ЖАҲОНГИР МАМАТОВ

“КАРИМОВ ҚАЧОН КЕТАДИ?”

Андижон воқеалари ва кейинги жараёнлардан кейин жуда кўп ўқувчилар “Каримов қачон кетади?” деб сўрамоқдалар. Кўпчиликда гўё яқин кунларда жиддий бир ўзгариш бўладиган кайфият пайдо бўлган. Бу бир жиҳатдан яхши ва иккинчи жиҳатдан ёмон.

Шунинг учун яхшики, бундай кайфият Каримов режимини истамаганларни бирлаштиради. Шунинг учун ёмонки, ҳеч нарса бўлмаётганидан қаттиқ тушкунлик туғилади.

АҚШ ҳали Каримов режимига нисбатан аниқ сиёсат белгилаб олган эмас. Белгилаганда ҳам ҳали Каримовни Саддам ёки Лукашенко “курсиси”га ўтқазгунига қадар қанча сувлар оқиши керак. Ҳали ҳам АҚШда Каримовдан кейин мамлакатни ким ва қандай кучлар идора эта олиши мумкинлиги борасида кескин хулоса йўқ. Мухолифатни Каримов мамалакат ичида заифлаштиргани ва унинг сиёсий куч сифатида шаклланиши учун вақт керак деб ҳисоблашади.Бу қайси бир маънода тўғри ҳамдир.

Каримов режими мамлакатни ички низолар ва парчаланиб кетиш таҳликаси билан рўбарў қилиб қўйгани боис ҳам бундай ноаниқлик пайдо бўлиши табиий. Бугун қатағонларга қарамасдан, гарчи оз бўлсаларда радикал гуруҳлар деморатик кучларга нисбатан яхшироқ шаклланган. Бу эса Ўзбекистонда ҳам радикал гуруҳлар демократик кучларни қўлланиб, кейин уларни Эрондаги каби босиб юбориши, мамлакат издан чиқиб кетиши мумкин деган ташвишларга асос ярaтмоқда.

Қолаверса, Каримов яна бир марта тўнини тескари кийиб, демократия ўйини қилиб, вақтни узайтириши ҳам мумкин. Россия ўз манфаатлари йўлида Каримовни қўлланмоқда. Хитой ҳам бундан фойдаланиб қолмоқчи. БМТ ва Авропа Иттифоқи ҳам ҳали “Каримов кетиши керак!” деган нуқтага етганлари йўқ.

Шундай шароитда ўзбек демократлари нима қилишлари лозим, деган табиий савол туғилади. Улар Украина, Гуржистон, Қирғизистонда рўй берган инқилоблар жараёнидаги каби “Тамом, ана энди бизда ҳам ҳамма нарса ўзгаради” деган оний, кўзбоғловчи эйфорияларга берилмасликлари керак. Аксинча битта платформа, яъни демократияга тарафдор, диктатурага қарши ғоя атрофида бирлашиб, шошмасдан, апал-тапалллик билан хатоларга йўл қўймасдан 2007 йилги сайловни кўзлаб ҳаракат қилишлари зарур.

Бу уларнинг стратегик мақсадлари бўлиши керак. Тактик мақсадлар эса, Андижон қатлиоми юзасидан халқаро миқёсда натижага эришиш, Каримов режимининг умрини қисқартирадиган ҳар қандай демократик, сиёсий имкониятлардан фойдаланиш, режимнинг кирдикорларини фош этиб бориш, демократик партия, ҳаракатларнинг тизимларини мустаҳкамлашдан, жаҳон жамоатчилиги ва айниқса, халқимизнинг ишончини тўла қозонишдан иборат бўлиши керак.

Каримов режими тинчлик билан ҳокимиятни алмаштиришнинг ҳар қандай йўлларини бекитиб ташлаган ва ҳар қандай уриниш қон тўкилишига, зулмнинг кучайишига олиб келиши турган гап.

Шундай шароитда демократик кучлар умумий ғоя атрофида бирлашиб, фаолиятларини мувофиқлаштириб ҳаракат қилмасалар ўлим олдидан жазаваси тутган юҳонинг қурбонига айланиб кетадилар.

24 Июн, 2005 йил.

7 Responses

  1. Kelinglar,

    xolis bo’laylik…

    “Karimov qachon ketadi?” nomli bahs hali ham davom etayotgan ekan, bu bahsni imkon qadar foydali tomonga burish va shu bahs asnosida birlashgan muxolifat vakillari uchun , hamda ozodliktalab xalq uchun manfaati tegadigan fikrlarni o’rtaga olib chiqish maqsadga muvofiq ish bo’lardi…Katta qiyinchiliklar bilan bugun muxolifatdagilar bir-birlarining fikrlarini eshitib turibdilar, ularni yana guruhlarga bo’lish va qayta-qayta urg’u berish bu maqsadga to’gri kelmaydi…

    Men demokrat emasman. O’zining e’tiqodini hurmat qiladigan va boshqalarning ham fikrlarini hurmat qiladigan dindor odamman. Shu jumladan demoktarlarning fikrlarini ham hurmat qilaman va demokratiyani anchagina kamchiliklarga ega bo’lgan tizim deb bilaman…

    Hozir O’zbekistonda diniy, shar’iy davlat qurishni vaqti emas deb bilsamda, kelajakdagi hukumatning tarkibida dindorlarning ishtirok etishini qat’iy himoya qilaman. Siz hohlaysizmi yoki yo’qmi xalqning siyosiy aktiv qismida dindorlar mavjud va ularning O’zbekiston siyosatiga aralashishlari ularning insoniy huquqlari. Buni demokratiyaga ham qarshi joyi yo’q. Millati, dini, irqidan qat’iy nazar xalq boshqaruvida qatnashishi har bir fuqoroning haq-huquqidir.

