Demokratiya darsi

Стратегик нозўравон тўқнашув ҳақида:

Шунинг учун Мен айтаман: душманингни бил, ўзингни бил; шунда ғалаба ҳеч қачон хавф остида бўлмайди.-Сунь Цзу, Уруш Санъати (м.а. 500-йил)

 

Асослар тўғрисидаги фикрлар

Роберт Л. Хелви

Альберт Эйнштейн Институти

Олтинчи боб

Иккинчи қисм

Стратегик баҳолаш

6. Жанговар самарадорлик. (Машқлар, куч, қисм тарихи, ҳалок бўлганларнинг сони ва жанговар руҳнинг баҳоланиши. Бу маълумотлар тарғибот мавзуларини ва тарқатиш усулларини яратишда ёрдам беради.

Ҳар хил бўлинмаларда ҳар хил қобилиятлар бор. Таърифланаётган бўлинмаларни ёзинг (22-чи пиёда аскарлар дивизияси, 121-чи полк, бронетанк қўшинлари). Шу ёзувлар стратегларга нафақат одатлар таҳлилига ёрдам беради, балким айни бўлинмаларни махсус вазифалар учун белгилашга имконият беради. БЗҲҚ (Бирма Нозўравон Ҳаракат Қўмитаси) томонидан Нью-Делида тайёрланган қочоқларнинг маълумотлари Бирма Армиясидаги паст руҳий ҳолат тўғрисида хабар беряпти. Паст руҳий ҳолат кенг тарқалгани ёки фақат баъзи бўлинмаларда бўлгани ҳақида хулоса чиқариш учун бошқа қочоқлар хабарлари борми ё тайёрланяптими? Бу бўлинмалардаги паст руҳий ҳолатнинг сабаби нимада?)

7. Ҳарбийларнинг таърифи. Бу параграфда институт сифатида кўрилган Бирма Армиясининг ходимлари тўғрисида маълумот ёзилади – маълумот, тоифа, дин, мотивацияси, ёши ва ҳоказо. Душманнинг ҳарбий кучлар қаерда жойлашгани тўғрисида маълумотни газеталардан, хорижий матбуотларда ва радио хабарларда, асрга тушган кишиларнинг хабарларидан, қочоқлардан, қочиб кетган юк ташувчилардан, қаршилик гуруҳининг ўз агентларидан ва тарафдорлардан, тутилган радио хабарлардан, жанг хабарларидан ва душманга бир неча марта қарши жанг қилган дўстона ҳарбий кишилардан олиш мумкин.

(б) Дўстона ҳарбийлар. Муваффақиятли стратегик сиёсий қаршилик учун ҳарбий кучлар керак бўлиши мумкин, чунки улар аниқ вақт давомида ўз жанг майдонларини ҳимоя қилиши учун ва СҚ гуруҳларини қайтарганда диверсияларни ўтказиш учун ишлатилади. Стратегларнинг ўз ҳарбий кучлари Бирма Армиясига қарши психологик амалларга ёрдам бериш учун фойдали бўлиши мумкин. Шунинг учун режалаштирувчилар ўз ҳарбий кучлари тўғрисида ҳам юқорида кўрсатилган маълумотларни олиши керак. Улар дўстона ҳарбий кучлар тўғрисидаги маълумотларни қаердан олади? Улар шу ҳарбий кучларнинг штабларидан бошлаши мумкин. Тўғриси ҳарбий қўмондонлар ўз куч ва камчиликлари тўғрисида маълумот беришини истамайди.

Бу маълумот жуда муҳим ва сақланиши керак. Шунинг учун тайинланган ходимлар шу маълумотга эҳтиёжини тўғри кўрсатиш керак ва шу маълумотлар СҚҚ идорасида яхши сақланишида ишонтириш керак. (Шарҳ: Нозўравон ҳаракат учун ҳарбий қисмнинг мавжудлиги катта камчилик ҳисобланади. Бу нозўравон курашнинг динамикасига қарши ишлайди, ҳаракат сафига янги аъзоларни келтиришни қийинлаштиради, қуролли кураш учун тайинланган террористик ҳаракат бўлишида айбларга йўл қўяди, халқаро анжумандан ёрдам олишни қийинлаштиради ва режимдан қаттиқроқ зўраки амалларни кутишга мажбур қилади. Аслида эса баъзи оппозиция гуруҳлари тажрибасидан бу имкониятнинг камчиликлари афзалликларидан анча кўплигини билса ҳам уни рад қилмайди. Бу гуруҳлар қуролли қисмсиз нозўравон тўқнашувга ўтишга ишонтирилмаса шу гуруҳнинг назорат ёки таъсири остидаги аҳоли муҳим бўлганича қолади, шунинг учун қуролланган амаллар ҳаракатдан четланиши керак ва стратегия ҳарбий қисмнинг чекланишини назарда тутиши керак.)

(в) Душманнинг сиёсий қаршилиги. ДҚТТК нозўравон курашни олиб бориш катта кучига эга. Ҳозирги вақтда бу имкониятдан фойдаланилмаяпти, аммо ўз амалларимизга қарши ишлатилган ҳолда бу имкониятнинг кучини аниқлаш жуда муҳим. ДҚТТК қобилиятларининг муҳим жиҳатлари қуйидагича:

1. Куч

a. Цензура

b. Радио, телевидение ва матбуотга эга бўлиши

c. Бутун таълим соҳасининг назорати

d. Хулққа таъсир қиладиган маблағ кучи

e. Халқаро эътироф ва жаҳон матбуотига ва бошқа муҳим мулоқотларга кириш имконияти

f. Яхши тайёрланган ва кенг разведка тармоғи

g. Жаҳон классидаги коммуникация қобилияти

2. Камчиликлар

a. Бошқариш қобилияти пастлиги

b. Халқ томондан нафрат

c. Яхши тайёрланган стратеглар йўқлиги

d. Озчиликларга қарши геноцид сиёсатини қўллаб-қувватлаш

e. Бошқа камчилик ва заиф томонлар

3. Таянч устунлари

a. Бирма Армияси

b. ҲРХ (Ҳарбий разведка хизмати)

c. Оммавий ахборот воситалари

d. Хорижий инвесторлар

e. Ишбилармонлар табақалари

f. Ноҳарбий хизматчилар

g. Бошқалар (АСЕАН, Хитой ва ҳоказо)

4. Демография ҳақидаги фикрлар

a. Умумий (иккала томоннинг таҳлиллари ишлатилган)

b. Аҳоли сони 45103809 (1995 йил )

c. 14 ёшгача: 36% (7963544 нафар қизлар;
8.285.459 болалар)

d. 15-64 ёшда: 60%; 65+ ёшда: 4%

e. Аҳолининг ўсиши: 1,84%

f. Туғилиш: 28,02 бола/1000 кишига

g. Ўлим миқдори: 9,63 ўлиш/1000 кишига

h. Энг зич аҳоли Рангун, Мандалай ва Мулменда яшайди

5. Душман сиёсати тўғрисидаги фикрлар

a. “Табиий иттифоқдошлар”

1. Бирма Армияси

2. ҲРХ

3. Ноҳарбий хизматчилар

4. Ишбилармонлар табақалари

5. Хитой, Сингапур, Япония, Индонезия, Таиланд

6. Бошқалар?

а. Ташкилотлар

(Шарҳ: Ташкилотлар ижтимоий ҳокимият манбалари бўлишини эсланг. Улар ҳокимиятни бемарказлаш жараёнида муҳим бўлишлари мумкин ва таянч устунларини бетараф қилиш ёки тортиб олиш учун аниқлашда СҚ стратеглари орқали ишлатилиши мумкин.)

1. Иттифоқ Бирдамлиги Ривожлантириш Ассоциацияси

2. Сангха (буддистлар диний етакчилари)

3. Санъаткорлар ва ёзувчилар ассоциациялари

4. Ўқитувчилар ташкилотлари

5. Ветеранлар ташкилотлари

6. Спорт клублари

7. Бошқалар

в. Сиёсий келишмовчиликлар

1. Армия қўмондонлари ва ҲРХ

2. ДҚТТК ичидаги ўртача ва ашаддийлари

3. ДҚТТК ва фермерлар

4. Кичик ва юқори офицерлар

5. Ноҳарбийлар ва запасдаги офицерлар

6. Бошқалар

(г) Дўстона сиёсий қаршилик қобилияти. СҚ қобилиятлари тўғрисидаги маълумотнинг кўпи Сиёсий Қаршилик ҳаракатидаги фаоллардан ва Сиёсий Қаршилик Қўмитасининг аъзоларидан олиш мумкин.

Ташкилотлар, жанг қоидалари, СҚ координаторлари ва фаоллари жойлашиши, ҳозирги амаллар ва сонлар тўғрисидаги маълумотлар СҚҚ аъзоларидан олиш мумкин.

1. Таянч устунлари

(Шарҳ: Таянч устунлари амалларимиз марказида туради. Душманнинг таянч устунлари ҳужумларимиз мўлжали: дўстона таянч устунлари бизнинг энг катта амалий ресурсимиздир.)

a. Демократия Миллий Бирлашмаси

b. Бирма Иттифоқининг Миллий Кенгаши

c. Бирма Ёш Монахлари Ассоциациялари

d. Сиёсий Қаршилик Қўмитиалари

1. Этник озчиликлар ташкилотлари

2. Халқаро анжуман ташкилотлари (Очиқ жамият институти ва ҳоказо)

3. Бирлашган Миллатлар Ташкилоти

2. Демография тўғрисидаги фикрлар(юқоридаги душманга тегишли маълумотга ўхшаган)

a. Колледж битирувчиларининг тарқалиши. (Колледж битирувчилари сиёсий қаршилик ташкилотлари учун билим ва етакчилар билан таъминлайди; улар тарғиботчилардан ҳар хил маълумотларни олади. Заковатли одамлар ҳамиша золимлар учун жиддий хавф келтиради ган бўлиб туюлади ва шу нап тўғри)

b. Минтақавий саводхонлик даражаси

c. Этник ва диний зичлик (Бу маълумот фаолларни ва координаторларни танлашда ёрдам беради ва ҳар хил аҳоли гуруҳлари учун тўғри келадиган адабиётни ишлаб чиқиш учун тарғиботчиларга керакли бўлади.)

d. Минтақавий яшаш стандартлари. (Қишлоқда озуқа кам бўлса, водопровод суви, электр, тиббий воситалар, сотиладиган ҳосил қисмлари йўқ бўлса ва ёшлари қолмаган бўлса бу қишлоқ амалларимизга катта ҳиссасини қўшишини кутмаслигимиз лозим. Биз уларга беришимиз керак. Нафақат моддий нарсани, балким демократик федератив ҳукумат ўрнатилганда нима бўлиш кўрилишини беришимиз керак.)

3. Сиёсий фикрлар

а. “Табиий иттифоқдошлар”

(Шарҳ: БИМК кимнинг қизиқишларини ҳимоя қилади?)

1. Бирма чегарасининг атрофидаги ишбилармонлар табақалари

2. Талабалар

3. Диний гуруҳлар

4. Кўп этник миллий гуруҳлари

5. ДМБ

6. Экология курашчилари

7. Инсон ҳуқуқлари ташкилоти

8. Бошқалар

б. Ташкилотлар

(Шарҳ: ташкилотлар ҳокимиятнинг асосини ташкил қилишини эсланг. Стратегик баҳолашнинг яратувчилари ўз ташкилотларининг қобилиятларини баҳолашда жуда объектив бўлиши керак. Уларнинг ичига Бирмадаги халқаро ташкилотларни ҳам киради)

1. ДМБ (Демократик Миллий Бирлашма)

2. Пан-Качин Ривожланиш Жамияти

3. БИМК аъзо ташкилотлари

4. Бирма Демократик Овози

5. БЭКУ (Бирма Эркин Касаба Уюшмалари)

6. РБТ (Рохинга Бирдамлик Ташкилоти)

7. БМТ

8. Демократия Миллий Ҳадялари

9. Халқаро Республика Институти

10. Очиқ Жамият Институти

11. Бошқалар?

в. Сиёсий ихтилофлар

(Шарҳ: сиёсий бўлиниш демократик ҳаракатларда кенг тарқалган. Энг жиддий келишмовчиликлар аниқланиши керак.)

1. Бирма Иттифоқининг Миллий Коалицион Ҳукумати ва Бирма Демократик Альянси

2. БИМК ва Рохинга чиқариш масаласида

3. БИМК ва БЭКУ

4. БИМКҲ ва ДМБ-ОА чегара масаласида

5. Бошқалар

4. Хавфсизлик масалалари

а. Самарадорлик ва контрразведка. (Булар доимо самаралими ёки СҚ операцияларини эртароқ амалга ошириш учун имкониятлар борми?)

б. Чақириш ҳоллари учун заиф кишилар.

в. Ташкилий текшириш жараёнлари. (Душман разведкачилари курашчиларнинг ичига кириб қолиш имкониятини камайтириш учун нима қилиняпти? Дезинформацияни аниқлаш, кузатиш ва иккинчи даражали далиллар янги келганларни текшириш мисоллари бўлади.)

г. Мулоқот. (Хабарлар қандай қилиб юборилади? Тизим ишончлими? Курьерлар, радио, фақат қабул қилиш, олдиндан келишилган кодлар ва бошқа компьютер мулоқот шакллари баҳолаш учун мисол бўлади.)

д. Маълумот ва ҳужжатлар хавфсизлиги. Режимнинг оппозиция гуруҳларининг ичига кириб олиш қобилиятини кам баҳолаш мумкин эмас. Шунинг учун ҳамма муҳим материаллар учун хавфсизлик тизимини ўрнатиш керак. Бу дегани, ҳаракат шу ҳужжатларни ўқиган ва нусхасини олган ҳар бир кишини ёзиб олиш керак.

Доимий равишда муҳим маълумотни фақат “билиши керак” кишиларнинг доирасига чеклаш интилиши бўлиш керак. (Нозўравон курашда жуда кам маълумот “сирли” бўлади ва шундай маълумот одамларни катта хавф остига солади.)

(3) Тахминлар

Вазифа ва олинган маълумотларга қараб стратеглар тахминлар учун ажратилган жойларни тўлдиришлари керак. Жоиз амаллар йўналишларини текширганда тахминлар керак бўлиши мумкин. Самарали стратегиялар тахминларга асосланиши мумкин эмас. Қаердан мумкин бўлса фактларни йиғиш – бу муваффақиятли нозўравон ҳаракатнинг асосидир. Тахминлар қилиниши керак бўлса ходимлар уларнинг ҳақиқийлигини текшириш керак. Масалан:

(а) Хорижий ҳукуматлар БИМКга ҳарбий ёрдам кўрсатмайди

(б) Халқаро корпорациялар таъсири остида ғарбий демократиялар ДҚТТКга қаттиқ қаршилик кўрсатмайди ва ўзларини фақат оғзаки баёнотлар билан чеклайди.

(в) Индонезия ва Таиланддан Миллий Демократик Партиянинг штабига келган пул АҚШнинг Бирмага бўлган сиёсатига таъсир қилди.

(г) Хорижий инвестициялар Бирмада барқарор иқтисодий ва сиёсий ўсиш учун муҳим.

(д) Бошқалар

Стратегик баҳолашнинг шу жойидан стратегик режалаштирувчилар олинган маълумот ва тахминларни ишлата бошлайди. Кейинги қадам – бу сиёсий қаршилик амалларининг йўналишига таъсир қила оладиган душман қобилиятларини аниқлаш. Бу ақлий машқ стратегик баҳолашнинг 2Б параграфидан бошланади.

Б. Душман қобилиятлари

Бирма Армияси тўғрисидаги маълумотларни кўриб таҳлил қилганда нозўравон ҳаракат ўзининг жоиз амаллар йўналишига таъсир қиладиган душманнинг қобилиятларини аниқлаши мумкин.

Бирма Армиясининг қобилиятлари тўғрисидаги хулосалар бўйича у қуйидаги амалларга қодир:

(1) Онг Сан Суу Кйини қайта ҳибсга олиш, ўлдириш ёки ҳайдаш

(2) Учта аҳолиси энг кўп марказларда бош фуқаролар ғалаёнларини тўхтатиш ва бу борада бўш жойларда ҳам ҳарбий операцияларни ўтказишга қобилияти камаймайди

(3) Бирма демократик гуруҳларининг қўшни мамлакатлардаги амалларининг самарадорлигини ажратиб чеклаб қўйиш учун Хитой, Ҳиндистон ва Таиланд ҳарбий кучлари ва разведка ташкилотларининг ҳамкорлигини олиш

(4) Хорижий радиоларга тўсқин қўйиш

(5) БИМК/КМИ штабларини ҳужум қилиш ва қўлга олиш

В. Ўз амаллар йўналиши (АЙ)

Ҳаракатнинг вазифасини яна бир бор кўриб чиқиб ўз қобилиятларини таҳлил қилгандан кейин стратегик баҳолашни тайёрлаётганлар вазифани бажариш учун амаллар йўналишини ишлаб чиқиши мумкин. Самарали стратегия душманни чалғитишини ва режаларини бузишини, мақсадга билвосита ёндашиш (ўртанча мақсадлар билан) умумий ҳолда энг қулай бўлишини, нозўравон ҳаракатлар ўз афзалликларини душманнинг энг заиф жойларига ҳужум қилиш учун ишлатишини ва стратегик даражада режалаштирувчилар бутун қобилиятларини ишга солишини эсланг.

АЙ 1. Бутун Бирма территориясида СҚ қуйидаги мақсадларга хизмат қиладиган таянч пунктларини ўрнатиш стратегияси:

а. Бутун мамлакатда сиёсий беқарорликни қўзғатиш учун СҚ амалларини ўтказиш

б. Демократик гуруҳлар учун аъзоларни қабул қилиш

в. Умумий иш ташлаш учун тайёргарликлар кўриш

г. ДҚТТКни кўп сонли ва ёйилган нишонлар орқали мўлжалга олиш

2. Бошқалар

3. Қарши амалларнинг таҳлили

Бу параграфда ҳаракатнинг амалларига қарши душманнинг амал қилиш қобилиятининг таъсири тўғрисида ёзилади. Юқоридаги мисолда келтирилган қобилият шуни кўрсатадики, демократик кучлар олдиндан Бирма Армиясининг буйруқларга бўйсуниш одатига путур етказмасдан Рангун, Мандалай ва Мулменда исён кўтарса катта муаммоларга дуч келади.

4. Ўз амал йўналишларини солиштириш

Бу параграфда хар бир амал йўналишининг афзалликлари ва камчиликлари (бош омилларни назарда тутиб) солиштирилади. Масалан, бош омил тасодифларни камайтириш бўлиши мумкин.

5. Қарор

Ҳал қилинган амаллар йўналиши тўлиқ операцион вазифа таърифига айланади.

Хулоса

Бу бобда стратегик баҳолашни ўтказишда мазмун ва жараёнлари кўрсатилган. Стратегик уруш режалаштирувчи учун стратегик баҳолаш муҳим ҳужжат бўлади. Бу ҳужжат тез тайёрланмайди, аммо сиёсий оппозиция гуруҳлари уни тайёрлашга қобилияти етади. Яхши тайёрланган баҳолаш вазифани бажариш учун энг тўғри амаллар йўналишини аниқлашда хатонинг эҳтимоллигини пасайтиради. Стратегик баҳолаш мунтазам равишда янгиланса “жонли” ҳужжат бўлиб қолиши мумкин. Штаб тадқиқотига ўхшаб тартиб ва қунт талаб қилинади. Тартиб ҳаттоки тазйиқ остида аниқ фикрлашга ёрдам беради.

%d bloggers like this: