Узбекистонда «мустакил» суд тизими

(ёхуд, судьянинг икрори: «мен юкоридан сурадим…, менга босим булаяпти»)

Адвокатимиз Гиёс Номозов билан углим Ихтиёр Хамраев иши буйича Узбекистоннинг суд тизимидаги барча идораларга жами булиб 15 маротаба этапма-этап мурожаат килдик. Деярли барча инстанцияларга мурожаат килиб булдик. Биргина Узбекистон Олий судига 5 маротаба мурожаат килдик. Шу десангиз, хакикат излаб сарсон-саргардон булган фукаролар уртасида, хамда халк орасида «почталиончи омбдусман» деб ном олган Сенат кошидаги ОМБДУСМАНга хам мурожаат килдик. Факатгина Олий суднинг охирги инстанцияси колди халос. Бу охирги инстанциядан хали жавоб олганимиз йук. Бу охирги инстаниядан кейингина Халкаро судга мурожаат килиш имконияти булади. Суд тизимидаги барча инстанциялардан утмаган ишлар Халкаро судларда куриб чикилмайди.

Конституциянинг 22-боб 106 моддасида «Узбекистон Республикасида суд хокимияти…мустакил холда иш юритади» деб аник равшан килиб ёзиб куйилган). Конституциямизнинг мана шу моддаси деярли ишламаслигини куйидаги шикоятларимиздан иккита мисол билан исботламокчиман:

1. Юкорида айтганимдай Узбекистон Олий судига беш маротаба ёзган шикоятларимизнинг учтасига Олий суд мавжуд конунларимизни ута купол холда бузиб, шикоятларимизни, ишни хам апелляция ва назорат тартибда (ишни куриб чикишни инкор килинаган) куриб чиккан Жиззах вилоят жиноий ишлар буйича судига кайтариб юборди. Холбуки, конун буйича шикоятни (протестдан ташкари), ишни куриб чикилган судга куриб чикилиши учун юборилмаслиги лозим. Олий суднинг бу «кашфиёти» факатгина менинг инсон хукуклари буйича олиб борган фаолиятим билан боглик булиб, кандай булмасин менинг фаолиятим туфайли куч салохиятига эга булган идоралар томонидан уюштирилиб камалган углим Ихтиёр Хамраевни озодликка чикармасликдан иборатдир. Шу билан бирга Олий суднинг бу «кашфиёти» нафакат углимга эмас, камокда колаётган 17 нафар хукук химоячилари ва журналистларга хам кулланилганини хам эслатиб утмокчиман. Бу фикримга асосим куйидагидир, яъни деярли барча камалган хукук химоячилар ва журналистлар 30 ноябрда чикарилган Амнистия актига тулик тушган эди ва улар озод клиниши керак эди. Камокдагиларнинг барчасига «ички таритибни мунтазам бузди» деб Узбекистон суд тизими узини «мустакил холда иш юритишини» ажойиб равишда амалга оширмокда.

2. Амнистия чиккандан сунг углимиз озод булади деб хурсанд булган эдик. Аммо бу хурсандчилигимиз сароб булиб чикди ва суд тизимига ишончсизлик менда орта бошлади. Адвокатимиз билан 2006 йил 30 ноябрь куни чикарилган амнистия актини атрофлича урганиб чиксак углимни озод килиш имконияти бор экан. Шундан келиб чикиб, Дустлик туманлараро фукаролик судига (судья Мавлуда Эльмуратовага) «махкум Хамраев.И.Б га Амнистия актини куллашни рад этиш хакида карор юзасидан» шикоят билан чикдик. Яъни, И.Хамраевга УЯ№64/73 калония рахбарияти (рахбар Икром Жураев) томонидан айнан амнистия чиккан 30 ноябрь куни тушдан сунг хайфсан «эълон» килинганлиги, янада аникроги Амнистия карори Олий Мажлис Сенатининг карори кабул килинганлиги шикоятимизга асос килиб олдик. Шикоятимиздаги энг катта асосимиз «Амнистияни Сенат карорини куллаш тартиби хакидаги» НИЗОМнинг 17.1 бандида: «Жазони уташ тартибини бузаётган шахслар деб: а) амнистия тугрисидаги карор карор килингунга кадар жазо ижро этиш муассасаси томонидан кулланилиб, олиб ташланган ва амал килиш муддати тугамаган икки ёки ундан ортик интизомий жазоси булган махкумларни…хисоблаш лозим», деб белгиланган. Этибор беринг: Карорда «…карор кабул килунгунга кадар» деб ок-корада ёзиб куйилган. Яъни, Ихтиёр Хамраевга куйилган «интизомий жазо» 30 ноябрь куни тушдан кейин берилган. Холбуки, Призидент томонидан имзо куйилиб чикарилган карор буйича чикарилган НИЗОМни Олий суд, Бош прокуратура, МХХ ва ИИВ томонидан тасдикланган. Узбекистоннинг энг юкори турта ташкилотлари томонидан чикарилган бу НИЗОМни Дутлик туманлараро фукоралик судининг судьяси Мавлуда Эльмуротова бир тийинга хам олмасдан, 2007 йилнинг 26 март куни шикоятимизни куриб хам чикмай, прокуратрурага мурожаат килинглар деб, рад этганлиги хакида жавоб берди. Шуниси кизик-ки, аввалига шикоятимизни 2007 йил 16 март куни судья Мавлуда Эльмуратова «бу иш жуда осон иш экан-ку. Бунака шикоят бирор марта хам тушмаган эди» деб хурсандчилик билан кабул килди. 2-3 кундан сунг «шикоятимиз нима булди» Эльмуротовага мурожаат килганимизда, «Мен юкоридан сурадим. Бу ишни жиноий иш буйича суд куриб чикар экан» деб тунини тескари кийиб олди. Хатто «бу иш Хамраев Бахтиёр билан боглик экан, менга юкоридан босим булаяпти» деб тан хам олди. Судья Эльмуратовага узининг «мустакил»лигини тан олгани учун рахматимни айтиб коламан. Мана Сизга Узбекистондаги суд тизимининг «мустакиллиги».

Энг катта фожеа мавжуд жамиятдаги фукароларнинг Узбекистон суд тизимига ишончнинг деярли йуколганида.

Фурсатдан фойдаланиб, ушбу ёзувларим охирида, углим масаласида, яъни жазони утаётган УЯ № 64/78 калонияда углим И.Хамраевга нисбатан мухит яхшиланганлиги, хатто, калония рахбарияти ва Жиззах вилоят Ички Ишлар Бошкармаси ташаббуси билан углимни соглигини даволатиш учун текширувдан утказилиб даволанишга шароитлар яратилаётганлиги ва окибатда углимнинг соглиги яхши томонга узгараётганлиги учун уларга узимнинг рахматимни хам айтиб коламан.

Бахтиёр Хамро.

Жиззах шахри. «Заргарлик» махалласи.

Advertisement

About TURONZAMIN

supporter of democracy

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

Gravatar
WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Connecting to %s