    Xolislik-hech qaysi tomonlarga yon bosmasdan, voqeani qanday sodir bo’lgan bo’lsa shundayligicha qabul qilishlik, o’z manfaatlariga qarshi bo’lsada haqiqatni tan olishlikdir.

    Xolislik bilan adolat yuzaga keladi. Xolislik bilan bahs-munozaralar manfaat topadi…

    Kelinlar, ushbu bahsda ham xolislik asosiy mezon bo’lsin…

    Quyida Ehsonbek birodarimizning ba’zi fikrlariga men o’z munosabatimni bildirmoqchiman:

    Andijon voqealarida dindorlarni ayblash bilan Karimov rejimi o’zining qilgan ishlarini oqlashga hakat qilib keldi va bugun ham shu fikrda turibdi. Butun dunyoga “ekstrimizm va terrorizm bilan kurashayapmiz”,- deb jar solayapti. Ehsonbek birodarimiz “Biz bilamiz” nomli maqolalarida “Agar voqealar isyonchilar nazarda tutgandek rivojlanganda bugun biz real islom davlati haqida gapirayotgan bo’lardik”,- degan fikrni aytgan edilar. Biz e’tiroz bildirgan edik. Chunki yuqoridagi gap “ Yaxshiyamki Karimov ularni to’xtatdi” degan ma’noni berardi. Biz dindorlarni alohida ta’kidlamaslikni so’ragan edik. Lekin tirik guvoh sifatida yana dindorlarga urg’u beribdilar.

    Men Ehsonbekka savol bermoqchiman.

    1) Taqsir, siz:” Ko’pchilik yaqinlarim agar ana shu erda avtomat ko’targan ekstremistlar yo’q bo’lganda albatta halq qo’zgalardi biz ham halq bilan bo’lardik deyishdi”, – deyapsiz. Xo’p, xalqni Bobur hiyoboniga chiqqanini o’zi xalqni qo’zg’olgani emasmi? O’sha xalq siz aytayotgan dindorlarni himoya qilish uchun kelgan odamlar emasmidi? Ularni ish bilan ta’minlagan odamlar ekstrimistlar edimi?

    2) Siz aytayapsizki: “ Shuni yaxshi anglab olmog’imiz lozim-diniy erkinlik uchun talab boshqa, dinni dastak qilib siyosiy iuntilish boshqa.” Andijondagi voqealarda shularning har ikkalasi talab qilindi. Lekin qaysi yo’l bilan. Voqealarda asosiy rol o’ynagan qurolli guruh tan olish kerak, yaxshi qurollangan to’da edi” .

    Jurnalist va “Urush va Tinchlik” Xalqaro tashkilotining Toshkent bo’limi direktori Galima Buxarbaeva va bir qancha jurnalistlar o’sha joyda bo’lgan va voqealarni kuzatgan xolis insonlar. Jurnalistlar Bobur maydonida ham bo’lgan, hokimiyat binosi ichida ham bo’lib , ishonchilarni boshliqlari bilan ham uchrashgan, lekin ularning aytishlaricha: hech qanaqa diniy talablar qo’yilmagan. Hech qanaqa “Allohu Akbar” sadolari ham yangramagan ekan. Qolaversa kechasi turmaga xujum qilgan insonlar ham islomiy ekstrimistlar nari tursin, oddiy fuqorolar ekanligi hammada shubha uyg’otayapti. Bunga bir qancha dalillar bor. Siz ham bunda hukumatni qo’li borligini inkor etmayapsiz…Kelinglar, xolis bo’laylik, Andijon voqealarida qanchalik islomiy ekstrimistlar ishtirok etgan??

    3) “Akramiylarning pirovard maqsadi islom halifati emasmi?”.

    Mana siz Jahongir akaning ko’pgina fikrlarini tasdiqlaysiz va gaplaringizda ilova qilasiz. Aytingchi , Jahongir akaning fikrini tasdiqlovchi hamma odamlarni jamlab:

    ”Sizlar bitta uyushgan guruhsizlar” desak to’g’ri gapirgan bo’lamizmi??

    4)”Yana shuni yaxshi bilamanki, Bobur haykali tagida nutq so’zlaganlarni ko’pchiligi diniy erkinliklar haqida emas, iqtisodiy qiyinchiliklar haqida nutq so’zladi.” Salomat bo’ling , biz ham shunaqa demoqchimiz…

    “Bu shuni anglatadiki bu joyda qurolli guruh va namoyishchilar o’rtasida tushunmovchilik bo’ldi.” Ya’ni birgalashib ish olib borishgan va keyin bir-birini tushunmay qolgan demoqchisiz-da? Bu tushunmovchilik haqida gapirayotgan birinchi odamsiz…

    “Maydonda turgan yoshlarning qaysi biri Islom xalifaligi tarafdori bo’lishi mumkin?” . Biz ham shuni aytayapmiz. Hamma iqtisodiy muammolarga ko’milib yotgan paytda, kimga halifalik kerak?

    5) “Men nazarda tutgan radikal islomiylar o’ziga islom davlat qurishni maqsad qilar ekan siz bilan bizga u yerda demokratiya haqida gapirishga haqqimiz bo’ladimi?”

