’zing tanimagan odamlarni ham yo’qotib yubording! Aslida to’g’ri qilding! Bo’lmasa ular seni yo’qotar edilar!
-Ko’rdingmi, biz bitta odammiz. Baribir menga qo’shilmasdan ilojing yo’q. Chunki kin va qasos ruhi bu liderning qoni. Qanday qilib qonsiz yashash mumkin? Qanday qilib? Qonsiz…qonsiz…”

Karimov narkoz ta’sirida chuqur uyquga ketgach, do’xtirlar uning miya qopqog’ini ochish uchun amaliyot boshladilar.

-Men bugunga qadar juda ko’p hukmdorlarni amaliyot qildim,-dedi Karimovning bosh qismidagi o’simtani olib tashlagan do’xtir,-ammo hammasining ham miyasi juda kichkinaligini ko’rdim. Qanday qilib miyasi shu qadar kichik bo’lgan odamlar miyasi katta-katta bo’lgan donishmandlarni qul qilib olar ekanlar? Qanday qilib hukmdorga aylanar ekanlar?…

Karimov 26 kun deganda samoletdan tashqariga chiqdi. Uning bu erdaligini hatto oilasi ham bilmadi. Hammaga dam olishga ketgan deb aytishdi. Bu orada u ‚”kasal ekan‚” deb gap tarqalgani uchun uni kuzatib kelgan qo’riqchilari do’xtir Gayranga qo’shilib ‚”g’oyib‚” bo’lishdi. Tarjimon yigitni esa olmoniyalik uchuvchi samoletga yashirib olib ketdi va u hozir Amerikada yashamoqda. Ammo otasi kasalxonaga borolmay olamdan o’tdi. Onasi va umr yo’ldoshini dindorlikda ayblab, qamab qo’yishdi. Bolalari esa, Karimovning qizi boshchilik qilayotgan etimxonada…

Jahongir Muhammad.

(Davomi bor).

VASHINGTON: 2005-2006

Advertisements

About TURONZAMIN

supporter of democracy
This entry was posted in 1.BOSH SAHIFA, Assassin. Bookmark the permalink.