Жаҳонгир Маматов׃ “ОҚ УЙ” туркумидан

Бу ҳам бир фикр

Америка ажойиб диёр. Истасам президентни мақтайман ёки танқид қиламан, истасам ҳукуматни. Агар танқидий фикрим бўлса, истасам ўзбек тилида ёзаман, истасам инглиз тилида ёзиб миллий телевидениелардан бирига электрон хат қилиб жўнатсам, шу куниёқ ўқиб беришади. Ўзбекистондаги каби биров келиб таъқибга олмайди ёки нега ҳурматли юртбошини танқид қилдинг деб қувғин этмайди. Юрагингдаги гапни очиқ айтишга нима етсин!

Хуллас, ана шу эркинликдан фойдаланиб янги президентимизнинг (шу мамлакатда доимий яшаганимдан кейин президентимиз дейишга ҳақлиман-ЖМ) даври хатолар билан бошланганини айтмоқчиман.

Аввало рамзий хато ҳақида. Қасамёд маросимида айтиладиган сўзлар қонуний калималарга айланган ва улардан биттаси унутилса ҳам қасам қабул бўлмайди. Барак Обама Олий Суд раиси томонидан қасам ичдирилди. Суд раиси сўзларни айтиб ва Обама такрорлаб турди. Суд раиси унутган калимани Обама ҳам унутди. Бу дарҳол кўпчиликнинг диққатини тортди ва Америка тарихида илгари ҳам икки марта шундай ҳол юз берганини эслатишди. Яъни қасам чала бўлди.

Матбуот дарҳол бу ҳақда жар солди. Йўли ҳам дарҳол топилди. Суд раиси Оқ уйга ташриф буюриб Обамани қайтадан қасам ичдирди. Шундай қилиб, сиз кўрганингиз эмас, Оқ уйдагиси ҳақиқий.

Энди президентнинг биринчи кундаги қилган ишларидан мен хато деб ҳисоблаганим ҳақида. Аввалдан айтиб қўяй, бу одим жуда кўпчиликка ёқди ва Обамани сайлов олдидан айтган сўзини бажараётганликда мақташга ҳам асос бўлди. Лекин менга ёқмади.

Гап Обаманинг Оқ уйда ишловчи юқори лавозимли мансабдорлар маошини йилига 100 минг доллардан оширмаслик борасидаги қарори ҳақида.

1990 йилда биз Ўзбекистон Олий Кенгашининг илк сессияларида мансабдор кишиларнинг имтиёзларини чеклаш масаласини ҳар куни муҳокама қилардик ва буни жуда муҳим деб ҳисоблардик. Лекин кейинчалик бу борада хатога йўл қўйганимизни тушунганман. Чунки мансабдор кишига ҳукуматнинг ўзи шароит қилиб бермаса, у ўзига шароит яратиш йўлига ўтади. Иш бир четда қолиб кетади.

Ҳали бундан икки йил аввал президент Бушнинг матбуоткотиби Тони Снов вазифасидан истеъфо берди. У олган маоши боласини ўқитишга ва ўзини даволашга етмаётганини, шунинг учун бошқа иш қилишга қарор берганини айтди. Орадан кўп ўтмай бу 54 ёшлик журналист оғир касалликдан вафот этди.

Яқинда унинг хотини билан суҳбатни кўриб қолдим, у боласининг олийгоҳдаги ўқишини бир йилга орқага ташлаганлари ва иқтисодий йўқчилик ичида эканликларини айтди.

Кимгадир бир йил учун 100 минг долларлик маош кўп кўриниши мумкин. Лекин яхшироқ олийгоҳда бир талабанинг бир йиллик ўқиши 30-40 минг доллар эканлиги ёки Вашингтонда бир йилда ижара учун 20-30 минг доллар тўлаш зарурлигини айтишнинг ўзиёқ бундай юқори лавозимда ишлаган кишилар учун бу жуда оз маблағ эканлигини кўрсатади.

Яхши иш биладиган одамга ҳамма жойда эҳтиёж бор. Шунинг учун ҳам хусусий секторда бундайларнинг бир йиллик маошлари миллионлар билан ўлчанади. Шундай экан, агар Обама яхши маслаҳатчини истаса унга яхши ҳақ бериши ҳам керак. Акс тақдирда у вақтини Обама ва Америка учун эмас, ўзи учун сарфлашга мажбур бўлади.

Америкада йилига 100 минг долларлик маошни орзу қилганлар жуда кўп дейишингиз мумкин. Лекин президент маслаҳатчиси даражасига етсалар бу пул жуда озлик қилади. Масалан, Америкада аксар талаблар олийгоҳни битирганда, илмий иш қилган даврда асосан қарзга яшайдилар. Кейин тўлай бошлайдилар. Бу жуда катта миқдордаги пул бўлади.

Қолаверса, оддий одамда танлов жуда катта. Бу дўкондаги нарса ёқмаса, вақтини сарфлаб арзонроғини топади. Президент маслаҳатчиси навбатларда турса, дўконма дўкон югуриб юрса, у ёқдан-бу ёқдан пул топиш билан овора бўлса охири нима бўлади? Охири-порахўрлик. Охири-ишларнинг ўлда жўлдалиги.

Совет даврида партия идораларида ишлаганларнинг маоши хўжалик идораларидагидан оз бўларди. Аммо улар бошқалардан бой эдилар. Чунки улар партия учун, халқ учун эмас, ўзлари учун яшашга тиришардилар.

Шу жиҳатдан Обаманинг бу ҳаракати Совет даврини эслатди. Бу ҳаммага социалистик тенг қарашдир. Ҳукуматнинг қуйи мақомларида бир соат ишлаб, етти соатни ўзига сарфлайдиган такасалтанг ҳам йилига 100 минг доллар олса ва дунёнинг масъулиятини елкасида кўтариб, ҳаётидан кечган киши ҳам шунча пул олса? Бу жуда оддий қилиб айтганда инсофсизлик!

Обама бу ҳаракатини ахлоқий жиҳатдан ҳар қанча оқлаши ва кўпчилик буни дастаклаши мумкин. Лекин мен қўшилмадим. Бунинг ўрнига энг ақлли, иш биладиган кишиларни маслаҳатчиликка олиб, “сен фақат ишни ўйла, пул керак бўлса мана мен бераман, ўзингни мамлакатга бағишла” деса, балки ҳафталаб Яқин Шарқда қолиб кетадиган маслаҳатчиси оила ташвишларини эмас, дунё келажагини ўйлармиди?

Хуллас, нима бўлганда ҳам Американинг ва дунёнинг келажаги нуқтаи назаридан бу шунчаки популистик одим ва хато деб биламан.

Қани эди Ўзбекистонда яшаётган бир киши ҳам президент ҳақида ана шундай очиқ ёза олса!

Шундай кунлар келармикан? Қийинга ўхшаб кўринмоқда. Президент бўламан деганларини танқид қилсангиз балога қоласиз-ку, ҳалики президентни!

22 январ, 2009 йил.

Advertisements

About TURONZAMIN

supporter of democracy
This entry was posted in 1.BOSH SAHIFA, Oq uy, Uzbek. Bookmark the permalink.

2 Responses to Жаҳонгир Маматов׃ “ОҚ УЙ” туркумидан

  1. Muxlis says:

    Assalom Jahongir aka.
    Sog salomatmisiz?Oilangiz tinchmi?
    Qish sovuqlarini qalay otkazayapsiz?
    Har kun habarlardan oqib boraman, ayniqsa Turonzamindan ham.
    Obama haqidagi bu qisqa ilova menga juda eqdi.
    Togri ezilgan.Vadaar juda katta berildi.Vaqt tigiz.
    Biz, yani sobiq SSSR odamlari juda terimiz pishib, organib ketganmiz bunaqa vadalar , chiroyli koncert va nutqlarga.Organib qolganmiz, bunaqa vadalar hech qachon amalga oshmasligiga.
    Esingizdadir, Gorbachev SSSR ni prezidenti bolganida qanchalik odamlar hursand bolib, qancha umidlar…
    Qanaqa chiroyli nutqlar gapirardi TV dan ! Esingizdami, millionlab odamlar TV qarshisida uning soatlab gapirgan saftasasini eshitishardi!Meni otam ham kommunist bolgan.Lekin u menga yatgandi oshanda,BUNI BITTA HAM GAPIGA ISHONMA!KOMMUNISTLAR HECH QACHON HALQQA YAHSHILIK QILMAGAN,QILMAYDI…derdi )))
    Undan keyin Mustaqilliklar Paradi SSSR respublikalarida! Hamma bayram ilgandi.Mana endi , mana mustaqil oz davlatimizda , mana oz qolimiz bilan ozimizga hos, ozimizga mos Kommunizm quramiz… deb hamma oylagan edi. )))
    Undan keyin , har bir SNG prezidenti sekin asta orqaga tashlab, MANA OZGINA QOLDI!SHU YANA BIR HARAKAT QILIB, YANA BIR CHIRANIB UBORSAK BOLDI!ETISHAMIZ OSHA JANNAT HAETGA… deyishga otishdi.Hamma belini boglab, engini shimarib, HA, MAYLI.OZGINA CHIDAB TURSAK BOLDI EKANDA… deb urgandi ))
    Keyin esa buni mahalli aholi anekdotga ham aylantirib uborishdi.Birovdan birov hol ahvol sorasa , u : HA OZGINA QOLDI.SHU YAQINDA HAMMASI YAHSHI BOPKETADI ))) deb hazilga oldi.
    Hullas TV dan amerikaliklarning millionlab kochagalarga chiqib, juda katta najot bilan yangi prezidentni qutlashaetganini korib osha , otgan yaqin tarihimizdagi voqealar haelimga kelib ketdi.
    Ajab emas,Barakka baraka berib, ishlari yahshi bolib ketsa. lekin kopchilik mustaqil ekonomist, finansist, bankir, siesiy, ayniqsa tashqi siesat boyicha mutahassislar unga hozirdan achinishmoqda.Ogir ahvol.Pochti hamma sohada.

    Barak oldida juda qiyin vazifalar turgani uchun, JUDA KATTA PUCH VADALARINI YARIMINI BOLSADA bajarishi majbur bolgani tufayli bizga , yani Orta Osie halqlariga hech yahshilik kormaetibman.
    Chunki mana bugun lenta.ru da ezibdi, avval sizga ezganimdek nato qoshinlariga uklarni Az-Kz-Uz orqalik eki Rf-Kz-Uz orqalik tashish togrisida OFICIALNO hujjatlar imzolanibdi.
    Demak yana IAK ni kuni keldi!IAK nima qilsa ham amerika koz umib ketaveradi endi.
    Buni ismini Praktik Siesat deyiladi.
    Avval siz b-n bahslashganimdek,biz uchun, yani Orta Osie uchun Konservativ, uzoqni kozlaydigan respublikachi prezident ancha qulay bolardi.
    Lekin menimcha bu demokratlar uzogi bilan shu 4 yil tura oladi holos.Chunki hozirning ozidan orqaga tashlab, BU KRIZIS BIZ OYLAGANDAN HAM OGIRROQ EKAN.SHUNING UCHUN KAMIDA 3-4 YIL KUTISHINGLAR KERAK YAHSHI ZAMONLARNI,deb oldini olib qoyishmoqda )))
    Bironta tuzuk , pichoqqa ilinadigan specialist , professionali ham yoq.
    kimdir Zooparkni direktori bolgan, hozir oq uyda kadrlar boshligi, kimdir haetida razvedkada ishlamagan , hozir razvedka boshligi, kimdir nalog tolamasdan qochib urgan, hozir Finans ministri…
    Hullas haet korsatadi natijalarni.
    Tomosha qilishga oshiqib, kutib otiramiz holos.
    Albatta men ham, hamma inson kabi, najot kozi bilan qarab turibman Barak Obamaga.
    Agar aytgan gaplarini 50%ni bajara olsa ham juda zor boladi!
    Chunki bu erda EU da, hech bir davlat rahbari serezno ekonomikani qutqarish uchun harakat ham qilmayapti. Faqat Brown , UK harakat qilayapti holos.
    EU esa har galgidek Amerikaning elkasiga minib olib bu botqoqdan chiqmoqchi holos.
    mana Ire da, shu 2 kun avval bitta judayam korrupcion CHASTNI BANKNI AIB degan, davlat hazinadan pul tolab sotib oldi!Bankrotlikdan saqlab qoldi. Osha bankni direktori yaqinda istefoga chiqqan edi, kimdir uning bankdan 93 mln evro ogirlaganini bilib qolgach!
    Oylab koringga, 93 mln evro!Agar kochadagi bitta shopdan 2 evrolik buhonka non ogirlasa inson, qamaladi! U esa ISTEFOGA chiqib ketdilar))) Kattagina pojiznenni pensiya bilan!
    hullas ahvol chatoq!
    Biz ham , uzoq irlandiyadan Obamaga koz tikib, moltillab qarab turibmiz )))
    Aytgancha uning onasi Irelandiyalik !
    Muxlis.

  2. Ahmad says:

    Сиздан бир нарса сўрасам бўладими? Сартлар ҳақида нимани биласиз ва бир гуруҳ ўзбеклар сартлар деб сайт очибди бу ҳақда фикрингиз?

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s