    Bitta oltin qoida bor. Agar biror narsaga to’sqinlik qilinsa, u yashirincha holda davom etadi. Diniy harakat ham shunday. Agar dindorlarga partiya tuzishga va saylovlarda ishtirok etishga imkon berilsa, ularda radikallik ruhi qolmaydi. “Dindor guruhlarning faoliyatini shaffoflashtirish kerak” degan fikrlarga men qo’shilaman. Men avvalgi gaplarimda dindorlarni siyosatga aralashuviga imkon berish haqida gapirgan edim, lekin halifalik yoki islomiy davlat qurish haqida gapirmagan edim. Demokratiya nima o’zi? Hukumatni xalq tomonidan boshqaruvi. Bunda hamma fuqorolarning ishtirok etish huquqi bor, nima uchun musulmon dindorlar ishtirok etmasin…

    Ilgari AQSHda qora tanlilar saylash huquqiga ega emasdilar.Kurashlar ularga bu haqni olib berdi. Huquqlar oyoq-osti qilinar ekan talab qilish davom etadi…Xuddi shunday , diniy oqimlarga siyosatga yo’l berilmas ekan, ular yashirincha usulda ish olib borishadi. Yengib chiqsa unda ko’rasiz, nima bo’lishini…

    Xolislik nuqtai nazaridan aytish kerak, O’zbekistonda radikal qarashdagi kichkina guruhlar bor, siz aytayotgandek urg’u beriladigan darajadagi katta kuchga ega emaslar…lekin ular yirik ulamolar ta’sirida ham emaslar. Agar yurtimizdagi yirik ulamolarning faoliyatlariga qarshilik qilinmaganda xar-xil guruhlar yuzaga kelmasdi… . Lekin hozirgi Karimov rejimi Katta ulamolarni siqib, Hizbut Tahrirga o’xshagan guruhlarni kengayishiga yo’l ochib berayapti.

    6)“islom davlatida vijdon erkinligiga rioya qilinishiga zarracha ham ishonmayman.”

    Bunga ishonish uchun siz din tarixiga yaxshilab nazar soling. Keyin xolisona ba’ho bering. Xo’p, islom davlati insoniyatga nima berdi?

    1.Baytul mol tashkil qilib, uni xalq manfaati uchun ishlatishni yo’lga qo’ydi.

    2.Davlatni maslahat usulida boshqarilishni yo’lga qo’ydi. Majlisul sho’ro deyiladi.

    3.Birinchi umumiy davolanadigan joyni tashkil etdi. Hozir kasalxona deyiladi.

    4.Har bir shaharda umumiy aholi uchun tekin kutubxona tashkil etdi.

    5.Umumiy uvunish joylarini tashkil etdi, haligacha shu narsa uchun Evropa minnatdor.

    6.Yosh bolalik onalarga doimiy yordam pulini berishni tashkil etdi.

    7.Qarib qolgan odamlarga oylik doimiy nafaqa berilishini yo’lga qo’ydi…

    Bu ro’yxat ancha davom etadi. Men bitta so’z bilan, jamiyatni adolat bilan boshqarishni yo’lga qo’ydi deyman…

    7) “Oxirgi so’zlaringizga yana bir bor dindor uchun eng yaxshi joy demokratik davlat deb javob beraman.”

    Xolislik yuzasidan aytish kerak, ha, rivojlangan davlatlarda dindorlar erkin ibodat qilayaptilar. Lekin xalqni fikri o’zgarsa, to’grirog’i parlamentdagi odamlarning fikri o’zgarsa vaziyat tezda o’zgarishi mumkin ekan… huquqlar toptalaverar ekan… Siz Fransiyada bo’layotgan voqealarni, Germaniyada bo’layotgan vaqealarni va Turkiyada bo’layotgan voqealarni qanday baholaysiz? Bular demokratik mamlakatlar. Lekin muslima qizlar o’qishga hijobda kirolmaydilar. Bu nimasi? Erkin ta’lim olish ularni huquqlari-ku?? Demokratiya sharoitida vijdon erkinligi to’silmayaptimi?

    Barchamizni Alloh O’z hidoyatiga boshlasin…

  2. Dindor uchun eng yaxshi

    joy demokratik davlat

    Mening maqolamga javoban yozilgan “Maqsadni bilolmadim” maqolasini jo’natilgan kuni ololmadim, sababi saytga qo’yilgan blok bunga imkon bermadi. Hozirda yo’lini qilib xabardor bo’ldim. Javobga kechikkanimning sababi mana shu bilan bog’liq.

    O’zbekistondagi hozirgi OAV uchun sharoit hammaga ayon bo’gani holda www da bahsga kirishar ekanmiz, masalaga har tamondan nazar solish xalaqit qilmaydi. Buni “Biz bilamiz”dagi fikrlarga bir do’stimizning mulohazalariga javobimda bahs yuritilayotgan mavzu bo’yicha maqsadlarimizni aniqlashtigan edim.

    Maqolada Andijondagi voqealarda oddiy dindorlar asosiy figura bo’lganligi rost. Buni mintaqamizdagi xohlagan joyida bo’lgan, bo’layotgan namoyishlarga ham ishlatish mumkin.

    Shuni yaxshi anglab olmog’imiz lozim-diniy erkinlik uchun talab boshqa, dinni dastak qilib siyosiy iuntilish boshqa. Andijondagi voqealarda shularning har ikkalasi talab qilindi. Lekin qaysi yo’l bilan. Voqealarda asosiy rol o’ynagan qurolli guruh tan olish kerak, yaxshi qurollangan to’da edi.

    Kimdir boshqa fikrdadir men voqealarni o’z ko’zi bilan ko’rgan guvoh sifatida to’la ishonch bilan ayta olamanki, tunda ko’chaga qo’lida qurol ko’tarib chiqqan odamlar demokrat emasdi. Bu hayot haqiqati, tan olmasdan boshqa ilojimiz yo’q. Ular mahalliy militsiya bilan til biriktirgani haqida bugun bemalol gapirish mumkin. Akramiylarning pirovard maqsadi islom halifati emasmi.

    O’sha joyda tinch miting ishtirokchilari inson huquqlari va demokratiya haqida gapirishdi, lekin asl maqsad Karimov oldiga qo’yilgan talabda ayon bo’ldiku.

    Yana shuni yaxshi bilamanki, inson huquqi himoyachisi sobiq milisiya hodimi Ortiq ismli shaxsni xalqning ko’zini oldida otib tashlanishi menimcha ko’pchilikka malum emas.

    Yana shuni yaxshi bilamanki, Bobur haykali tagida nutq so’zlaganlarni ko’pchiligi diniy erkinliklar haqida emas, iqtisodiy qiyinchiliklar haqida nutq so’zladi. Bu shuni anglatadiki bu joyda qurolli guruh va namoyishchilar o’rtasida tushunmovchilik bo’ldi. Maydonda turgan yoshlarning qaysi biri Islom xalifaligi tarafdori bo’lishi mumkin?

    Men Jahongir akaning dindorlar uchun eng yaxshi joy 911 (AQSH) ekanligi haqidagi fikriga 100% qo’shilaman. Siz menimcha dindor bilan ekstermist-radikal islomchilar farqini chalkashtirib yoboryapsiz. Men xavfsirayotgan narsa mahallamizdagi imom domlamiz emas buni o’zingiz bilasiz. Shunchaki fakt uchun aytayapnman maydonda ayni namoyish paytida, juma namozida shahardagi masjid imomlari “akramiylar adashganlar” ekanligi uqtirishgan edi.

    Men nazarda tutgan radikal islomiylar o’ziga islom davlat qurishni maqsad qilar ekan siz bilan bizga u yerda demokratiya haqida gapirishga haqqimiz bo’ladimi?

    Mana shu erda muxolifatni o’rnini takidlamoq lozimki, omma siyosiy talabini bugun din orqali qondirmoqchi. Muxolifatni o’rni esa qaerdaligi nomalum bo’lib qolmoqda.

    Chetda yurgan muxolifat haqida. Muxolifat qaerda bo’lmasin muxolifat, sababki, ular ham boshqalar kabi yuvindiho’rlik qilishi mumkin edi-ku!

    Murosa qilish masalasida, qo’lida avtomat ko’targan terrorchilarning qaysi biri bilan kim murosa qiladi?

    Yahshi bilaylik, voqealarni ilmli ulamo emas, Andijondagi mol-mulki talon taroj qilingan bir guruh alamzadalar sodir etdi. Kelishuv masalasida to’laroq malumot uchun Eron tarihiga va buguniga qarang.

    Men shahsan demokrat sifatida siyosiy intilishlarini din orqali amalga oshirishga intilayotgan har qanda guruhni qoralayman.

    Dunyodagi eng katta urushlar va nizolar diniy va milliy asosda vujudaga kelar ekan, islom davlatida vijdon erkinligiga rioya qilinishiga zarracha ham ishonmayman.

    Oxirgi so’zlaringizga yana bir bor dindor uchun eng yaxshi joy demokratik davlat deb javob beraman.

    Andijon voqealarida minglab odamlar otib tashlandi buni qoralayman va bu holat insonning nozik tuyg’ulari iymon va e’tiqodidan foydalanib kimga qarshi bo’lsa, ham dinni dastak qilib hokimyatga intilishini qoralayman.

    Agar ertaga kimdir Islom xalifaligi qurush talabi bilan qo’lida qurol ko’tarib chiqar ekan, men inson huquqi va erkinligining ta’minoti uchun ham ularga qarshi kurashaman.

  3. ФАРҚНИ АНГЛАМОҚ КЕРАК

    Баходиржон, аслида бу фикрлар Жахонгир Маматовнинг бир маколаси туфайли тугилган эди шуни бошкаларга хам жунатдим жавобларингизни укиб фикрларимиз орасида жиддий фарк йуклигини курдим лекин фикр фикрни уйготар экан…Бугун ватандошларнинг холатимизга беэтибор эмаслиги хаммамизни кувонтиради.

    Фикрларигизни укиб туриб Бехбудийнинг “Хак олинур, берилмас” деган пур хикмат сузлари ёдимга тушди. агар ушбу инсоннинг хикматини магзини чаксангиз хакикат хеч качон куш куллаб бериб куйилмайди балки уни куч билан тортиб олинади. Бугун халкнинг озодлиги, эркинлиги, хукуклари олиб куйилган экан уни албатта куч билан ушлаб турилганини куриш мумкин.

    Буни сунги вокеалар хам аввалгилари хам тасдикламокда. Шундай экан озодликн олиб куйилганлигини эътироф этган хар бир эркин фикр сохиби уни кайтариб олишга хакки бор. Инсон хукукларига риоя килиш, эркин суз ва эътикод масалаларида мен демократия одатлари,кайсидир декларацияда ёки конвенция, конституцияда шундай ёзилгани учун унга амал килиши керак деб деб хисобламайман балки шундай инсонийлик содда килиб айтганда одамгарчилик учун амал килиниши керак деб хисоблайман.

    Агар юкоридаги сузларимни инкор килмасангиз, уз хохишимиз билан бугун шу боткокда ётибмиз демасангиз, эркинлигимиз куч билан кафасда ушлаб турилганига ишонсангиз манимча режимни факат куч билан яъни намойиш ва митинглар йули билан кулатишимиз мумкинлигига хам ишонишингизга шубхам йук.

    “Мен каби шу мамлакатнинг ёш бир фукаросининг истаги хокимият эмас! Мен учун мана шу улкада асл демократиянинг карор топиши.” Ушбу фикрларингизга тулик кушиламан кимдир мен хокимяга эришиш учун мухолифатчи булдим деса хато килади. (Улар Н.Бонапартнинг инкилобчилар хакидаги фикрларидан бехабар зотлар) Лекин шуниси борки хозирги хукуматга даъвогарлар орасида факатгина хориждаги мухолифатчилар сиз айтган демократияни ваъда килмокдалар. Бошкалар хакида гапирмай оддийгина “Серкуёш Узбекистоним” коалицияси хозирги шароитда демократия хакида гапириш эрта эканлигини даъво килмокдалар.

    Вилоятлар масаласида мен хам вилоятликман, вазият сиз айтгандан хам ёмонрок. Лекин биз террорист эмасмизки кимдандир айникса халкдан чучигани миллатнинг орзу умиди хакки ва хукуки, эркинлиги учун курашаётган инсонларни узбеклар кулламайди десак хато килган булардик.

    Ирокда хамон партизанлик уруши давом этаётгани хакида жуда тугри аслида террор хам партизанликнинг бир куриниши тенгсиз кушинга бир усул билан кураш. Лекин бу Ирокда партизанлик уруши хеч кимнинг галабаси булмаганидек, тобутларнинг америкага учиши хам хеч кмни хурсанд килмаса керак.

    Ирокни нима учун таккосладим, Ирокдаги сингари партизанлик кураши Узбекистонни кутиб турган хавф булиши мумкин сабаби кундан кунга кучайиб бораётган экстремистик куларни эртага халк хам куллаши мумкинку!

    Андижондаги турмага бостириб кириш каби йирик харакат хали хеч каерда кузатилмаганди. Бу хурланган ва мол мулки талон тарож килинаётган ва экстремистлашаётган кучларнинг бугунги салохиятига бахо беришга етарли эмасмикан.

    “Мухолифат “диний”, “сиёсий” каби синфлантирилмаслиги керак, менимча мухолифат бу – мухолифат! узларини бугунги хукуматга мухолифат деб эълон килганлар уз динларига эътикодлари мустахкам булиши, бу уларнинг диний мухолифат эканликларини акс эттирмайди. ва айни дамда мухолифатнинг бугунги хукуматга карши курашида диний йулдан бориши хам нохуш окибатга олиб келади. ахир, окибатда, биз нимага эришамиз? на хукумату на мухолифат билан иши булмаган, бетараф булган диндор хам бемалол намозини укиёлмай колди-ку!”

    Фикрларингиздаги мана бу сизнинг сузларингиз узингизга жавоб булади деб умид киламан. “бугунги хукуматга карши курашида диний йулдан бориши хам нохуш окибатга олиб келади”

    Диндор булиш бошка, хокимиятга динни дастак килиб сиёсий хокимятга интилиш бошка, бунинг фаркини содда килиб Жахонгир Мухаммад хам диндор, Тохир Йулдош хам диндор, дегандек гап, шундай тушунтирган булардим. Лекин бу икки шахснинг фикрларидаги фаркни солиштириш узи катта тасаввур талаб килади.

    Манимча мухолифатни эртага халк куллаши хакидаги фикрингизга жавоб бердим. Махсус гурух хакида оддий макол ошинг халол булса кучада е шунга амал килиб сиз ва мен каби инсонлар хар доим судларда айтиладигандек хакикатни ва яна хакикатни сузласа махфий гурухларга хожат булмайди. Нима учун жорий хукумат ННТ ни ёмон куради сабаби оддий улар хаётга узгача фикрлашни ургатади.

    2007 йилдаги сайловга заррача ишонмасамда лекин бир шоир айтгандек охирги дакикаларгача умид килмаган ким бор.

  4. Менга конни сув билан ювишни ургатишган

    Гап бевосита Каримовнинг качон кетиши устида борар экан, бунда биргина сабаб килиб мухолифатнинг бирлашишини ечим деб карамаган булардим. Чунки бу ерда амалга оширилиши лозим булган бошка факторлар хам бор. Уларни унутсак, гафлатда колишимиз табиий.Магарки, хатти-харакатлар мухолифатни бирлаштириш булса, максад тайин, хокимиятга чикиш!

    Мен каби шу мамлакатнинг ёш бир фукаросининг истаги хокимият эмас! Мен учун мана шу улкада асл демократиянинг карор топиши. Бирок кейинги пайтларда демократия айтишганидек, ок, галстукли ва албатта,костюм-шим кийган холда намоён булмокда. Лекин вилоятларда ахвол бошкача.

    Сиз Ирокдан гапирдингиз, лекин Ирок борасида хали хулоса килиш ярамайди, чунки партизан урушлари давом этмокда. Тобут ортилган самолётлар хамон АКШга томон учмокда ва умуман Ирок ёки бошка бир малакат билан Узбекистонни таккосламаслик тарафдориман…

    Аввало касбий фаолиятимдан келиб чикиб, мамлакатда ОАВни ривожлантириш чораларини уйлаб топиш мухим масалалардан бири эмасмикин? Сизу бизнинг интернет оркалигина муносабага киришимизнинг интихосини куриш мушкул… наф чикишига хам тула кафолат беролмасак керак.

    Менимча мухолифатнинг хукумат тепасига келиши “Кирол улди! Яшасин кирол!”дан бошкаси эмас. чунки 15 йилдан бери на аммаю, на хола булган мухолифатга бугунги халкнинг осон-осон хайрихох билдириши мубохасали мавзу.

    Энди, рухсатингиз билан баъзи бир фикрларингизга муносабат билдирсам.

    -Rejim esa o’zidan kattakon meros qoldiryapti.

    -Bu uzoq vaqt siyosiy ongsizlikda ushlab turilgan halq. Фикри ожизимча, сиёсий онгсизликни факат жорий хукумат билан богламаслик лозим. Ҳакикатдан хам биз айни дамдаги хукумат ва унинг вакиллари билан узаро бахсга киришмокчи булсак, аввало, вокеликка яна-да тугрирок бахо беришимиз лозим.

    -Bu ko’zi qonga to’lgan diniy muholifat.

    Мухолифат “диний”,”сиёсий” каби синфлантирилмаслиги керак, менимча. Мухолифат бу – мухолифат! узларини бугунги хукуматга мухолифат деб эълон килганлар уз динларига эътикодлари мустахкам булиши, бу уларнинг диний мухолифат эканликларини акс эттирмайди ва айни дамда мухолифатнинг бугунги хукуматга карши курашида диний йулдан бориши хам нохуш окибатга олиб келади ахир, окибатда,биз нимага эришамиз? На хукумату на мухолифат билан иши булмаган, бетараф булган диндор хам бемалол намозини укиёлмай колди-ку!

    -Bu iqtisodi talon taroj qilingan davlat.

    Бу фикрингизга кушилишим мумкин, чунки 15 йилда иктисодни бемалол тикласа буларди. Афсуски, бугунги хукумат, гарчи унинг тепасида иктисодчи одам турса-да, мамлкат иктисодини огир ахволга солиб куйди.

    -Bu Rossiyada, Qozoqda hor bo’lib yurgan vatandosh.

    -Bu Siz bilan Men no’noq muholifat.

    -Bu minglab turmada yotgan repressiya qurbonlar.

    Охирги вариантларингизга кушиламан.Менимча, Узбекистон бир пуст ташлаши керак! Лекин пустни мажбурлаб олиб ташлашимиз унчалик хам тугри йул булмаса керак. Чунки курол эвазига халкка осойишта хаётдан ваъда бериш мантиксиздир.2007 гача куч йигишга имкониятимиз бор! Унгача сабр килмай радикал харакат килинса, менимча, бошбошдоклик ниш уриши мумкин. Насроний миссионерлари уз динларининг таргиботида ислом динидан нусха кучиришган эди. Яъни, мулойимлик билан тушунтиришлар олиб боришарди. Нега биз хам шу усулни куллаб курмаймиз. Махсус гурух тузиб, Узбекистонда узимизга хайрихох тарафдорларни тупламаймиз? икки йилда жуда катта куч булишимиз тайин. Навбатдаги сайловда шундай харакат килинадики, бугунги хукумат шок холатини яшашга мажбур булади. Бир пайтлар менга отам конни сув билан ювишларини ургатишган эди…

  5. Buni biz bilamiz

    Jarayonlarni kuzatish, voqealarni faol ishtirokchisi bo’lgan har bir o’zbek demokrati Karimov qachon ketadi degan savolga men bilaman deb javob berishi mumkin.

    Aslida savol sal not’gri qo’yilga, Karimov qachon ketadi deb emas, Diktaturaga qachon barham beramiz desak to’gri bo’lardi menimcha.

    Maqolada Iroq haqida so’z yuritilgan.

    Ushbu davlatning AQSh ta’siri ostida qanday holga kelganini butun halqlari yillab taraqqiyotdan ortda qolib ketayotganini demokratik kuchlar oliy qadryat deb biladigan so’z va fikr erkinligi bugun AKM (Kalashnikov)ovozi ostida qlib ketgani birdek hammaga ayon.

    Yana AQSH masalasida shuni aniq bilamanki bu davlat hech qachon Karimovga davlati miqyosida Iroq, hech bo’lmaganda Belaruschalik ta’sir o’tkaza olmaydi. Qo’shma shtatlarning Honobod bazasi ushbu davlatning mintaqadagi muhim inshooti hisoblanar ekan, AQSh Rossiya bilan geosiyosiy oyinda yutqazib
    O’zbekistondan quvilishni hech qachon hohlamaydi.

    Radikal kuchlar masalasi bugun menga Karimov rejimidanda hafli ko’rinadi, U o’zini demokrat hisoblaydi. Radikal islomchilarning esa qonun qoidasi boshqacha. Erondagi inqilobda asosiy rolni islomiy guruhlar oynagan ekan, kim buyurtma bersa osha raqsga degahlaridek bo’ladi.

    Bizda sharoit o’zgacharoq bugun har bir qatagon qilingan muslim o’zini jabrlangan hisoblar ekan o’zida har qanday demokratdan ko’ra kuchliroq nafrat tuyadi. O’ldirilgan qamoqdan kelib o’lgan aka-ukasi, farzandi, otasini qasosi uchun yonadi.

    Bundan tashqari siyosiy qatagonlar va demokratik parokandalik natijasida halqni demokratik etakchilari yo’q. Ulamolar esa minglab insonlarni etaklovchi kuchga ega bo’lib bormoqda.

    Andijonda voqealarni yaqindan kuzatgan holis sifatida aslida isyonning yadrosi dindorlar ekanligini kuzatdim. Agar voqealar isyonchilar nazarda tutgandek rivojlanganda bugun biz real islom davlati haqida gapirayotgan bo’lardik.

    Ko’pchilik yaqinlarim agar ana shu erda avtomat ko’targan ekstremistlar yo’q bo’lganda albatta halq qo’zgalardi biz ham halq bilan bo’lardik deyishdi.

    Karimovning ketishi tarih rivojining bir bo’lagi bo’ladi va albatta u o’limga mahkum har bir Allohning bandasi kabi.
    Rejim esa o’zidan kattakon meros qoldiryapti.
    Bu uzoq vaqt siyosiy ongsizlikda ushlab turilgan halq.
    Bu ko’zi qonga to’lgan diniy muholifat.
    Bu iqtisodi talon taroj qilingan davlat.
    Bu Rossiyada, Qozoqda hor bo’lib yurgan vatandosh.
    Bu Siz bilan Men no’noq muholifat.
    Bu minglab turmada yotgan repressiya qurbonlar.

    Ana shunday tarihiy qiyin va O’zbek demokratiyasining keyingi umri hafv ostida turgan paytda ba’zi vatandoshlarning qaysidir siyosiy etuklik haqida gapirayotgani hammaga alam qiladi.

    Men agar bugin demokratik inqilob bo’lgan taqdirda ham mana shu muholifat qo’liga otgan hokimyatni boshqarish agar birlashmaganlarida qiyin bo’lishiga va boshqa demokratiyaning do’sti bo’lmagan kuchlar tamonidan yakson etilishi mumkinligini istisno etmayman.

    Shunday qilib men savolga mana bunday javob beraman.

    Qachon muholifat birlashar ekan o’shanda Karimovdan ham uning rejimidan ham OZOD BO’LAMIZ deb javob beraman.

    EHSON contact1991@yandex.ru

  6. Радикал гуруҳлар

    Ассалому-алайкум Жахонгир ака. Маколангизда келтирилган куйидаги фикрларингизни уз фикримни билдирмокчиман.

    «Бугун қатағонларга қарамасдан, гарчи оз бўлсаларда радикал гуруҳлар деморатик кучларга нисбатан яхшироқ шаклланган. Бу эса Ўзбекистонда ҳам радикал гуруҳлар демократик кучларни қўлланиб, кейин уларни Эрондаги каби босиб юбориши, мамлакат издан чиқиб кетиши мумкин деган ташвишларга асос ярaтмоқда».

    Бунда кайси кучлар хакида айтмокчи булгансиз? Эронда, Америка демократик кучларни куллаб-куватлагани, окибатда аксига олиб Оятулла Хумайний бошлигидаги диндорлар келганлигини, якин тарихдан хисобга оладиган булсак ва Узбекистонда хам шу сенарий руй бериши мумкинлиги айтмакчимисиз?

    Жахонгир ака, агарда шундай демокчи булсангиз, бу фикрингизга кушила олмайман. Балким мен Сизни нотугри тушингандирман.

    «АКШнинг Каримовга нисбатан Андижон фожиасидан кейин хам аник сиёсат белгилаб олмаганлгига, айнан Эрондаги хатосини такрорламокчи эмас»,- деб фикрлаётган булсангиз бу фикрга кушиламан. АКШ хукумати хакикатан шундан курмокда ва хато килмокда.

    Аммо, мен Узбекистонда шундай кучлар бор деб хисобламайман. Диний окимлар буйича камалганларнинг судларида ва улар хакида куплаб мониторинг утказдик. Шу мониторинг натижаларига кура, уларни мен Узбекистонда бир потенциал куч деб хисобламайман. Бундай потециал куч бор деб айтиш Каримов учун керак булганлигини мендан кура яхши тушинасиз.

    Мен Жиззах буйича «Хизбут-Т-Тахрир» лидери билан 1999 йилда анча сухбатлашдим. Сухбатда очикдан-очик тан олдики фаолиятини бошлагандан бир оз утиб кулга тушган ва фаолиятини янада давом этдиришни у МХХ томонидан мажбур этилган. МХХ ундан копкон сифатида фойдаланганлар ва окибатда менинг хисобим буйича 50 якин копконга тушган болалар камокда озоб чекиб ётибди. Энг ачинарлиси улар орасида хатто бир мартагина хизбутчи билан бирга мачитда номозда булганлар купчиликни ташкил этади. Майли уларни бир куч деб хисобга олайлик хам, ахир уларни халкимиз кобул килмайд-ку. Тарихимизда хам шундайку. Бизни Эрон революцияси руй берган вактдаги мухит билан асло тенглаштириб булмайди.

    Дустлик туманидаги Бунёдкор кишлогида 29 март куни хукук химоячиси Эгамназар Шаймановни химоя килиб 400 га якин халк, асосан ёшлар кузголон килганига якинда деярли 3 ой булади. Шу муносабат билан биз мониторинг утказдик. Мониторинг хулосаси тугриси бизни хайрон колдирди. З ой мабойнида халкка 2 йиллик ойликлар берилган. Бир миллиондан беш миллионганча «туполончи» фермерларга кридетлар берилган. 80 якин оилаларга участка ерлари берилган ва бошка куплаб узгаришлар килинган. Э. Шайманов кишлокга борса купчилик учун байрам булиб кетади. Аммо мени бошка нарса хайрон колдирмокда, яъни, кишлокдаги ёшларнинг хамжихатлиги. Бу ёшларнинг нималар килганлигини «Севишганлар фожиаси» деган маколамда хам келтирганман.

    Кишлокдаги ёшлар хатто алохида гурух тузишган. Лидерлари хам бор. Улар хукук химоячисини вахшиёна урган кишиларнинг ва кишлокдаги бойларнинг руйхатитни хам килиб чикишибди. Улар якинда собик хужалик раиси Анвар Шербековни фермер хужалигидан олиб кетаятган «КАМАЗ» машинасини куппа кундуз йулга труба куйишиб, тухтатиб машинадаги барча бугдой донини талон-тараш килишган. Яна бир фермернинг еридан комбайин машинасини кувуб чикаришган, бунган карши куйилган 6 та миршабларни уриб фермер майдонидан кувиб чикаришган. Дарров ушбу гурух вакиллари билан учрашдик. Хукук химоячиси Шаймановга «Сизни урганларни судга бермасангиз, Сизга хам яхши булмайди», -дейишди. Уларга бундай йул билан курашиш окибати яхшилик билан тугамаслигини анча тушунтиришга харакат килдик.

    Бундай ноконуний харакатларни хеч ким кулламаслигини тушинтирдик. Мен дарров Дустлик туман хокимиятига кунгирок килиб халкни йигиб, биргаликда тушунтириш ишларини олиб боришни таклиф килдим. Минг афсуски, хатто эшитишни хам хохламади. Бу фожиа ахир. Жахонгир ака бунда балким учунчи кучларнинг куллари бордир деган фикирга хам бормокдаман. Бунга нима дейсиз?

  7. MAQSADNI

    BILOLMADIM

    Qiziq, juda qiziq maqolalar…Ayniqsa, Ehsonbek ismli muholifatdagi birodarimizning fikrlari…(“Buni biz bilamiz” http://www.jahongir.org/maqola/qachon_ketadi.html)

    U ksihi qanchalik dindorlar o’rtasidagi muhitdan xabardorlar, bilmadim, lekin u kishini fikrlariga man qo’shilolmayman…Hozir din va demokratiya o’rtasidagi farqni gapiradigan payt emas, buni ko’tarish kerak emas deyman-u, lekin bunaqa maqola chiqqan ekan, balki fikrlarni aytish kerakdir…

    1) Andijondagi voqealarda dindorlarni alohida ko’rsatishlari noto’g’ri…Chunki maydonga oddiy xalq chiqqan edi… Aholining 95 % musulmon bo’lgan hudud…Agar aholi musulmon bo’lsa-yu, diniy talablarni ko’tarib chiqamagan bo’lsa, buni diniy davlat qurishga intilish desa bo’ladimi? Bu Karimov aytayotgan gap…”Agar voqealar isyonchilar nazarda tutgandek rivojlanganda bugun biz real islom davlati haqida gapirayotgan bo’lardik.” degan gap” …Ular Farg’ona vohasida halifatlik qurmoqchi edi.. ” degan gapni takrori…Bu fikrni siz tadiqlamasangiz kerak?

    2) Dindorlar diktatorlikdan keyingi kelajakdagi ikkinchi xavf emas…Agar Imom -domlalarning orqasidan minglab odamlar ergashayotgan bo’lsa, Ehsonbek o’zlariga savol bersinlar ” Nima uchun Minglab odamlar bu Imomlarning gapiga quloq solayapti? ” -, deb. Yoki o’sha minglab odamlar axmoq, hech narsani fargiqa bormaydigan go’l odamlar, yoki imomlarda nimadir bor ergashtiradigan…O’zini tomog’ini, tinch hayotini o’ylab yurgan soxta imomlarga 1-2 odamdan boshqa odam ergashmayapti, hamma imomlar ham minglab ergashuvchilariga ega emas…

    3) Dindorlarning ko’zi qonga to’lgan, lekin ular kimdan qasos olishni biladi…Chetda yurgan muxolifat bundan xafvsiramasa ham bo’ladi…To’g’ri kelgan birinchi odamdan qasos olish ularning odati emas…Ba’zi dindor, ilimli odamlar O’zbekistonda dindorlardan boshqa odamlar ham borligini biladi va ular bilan murosa qilish kerakligini ham biladi…

    4) Dindor odamlar siyosatga aralshishga haqli odamlar…Kerak bo’lsa o’z partiyalarini ham qurishlari kerak…Kim biladi ertaga parlament yana “o’qish va ish joylarida hijobliklar ko’rinmasin” deb qolsalar…Yoki “namoz o’qiganlar ish vaqtiga rioya qilmayaptilar” deb qolinsa…Demokratik Isroilda deyarli hamma dindorlar hukumat tepasida va hamma diniy qoidalar hisobga olingan holda ish yuritiladi…

    Demokratik AQSH hukumatida va Parlamentida xristiyanlar bor va hamma xristianlik qoidalari hisobga olingan. .Buni ko’pchilik biladi…Nima uchun dindorlar UZ siyosatida aralashishi kerak emas?

    Ehsonbekning maqolasi qaysi maqsadda chop etildi, bilmadim…

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: