ASSASSIN. Tarixiy-zamonaviy roman (6)

assaOLTINCHI BOB

21 ASRNING BOSHI

Durdona Josuslik Xizmati boshlig’i bilan uchrashuvga tayyorlanar ekan, qanday qilib soqchilarini tashlab ketish haqida o’ylayotgan edi. Ularga har qancha ishonsa ham, Josuslik xizmati boshlig’i bilan uchrashgani dadasining qulog’iga borib yetishini istamasdi. U tashqi kiyimlarini ichkisiga almashtirib, xonadan chiqdi va:
-Sanlar borib dam olaveringlar, boshim og’rib turibdi, ertaroq yotaman, balki saharlab bir joyga boramiz, yo’limiz uzoq bo’lishi mumkin, yaxshilab dam olinglar,-dediu soqchilariga va:
-Ha, darvoza ochiq tursin! Sonya kelmoqchi edi. Kelsa mehmonxonadan joy qilib bering,-deya xizmatchi ayolga yuzlandi. Keyin unga bolalar ham darslarini qilib bo’lishlari bilan ularni yotqizishni buyurdi.
-Ammo darvozani ochiq qoldira olmaymiz,-dedi soqchilardan biri.
-Sen yana mahmadanalik qilayapsan, aytganni qil, bo’lmasa ertaga Toshkentga jo’natman! Sanga borib dam olgin, ertaga uzoq yo’lga chiqamiz dedim. Nima qilishni manga o’rgatmalaring!-deya baqirdi u.
So’ng xonasiga kirib qaytadan kiyindi-da, sekin yana tashqariga chiqdi. Hammayoq jim-jit edi. Soqchilarning xonasida ham sokinlik. U xizmatchi ayolni imladi va unga:
-Men bir tanishim bilan uchrashuvga ketayapman. Qachongacha beva bo’laman, balki bunisi yoqib qolar, uzoqdagilar bilishmasin,-dedi.
-O’libmanmi, opajon. Tilim kesilgan meni…,-dedi xizmatkor o’ziga bildirilgan ishonchdan g’ururlanib.
-Men ketgandan keyin ana ular chiqib qolishsa: “Bo’lajak pocchham bilan uchrashuvlari bor ekan, hech kimga aytmalaring”, deb tinchitib qo’y,-deya unga uqtirdi Durdona.
U hovliga chiqib “Mersedes”ni o’t oldirishi bilan soqchilar yugurib chiqishdi.
-Hoy-hoy to’xtalaring,-dedi xizmatchi ayol.-Sizlarga aytishga tortindilar, manga aytdilar, bo’lajak pochcham bilan uchrashuvlari bor ekan!
-Uff!,-dedi soqchilardan biri,-oxiri boshimizdan ayrilmasak bo’ldi. Bo’lajagi emas, sobig’i bilan uchrashsa ham biz yonida bo’lishimiz kerak!
Xizmatchi yana gapga aralashdi:
-Tog’ri, sobig’i bilan uchrashsalar, albatta yonlarida turishlaring kerak, lekin bunisi…
Xizmatchining gapini soqchilardan biri kesib tashladi-da:
-Nima qilamiz, orqadan kuzatib boramizmi?-dedi sherigiga.
-Jinnimisan, bu yer o’rmonning ichi bo’lsa, orqadan kelayotgan mashina darhol bilinadi. Keyin ishdan quvilmaylik, tag’in,-dedi ikkinchisi hushyorlik qilib.
-Biror kor-hol yuz bersa nima qilamiz?
-U holda mana guvohimiz bor…
-Balki Toshkentga xabar bersak-mi, Rustam akaning gaplari yodingdami, “Yer ostidan ilon o’tsa ham bilishim kerak” degan edilar.
-Avval aniqlash kerak, bu ilonmi yo’qmi? “Agar ketgan bo’lsa, sanlar nima yeb o’tiribsan” demaydilarmi?..
Ilgari Durdona soqchilarini o’ziniki qilib olgan edi. Istagan paytda olib ketardi, istagan paytda tashlab ketardi. Ammo Moskvaga kelgandan beri bu yerning vaziyatini biladigan odamlar kerakligini bahona qilib, uning soqchilarini almashtirishdi. U shundan beri ularga ishonmaydi. Bir ikki sinab ko’rdi. Sinovdan yaxshi o’tishdi. Ammo shunda ham ular oldingilarning o’rniga kelishgani unga tinchlik bermasdi.
Aytilgan manzilga yaqin qolganda mashinani bir chetga tox’tatib orqaga qarab turdi va orqadan kelayogan mashinalarni o’tkazib yubordi. Keyin cho’ntagidagi qog’ozni olib, adresni yana bir bor qarab ko’rdi.
Ikki kun oldin aeroportda unga oid oltinlarni olib qo’yishdi. Aslida u hamma narsani rasmiylashtirgan va Moskvadagi kazo-kazolar bilan ham gaplashgan edi. Shunga qaramay yuklarini aeropotda tortib olishibdi. Shundan keyin tanishlariga qo’ng’iroq qilsa, bu masalani faqat Josuslik xizmati rahbari hal qilishi mumkinligini aytishdi.
Unga telefon qilish yoki huzuriga borish uchun esa otasini xabardor qilishi kerak. Otasi shunday shart qo’ygan. Shu bois gazetada ishlaydigan dugonasi Sonya orqali Josuslik xizmati boshlig’iga xat yubordi va olingan javobda qayerga kelishi yozilgan edi. Manzilni topsa oziq-ovqat do’koni ekan. Hayron bo’lib turgandi, bir ayol unga yaqinlashib:
-Men sizni boshlig’imiz huzuriga olib boraman, mashinangizni do’konning orqasiga park qiling,-dedi.
Durdona ikkilanib turgandi, haligi ayol cho’ntagidan hujjatini olib unga uzatdi.
Josuslik xizmati boshlig’ining alohida topshiriqlar bo’yicha yordamchisi ekan. Shundan keyin mashinasini park qilib, haligi ayol haydagan taksida yo’lga chiqishdi.
-Uchrashuvimiiz josuslik kinolaridagidek bo’layti-ku?-dedi Durdona unga.
-Pensiyaga chiqqandan keyin biz ham birorta kinoga senariy yozamiz-da,-dedi haligi ayol yarim rasmiy ohangda.
Bu Durdonaning yuragini g’ash qildi. U ayol ham xato qilganini tushundi shekilli:
-Ammo bizda pensiyaga chiqish yo’q-da. Oxirigacha ishlaymiz,-dedi.
Lekin shundan keyin ham suhbat qovushmadi. Taksi bir qancha ko’chalarni aylanib bir bog’ ichidagi hovliga kirib bordi. Durdonani Josuslik xizmatining boshlig’i o’zi kutib oldi.
-Bu yerda ilgari faqat otangiz bo’lganlar, sizning mamlakatingizdan boshqa hech kim bu yerni bilmaydi. Bitta bilgani bor edi. Ilgari sizlarda Ichki Ishlar vaziri bo’lgan. Ammo u o’lib ketgan. Otangizning bir o’giz iltimoslari bilan undan voz kechilgan. Oradan o’n yil o’tganiga qaramay bu xabar hech qayoqqa sizmadi. Bizning uchrashuvimiz ham tabiiyki sir tutiladi,-dedi u salom alikdan keyin Durdonaning qo’lini o’pib uni ichkariga boshlar ekan.
-Ammo men birovni o’ldirishni iltimos qilish uchun kelmadim. Agar shunday ishni qoyil qiladigan bo’lsalaring, bu haqda ham gaplashaveramiz,-deya kuldi Durdona.
-Oldindan aytib qo’ya qolay, Amerikadan boshqa joyda bo’lsa, qilamiz. Ammo…
-Shamol qayoqqa esishini bildingiz-a?-dedi Durdona.
-Albatta, ayolning qasosi birinchi galda sobiq eriga yo’nalgan bo’ladi…
-Nima uchun Amerikada qila olmaysizlar?-qiziqdi Durnona.
-Ikkalamizning oramizda qolsin, siz ilgari bu ishni istaganingizda, topshiriq olgan yigitlar borib otangiz bilan gaplashishganini bilasizmi?
-Yo’q…
-Otangiz ularga izn bermaganlar. Chunki biz otangizga tushuntirib qo’ygan edik.
-Unday bo’lsa otam menga dashnom bergan bo’lardi? Darvoqe buni siz qayoqdan bilasiz? Nega siz tushuntirib qo’yasiz?
-Ishimiz shu, hamma narsani bilish.. Nega otangiz izn bermadilar va nega sizga aytmadilar. Otangiz aqlli odam. Nimadan keyin nima bo’lishini biladilar. Otangiz rahbarlikka o’tganlarida siz hali tug’ilmagan edingiz. O’shanda rahbarlikka o’tadigan har bir odam bizning tegirmonimiz orqali o’tardi. Otangiz bu tegirmondan tirik chiqqan odam. Amerikaliklar bilan har kimni ham o’ynata olmaymiz.
Amerikaliklar hamma narsani kechirishadi, ammo hududiga borib zo’ravonlik qilsangiz hech qacon kechirishmaydi. Bu masalada nafsoniyatalari juda baland. Shuning uchun ham men suhbatning avvalidayoq bunday ishga kira olamsligimizni aytdim. Otangiz bu haqda sizga bildirsalar, keyin sizni nazorat qila olmas edilar.Gapning indallosi biz izn bermagan edik…
Keyingi paytda otasi bilan orasiga sovuqlik tushgan Durdona bu gapdan jahl qildi.
Ilgari qo’lida ishlagan bir yigit Amerikaga qochib ketdi va sirlarini olamga yoydi. O’shanda xorijiy radiolarda har kuni uning moliyaviy ishlari haqida gap borardi. Buning ustiga AQSH kongressi ham uning masalasini ko’ra boshladi. Boshqa tomonda esa sobiq turmush o’rtog’i uni sudga bergandi. Kechalari bilan uxlamay chiqardi. Hirsi lov-lov yonardi. Sobiq eriga yengilgisi kelmasdi.
Bir kun qo’riqchilarining kattasiga sobiq erini yo’qotishni buyurdi. Ammo bahona ustiga bahona topishdi. Shunda otasi chaqirib qoldi.
-San jim yurasanmi, yo’qmi?-dedi otasi.
-Nima qilibman?-deb javob berdi zaxarxandalik bilan Durdona.
-Voy, manjalaqqining qizi, yana nima qilibman deydi-ya?! Nima, otang, hech narsani bilmaydimi, dunyoga sharmanda qilding-ku? Qaysi qog’ozga qarasam seni isming. Bu ketishda go’rga kirasan!
-Kirsam kiribman, sizga nima?-deya qo’rslik bilan javob qildi Durdona.
-Menga nima? Nimani ko’rsatib qo’yaman sanga. Qanaqa oyoq tashlab yurganingni bilmaydi deb o’ylaysanmi?
-Bilsangiz nima qilay? Meni ham Jasliqqa yuborasizmi?
-Jasliqqa onangni yuboraman! Sani esa singling bilan birga Chalmatovga topshiraman, bugun borgan joylaring bor’ku, ana o’sha podvalda chiritadi! It ham so’ramaydi sanlarni! Juda rahm qilsam. Kerak bo’lsa, okeanning naryog’iga topshirib yuboraman!
Shu kuni Durdona singlisi bilan Chalmatovning huzuriga borishgandi. U yerda sobiq erining qarindoshlari yotgandi. Ularning qiynoqlarga solinganini o’zi suratga olib, sobiq eriga yubormqochi edi. Chalmatov ularga “tomosha” ko’rsatib berdi. Yerto’ladan chiqishar ekan opa-singil qalt-qalt titrashar edi. Quloqlarining ostida mahbuslarning ingrashlari, ko’zlarining oldida ularning tirnoqlarini so’kib olishgani…
Durdona otasi aytganini qiladigan odam ekanligini bilgani uchun ham tilini tiyishga majbur bo’ldi. Otasi ham biroz jahldan tushgan bo’ldi va:
-Ana bittasini topib qo’ydim, Sarvarjonni. Keyingi haftaga to’y. Agar odam bo’lib u bilan yashasang o’rnimga o’shani qo’yaman va undan keyin bilganingi qilib yuraverasan,-dedi otasi.
Durdona boshini egib turgandi bu gapdan yana o’t oldi.
-Nima men sizga qulman-mi, istagan paytda sotasiz? U lattani men yaxshi bilaman, endi hezalak bilan yashamaganim qoldimi?
-Agar gapga kirmasang, ko’zimdan yo’qol! Daf bo’l, bu yerlarda qorangni ko’rmayin-ki urib oyog’ingni sindiraman. Meni butun millat otam deydi, oyog’imni o’padi. San bo’lsang manga gap qaytarsan, yo’qol. Qorangni o’chir!
Shundan keyin uni darhol Moskvaga jo’natishgandi. U otasidan xafa bo’lib hamma boyliklarini Moskvaga tashiy boshladi. Shu orada oltinlari qo’lga tushib, mana endi Josuslik xizmati boshligi bilan shu haqda gaplashaman deb kelsa, gap boshqa tomonga aylanib ketdi.
Durdona gapni aylantirib hujum qilib ko’rmochi bo’ldi:
-Meni bu yerga olib kelgan xonim pensiyaga chiqsalar filmga senariy yozishlari mumkin ekan, qolaversa siz yoki sizdan keyingi odam mening o’g’limni shu yerda qabul qilganda bu uchrashuv haqida aytib qo’yishi ham mumkin…
-Siz aslida razvedkachi bo’lishingiz kerak ekan, meni darhol ikki nuqtada ushladingiz,-dedi mezmon.
-Mendan razvedkachi chiqmaydi,-deb qo’ya qoldi Durdona hujumi darhol puchga chiqqanidan ruhsizlanib.
-Nega chiqmas ekan, go’zalsiz, aqllisiz, chaqqonsiz…
-Rahmat! Rahmat!-deya kulib qo’ydi Durdona.
-Ana u shofer qizdan xavotir olmang. U pensiyaga chiqsa ham gung bo’lib o’tadiganlardan. Lekin kelajakda sizga sodiq xizmat qiladi. Ilgari otangizni bu yerga olib kelgan odam haliga qadar u kishiga yordamchi…
Durdona otasining yordamchisini yaxshi biladi. Juda ayyor odam. Otasidan boshqa odamni bir tiyinga olmaydi. U otasidan oldin ham shu ishda ishlagan. Hamma undan qo’rqadi. Ammo shu lahzada mezmon u haqda o’ylashga izn bermayotgan edi.
-O’g’lingiz masalasiga kelsak, siz otangizning bu yerda bo’lganidan faqat ishonch tuyganingiz kabi u ham bizga ishonishi uchun aytilsa, ajab emas. Lekin bu uchrashuv qaydiyatdan tashqari.
-Men oltinlarim haqida hamma idorani xabardor qilgan edim. Umuman Toshkentdagi oltinlar bu tomonga oqsa nimasi yomon, sizlar boy bo’lasizlar-ku?- Durdona asosiy maqsadga o’tib qo’ya qoldi.
-Faqat bizlar emas, siz ham…
-Xo’p men ham. Lekin bu bilan meni ham boshqalarni ham cho’chitib qo’ydingizlar.
-U yerda har ikki tomondan ham xatolik bo’lgan. Yuk 20 tonna deb ko’rsatilgan ekan va amalda 25 tonna bo’lgan.
-Buni oldindan qanday bildingizlar? Chunki yuk ushlangandan keyin tortib ko’rilgan. Qolaversa yukni diplomatik yo’l bilan olib kelgandik-, ajablanishini yashirmasdan ochiq gapirdi Durdona.
-Unutmang, hali 15 yil oldin bitta mamlakat edik. Hali ham ildizlarimiz musthakam. Men faqat otangizning yordamchisi haqida gapirdim. Ammo MXXda asosan bizning kadrlar ishlashini unutmang. Buning uchun ham otangizga rahmat. Siz yosh edingiz, 1991 yilda Oliy majlis sessiyasida MXXni tarqatib yuborib, o’rniga yangitdan milliy bir tashkilot tuzishmoqchi bo’lganlar chiqishgandi. O’shanda otangiz qahramonlik qildilar va MXXni saqlab qoldilar. Shu bilan o’zlarini ham saqlab qoldilar.
-Demak faqat otamni emas, meni ham nazorat qilasizlar?
-Vazifamiz! Hamma narsani va hammani nazorat qilamiz.
-Mening soqchilarim ham bo’lmasa sizlarga…
-Hozircha yo’q. Biz unchalik pastga tushmaymiz. Lekin siz istasangiz ularni ham almashtiramiz.
-Qanday almashtirasiz?
-Har qanday aqlli odam ham oddiygina narsalarning yechimida qiynalib qoladi deyishgani rost ekan…
Bu gap Durdonaga qattiq tegdi. Xuddi axmoqligini ko’rsatib qo’ygan odamdek xijolat chekib qoldi. Rais payt kelganini sezgandek:
-Lekin biz tomondan qilingan xatoni tuzatamiz, 20 tonna oltinni aytilgan joyga yetkazib qo’yishadi,-dedi.
-Qolganichi?
-Qolgani rasmiylashtirilmagani uchun keyinroqqa qoladi. Munosabatlarimiz darz ketmasa uni ham olasiz.
-Lekin baribir yomon bo’ldi, bu haqdagi gaplar matbuotga ham chiqib ketdi…,-dedi Durdona.
-Mish-mishlar chiqdi, xolos, biz buni rasman rad etsak, mish-mishligicha qolib ketaveradi. Otangiz bu gaplar haqida so’ragan edilar, tekshirib chiqamiz, deb masalani orqaga tashaldik. Lekin siz bilan mening har kun uchrashuvim qiyin. Imkoniyatdan foydalanib ba’zi narsalarni gaplashib olsak.
-Nimani?
Durdona shunday deb atrofga qaradi. Bino uch qavatli bo’lib ular birinchi qavatda, kiraverishdagi joyda o’tirishgandi. “Hammayoqqa yozib oluvchi jihozlar qo’yib tashlashgandur? Bu suhbat dadamga borib yetsa nima bo’ladi? Shunday ham har kun baqirgani baqirgan. Oyimning miyasini yeb tashladi. O’zi-ku kuyovini yoqtirmas edi, endi ajralgandan beri ikki gapning birida “Meni dunyoga sharmanda qilding” deb aytadi. Uni o’zi topgan edi. O’zi yoqtirmadi. O’zi haydadi. Endi yana o’zi baqiradi. Shunaqa ham zolim bo’ladimi odam?
Durdonaning xayolga botganini ko’rgan rais:
-Siz meni Volodya deng, men esa sizni Dilya deyman,-dedi.
-Dugonalarim Dilya deyishini butun dunyo biladi…Shu gaplarni tashqarida gaplashsak bo’lmaydimi?-dedi Dilya.
-Nega endi? Yoki bu yerda gaplarimizni yozib olishadimi deb xavotir qilapaysizmi?. Xavotir olmang bu yerda yozishmaydi. Lekin tashqariga chiqib gaplashsak ham bo’ladi. Faqat tashqarida naryoqdagilar satelet orqali suhbatimizni yozishlari ham mumkin. Shung uchun siz Dilya bo’la qolsangiz yaxshi. Bu yerda esa biznikilar, endi o’z boshliqlarini yozishadimi?
-Bir paytlar hatto “Gorbach”ni ham yozishgan-ku? Mana endi ochildi. Sizni ham yozishlari mumkin,-dedi kinoya bilan Durdona.
-Yozadigan bo’lsalar nima tashqarida yozishmaydimi? Lekin biz yashiradigan narsalar haqida emas, kelajagimiz haqida gaplashayapmiz. Buning sizning mamlakatga ham, bizga ham foydasi bor. Biz hech qachon endi eski tuzumga qaytmaymiz. Qaytadigan bo’lsak, besh-olti yildan beri yalinib yurgan Belorusni allaqachon qo’shib olardik.
-Unda Ukrainadagi inqilobga nega bu qadar jahllaringiz chiqmoqda,-deya kinoya qildi Durdona.
-Bu jididy masala. Bizni bo’g’zimizdan bo’g’ib olishmoqchi. Bilasiz, MDH katta bozor. Bozor uchun hammavaqt kurash bo’lgan. Oddiy bozorda ham savdogarlar ertaroq borib, yaxshiroq joyni egallashga urinadilar. Bugun kim dunyoga ko’proq qurol sotsa o’sha mamlakat boy bo’ladi. Bu oddiy haqiqat va biz MDHni qo’ldan chiqrmaslik uchun kurashamiz. Chunki dunyoda eng katta qurol ishlab chiqaruvchilardanmiz. Qolaversa, Turkman gazini Avropaga biz sotamiz. Gaz sizlardan o’tib keladi. Yana ham qolaversa paxta va hokazo. Bularni sizga aytib o’tirishning hojati yo’q. Mendan yaxshiroq bilasiz.
-Nega endi qo’shib olmaymiz deyapsiz, agar biz istasak-chi?
-Hech qachon istamaysiz. Otangiz ham istamaydi. Xalqingiz ham istamaydi. Ikki marta qo’shib olib biz nimaga erishdik? Bugun endi bizning xalq ham istamaydi? To’g’ri istaydiganlar bor. Ammo bu ishni amalga oshiradiganlar oxiri yaxshi bo’lmalsigini biladilar. Checheniston xalqimizning toqatini bitirgan…
-Checheniston masalasi bu sizlarning ichki kurashingiz. Hokimiyat uchun kurashni Chechenistonga ko’chirgansizlar…
-Balki… Demak, bu o’yinga mos odamlarni o’sha yerdan topganmiz. Xullas, sabablari ko’p. Sizlarni esa yaqinimizda tutib, oldi berdi qilishni va boshqalarning orqa tomorqasi bo’lib qolmasliklaringni istaymiz. Biz oldin o’z mamlakatimizni oyoqqa qo’yib olishimiz kerak. Shu bilan birga yaqinimizda bo’layotgan voqealarni ham shunday kuzatib tura olmaymiz.
-Kerak bo’lsa sizlar ham G’arbning musiqasiga o’ynab ketasizlar, Volodya,-dedi Durdona bo’sh kelmaslikka harakat qilib va ko’chma nomga o’tib.
-Biz hech kimning musiqasiga o’ynamaymiz, Dilya. Agar o’ynaganimizda hozir ikkalamiz gaplashib o’tirmagan bo’lardik. Mana siz Moskvaga ishga kelganingizdan keyin sizni ushlash haqidagi talabnomani olganmiz.
Volodya shunday deb papkadan bir qog’ozni olib Dilyaga uzatdi. Dilya unga ko’z yugurtirdi-da:
-Pashshadan fil yasashadi, buni o’zingiz ham bilasiz,-dedi.
-Ammo ular pashshani emas, haqiqiy filni ushlashga umidvor. Mana bu talabnoma ham o’sha kezlarda kelgan.
Endi Voldya “Traffiking” deb nom olgan va turli maqsadlarda xotin-qizlarni chetga sotish bo’yicha Dilyaning shirkatlari shug’ullangani haqida ham uni so’roq qilish kerakligi borasidagi talabnomani unga uzatdi.
-Mening shirkatim yoshlarga ish topib bergan. Koreya, Arab davlatlariga yuborib ularni ish bilan ta’minlaganman. Bu ham G’arbga yoqmaydi. Chunki arzon ishchi kuchuni hammadan ko’proq ular istaydilar. Mana endi to’hmat qilishmoqda.
-Buni to’hmat deb bo’lmaydi. Birgina Dubayda mamlakatingizdan bir yilda 563 nafar ayol fohishxonalarda ushlangan va ularning aksariyati sizning shirkatlaringiz orqali chetga chiqqan. Ularga mana shu kifoya. Ko’rdingizmi, siz yaxshi niyat bilan ish qilayapsiz, kimlardir buzuqchilik qilayapti va aybni sizga qo’yishaypti. Shuning uchun ham biz bunga e’tibor qilmadik, dedi Volodya.
Dilya xayolga botdi. Demak, bu hamma narsani biladi. Birinchi marta shu taklif kimdan chiqqandi o’zi? Esladi. “Pantera” klubida ishlaydigan bir yigit kelib:
-Mafiya hozir qizlarni chetga sotish bilan shug’ullanmoqda. Bir yilda bir necha million pul qilishayapti. Shularning ham tanobini tortib qo’ysih kerak degandi.
Shundan keyin Durdona “reketchi” bolalarni mafiyachilar oldiga yuborib ularga qoshimcha soliq solgandi. Ko’p o’tmay mafiyachilarning kattasi uning yoniga keldi:
-Opa bu ishni sizning yordamingiz bo’lmasa rivojlantira olmayapmiz. Bir tomondan Ichki ishlar vazirligi, ikkinchi tomondan Xavfsizlik xizmati, keyin prokuratura ham haq talab qilayapti. Sizning panohingizga o’tsak, ana shulardan ham qutulgan bo’lardik. Hozirgidan ko’proq foyda qilardik, oltmishi sizga, qirqi bizga,- dedi.
-Yo’q,-dedi Durdona o’shanda,- to’qsoni menga, 10 senlarga. Bu senlarning ko’proq ishlashlaringa yo’l ochadi va taltayib ham ketmaysizlar. Ana u idoradagilarga ayt, mening oldimga kelishsin, haqlarini o’zim berib qo’yaman…
Durdona avaliga chetdan shakar, sariq yog’ olib kelar va bojxona haqi hamda soliq to’lamasdan katta daromad qilardi. Ammo yangi ish unga hech qanday tashvish tug’dirmadi. Juda tez rivojlandi. Faqat Arab davlatlariga emas, bu yog’i Hindiston, naryog’i Portugaliyagacha ham qizlarni pullashdi, ham yosh yigitlarni ishga yuborib ularni quldek ishlatib katta daromad qilishdi. Kelgan millionlarni esa chetga chiqarib xorijiy banklarda to’play boshladi. Shularni o’ylab:
-Volodya, hali kutib turing, banklarda ham shuncha puli bor degan qog’oz olasiz,-dedi.-Chunki bolalarim masalasini ko’rib chiqqan sud borgunimga qadar o’tgan har bir kun uchun 500 dollardan jarima belgilabdi. Hozirning o’zi bu pul ancha bo’lgan. Ertaga falon bankda puli bor ekan, bizga bering, deb ham talabnoma yuborishadi.
-Yuborishgan,-dedi Volodya va yana bir qog’ozni ko’rsatdi va:
-Mayli, bular bilan asabingizni buzmaylik. Lekin Kayman orollaridagi pullaringizni Qibrizga ko’chirishni maslahat beraman. Ularning nazorat hududidan chiqishingiz kerak. Otangiz Shvetsariya, Fransiya va boshqa mamlakatlarning banklarida ham sizning nomingizga oltinlar qo’ygan. Ularni ham ko’chirish kerak. Agar bir nuqtaga kela olsak, o’ylaymanki kelamiz, chunki buning bizdan ham ko’p sizga foydasi bor, o’zimiz yordam beramiz. Man bu qog’ozlarga esa e’tibor qilmang. Bu hammasi hasad, ko’ra olmaslik, tuzoqqa ilintirish uchun qilingan urinishlar. Ammo biz prezidentimizning bir og’iz gaplari bilan bularni arxivga qo’yganmiz. Faqat bugun uchrashganingda ko’rsatib qo’y, bizning unga yomonligimiz yo’q dedilar.
-Hali bu uchrashuvimizni u kishi biladilarmi?-deya hayratlandi Durdona.
-Albatta, men u kishidan izn olmasdan bunday uchrashuvga qaror bera olmasdim. Bilardim, siz oltinlar masalasini o’rtaga qo’yishingizni. O’zingiz aytgandek, bu matbuotga ham chiqib ketdi. Hammasiga u kishidan izn oldim. Sizga hurmatlari juda baland. Biror kun o’zim ham uchrashib gaplashaman dedilar.- Shunday deb Volodya yana gapni hujjatlarga burdi:
-Ko’rdingizmi, bular kelganiga besh-olti oydan oshdi. Agar biz sizga do’st bo’lmasak, o’zimizni yaqin tutmasak ushlab berardik. Orada shunday shartnomamiz bor. Hatto otangiz jahlimizni chiqarib turganda ham buni qilmadik. Ularga izn berib, shu yerdan sizni ushlab ketishlariga ko’z yumish bilan otangizni ularga qarshi qayrashimiz mumkin edi. Lekin buni ham qilmadik, chunki sizning tomiringizda bizning qonga yaqinlik bor. Biz onangizni hurmat qilamiz. Biz hech qachon o’z yaqinimizni sotmaymiz. Biz bitta odammiz…
-Rahmat! Lekin baribir har qanday himmatning ham ortida maqsad bo’ladi?-dedi Dilya.
-Chunki biz sizga ishonardik. Kelajakda siz bilan ish qilishga ishonardik,-dedi Volodya.
-Shuning uchun oltinlarni ushlagan ekansizlar-da?!
-Yo’q bunday emas, desam baribir shubha qilasiz, mayli sizningcha shunday bo’lib qolsin, menga ko’ra esa orada anglashilmovchilik bo’lgan. Biz hammasini bilardik va hatto o’sha qo’shimcha besh tonna qayerga ketganini aniqlab keyin sizni tuzoqqa ilintirishimiz mumkin edi. Buni qilmadik. Chunki bizga tuzoqqa ilingan odam emas, siz kabi qo’rqmas, mustaqil odam kerak.
-Men nima uchun kerak, sizlarga?
-Otangiz qarib qolmoqda, Buni tan olasizmi yo’qmi, baribir bu haqda o’ylashimiz kerak. Qarigan sari u kishi o’zi bilmagan holda maydonni okeanning naryog’idagilarga bo’shatib bermoqda. Ularni siz bizdan yaxshi taniysiz. Ularga qolsa sizni ham ushlab ketishsa.
-Dadam bilan bir necha marta tortishib qoldik. Dadam juda o’jar. Meni hali ham bola deb o’ylaydi va fikrim bilan hisoblashgisi kelmaydi, -dedi Dilya yuragiga yaqin gap ochilganidan yengil tortib.
-Lekin birgalikda ish qilsak, dadangizni yo’lga solish mumkin. Bundan ham muhimi u kishidan keyin biz u yerda yo sizni, yoki siz istagan odamni ko’rishni xoxlaymiz. Ular o’z odamlarini tayyorlab qo’yishdi va inqilob qilib hokimiyatni unga olib berishmoqchi. Darvoqe, ilgari ham 25 tonna oltinni ushlashgan ekan, u sizga oid emasmidi?
-O’shandan keyin bu partiyani rasmiylashtirgan edim-da, ammo bolalar besh tonnasini shunday qo’shib yuborishibdi,-dedi Dilya erkalangan ohangda.
-Uni ham qaytaramiz. Lekin otangizni qanday qaytaramiz bu jumboq bo’lib turibdi. Biz bilan o’yin qilayotganga o’xshayapti. Hamma gapimizga “xo’p-xo’p” deb ayni paytda ularga ham yo’l berayotgani bizga yoqmayapti.
-Dadam, ojar boladek gap, aytganini otasi olib bermasa, jahl qilib to’nini teskari kiyib oladi. Sizlar unga nimanidir yo’q degan bo’lsalaring kerak-ki okeanning naryog’iga ham kulib qaraydigan bo’ldi.
-Aslida biz o’zimiz kulib qarashni aytgan edik. Lekin bunchalikka borishini kutmagandik. Uchrashuvlariga bizning odamlarni olmaydigan odat chiqardi.
-Dadam juda o’jar va bir fikrga yopishib olsa undan ajralishi juda qiyin. Siz boya aytgan gapni unga bir necha yo’l orqali isbotlash kerak. Hatto buni o’zingiz yoki Prezident rasman aytishlari ham kerak. Bunga ham shubha qiladi. Balki biror joyda majlisda aytish kerak. Shundagina ishonadi,-dedi Dilya.
-Men yoki prezident aytishimiz qiyin emas. Istagan qadar dalillar ham qo’yamiz o’rtaga. Ammo ochiq aytish bu bo’lmaydigan gap.
-Xo’p, ularning rejalarini menga aytishingiz mumkinmi?
-Mumkin. Masalan, ular bir qancha nohukumat tashkilotlarini Toshkentda ro’yxatdan o’tkazishdi. Endi viloyatlarda ham bo’limlar ochishdi. Hozirning o’zida bir qancha yosh jurnalistlarning boshini aylantirib olishdi. Keyin inson huquqlari bilan shug’ullanadiganlar ham ko’payib ketdi. Muxolifatni ham ular boshqarmoqda. Veb sahifalar qilib berishdi. Hatto programmalarini yozib berishmoqda. Tomchi, tomchi to’planib daryo bulur degan maqollaringiz bor. Buning ustiga naryoqdan kelgan harbiylar binolar qurib muqimga qolishgandek ish qilishmoqda.
-Ha, ular nima deyishsa dadam shuni bajarmoqda. Ularga dadamdan ham yaqinroq odamni topish oson bo’larmikan. Dadam ulardan juda qo’rqadi va ayni paytda faqat ular yordam berishi mumkin deb biladi. Sizlardan esa amaliy yordam ololmayman deb o’ylaydi.
-Ularga ham dadangiz kerak. Lekin ularning rejimi boshqa bilasiz. Ichkaridan siyosiy bosqi ostida qolishsa darhol rejalari oz’garadi. Buning ustiga ular demokratiyani yoyish asosiy planimiz deb e’lon qilib yuborishdi va bu yo’lga juda katta mablag’ni yo’naltirishmoqda,-dedi Volodya fikrini asoslashga urinib.
-Ha-ya, sizlarni ham tinch qo’yishmoqchi emas,-dedi Dilya kinoyaomuz ohangda.
-Ko’rdingiz Gruziyada nima bo’ldi? Ukrainada ham oldini ololmadik, axmoqlar gapga quloq solishmadi, endi bu narsa siz tomonlarga ham yoyiladi. Nohukumat tashkilotlarining idoralarida har kuni 40-50 kishini to’plab qanday qilib Chausheskoni yiqitishganini, Gurjistondagi, Ukrainadagi inqilob haqida o’zlari olgan hujjatli filmlarni namoyish qilishmoqda. Ammo dadangiz bunga e’tibor qilmayapti. Qancha ma’lumot kiritayapmiz, ammo ko’z yummoqda.
-Yaxshilab tushuntirsa e’tibor qiladi…
-Gap o’sha tushuntiradiganlarda, dadangizni atrofini G’arbga quloq soladiganlar o’rab olgan, asta sekin ularni u kishiga ta’sir qila olmaydigan joylarga o’tkazish kerak. Bunda siz katta rol o’ynashingiz mumkin…
Ular uzoq gaplashdilar. Bu birinchi uchrashuv bo’lgani uchun Volodya ko’proq xushomad qilib, Durdonani o’zini o’ziga maqtadi. Anchagina ichganlari uchun ham Volodya jiddiy masalalarni gaplashishni orqaga oldi. Ammo ular xayrlashar ekanlar Durdona:
-Unutmang, dadam isbotni yaxshi ko’radi. Uni bir marta ishontirsangiz bas, qolgani juda oson bo’ladi. 1999 yil Fevral, 2004 yil Aprel voqelarida sizlarning qo’llaringiz bor degan gaplar chiqqan edi. Tag’in ular sizlardan oldinga o’tib dadamni ishontirib qo’ygan bo’lishmasin.
-Qoyilman, hali ham shu haqda o’ylapsizmi?-dedi Volodya.-Bo’pti dastlab, birorta maqola chiqaramiz.
-Chiqaravering, u ham kerak, lekin dadamga u kifoya qilmaydi.
-Nima qilamiz bo’lmasa?
-Kamida yo bayonot berishingiz yoki birorta minbardan shu haqda gapirishingiz kerak. Masalan, Dumaga hisobot berish uchun borganda gap orasida buni ham qistirib o’tasiz. Istasangiz Dumada yopiq majlis qiling, keyin dadamga stenogrammani yetkazamiz.
-Men kattalar bilan gaplashib ko’raman, ammo siz mendan ham balo ekansiz,-dedi Volodya.
-Bizda balo so’zini ham yaxshi ham yamonga ishlatadilar.
-Agar yomonga ishlatadigan bo’lganimizda shuncha vaqtni sizga bag’ishlagan va yana uchrashishga orzumand bo’larmidik?
-Yana qachon uchrashamiz?
-Sonya orqali xabar yuboraman,-dedi Volodya Dilyaning kaftini o’z kaftiga bosar ekan.
-Unga ishonsa bo’ladimi?-deya so’radi Dilya.
-U mening ishonchli odamim…
-Lekin ba’zan dadamni yomonlab yozardi-da…
-U paytlarda dadangizni tanqidiy maqolalar orqali yo’lga solib turardik.Kerak bo’lsa ertaga sizni maqtab yozadi.
-Hali erta, dadam shubha qilib qolishi mumkin…
-Erta deb kutib o’tiversangiz ertalar tugamaydi. Menimcha bitta-bita chiqarib dadangizni ham o’rgatish kerak. Masalan avval sizga qarshi chiqqanlarga javob uyushtiramiz. Keyin esa alohida suhbatlar va maqolalar. Odamlar ko’p o’qiydigan vebsaytlarimiz ham bor. Ularni ham ishga solamiz. Qarabsizki, otangiz ham sizdan faxrlanadigan va sizga ishonadigan bo’lib qoladi. Mayli qolgan gap va rejalarni keyingi uchrashuvga saqlaylik, vaqt ham allamahal bo’ldi,-deya Volodya Dilning qo’lini o’pdi.
-Bitta savolim bor, shu dadamning yuragida bir soniya bo’lsa-da sizdan yuz o’girganiga ishonasizmi?-dedi Dilya.
-Yo’q, ishonmayman, dadangiz bizning odam bo’lgan va bizning odam bo’lib qoladi. Ammo qaridi…Qolgan gaplar esa, shunchaki suhbat edi. Asosiy gaplarni keyingi safar gaplashamiz!
Volodya shunday deb Dilyaning yonog’idan o’pdi-da mashinaga mindirib, jo’natib yubordi.

Jahongir Muhammad.

(Davomi bor).

VASHINGTON: 2005-2006

Advertisements

About TURONZAMIN

supporter of democracy
This entry was posted in 1.BOSH SAHIFA, Assassin. Bookmark the permalink.