ЖАМШИД ОЧИЛОВ׃
Каримовнинг дастидан халк тезак ёкмокда
Андижон вокеларидан кейин Россия ва Узбекистон хукуматлари уртасида иттифокчилик авж олиб кетди.
Узбекистон хукуматининг узига хос ва узига мос жихати шундан иборатки, у кандайдир узгаришни амалга оширишни ихтиёр этса албатта бугунгача мавжуд анъаналарини саклаб колган холда амалга оширишга одатланган. Бугунги “демократик диктатура“, “иттифокдош мустакиллик“, “режалаштириладиган эркин бозор иктисодиёти” каби мисоллардан нима демокчи эканимизни англаган булсангиз керак. Россия билан иттифокчилик шартларини амалга оширишда хам бу анъанага содик колинди. Иттифоклик шартномасининг алохида эътиборга молик бир жихати шундаки, Узбекистон “узининг бугуни ва келажагини ким билан боглашга карор килганини” намоиш килиш учун Россиянинг барча талабларига тулалича рози булди. Бу талаблар нафакат бир томонлама Россия манфаатларига хизмат килади, балки Россия манфаатларига хизмат килиш учун Узбек халкининг зарурий манфаатларини кондиришдан хам воз кечади.
Узбекистон Россияга табиий газ етказиб бериш хажмини кескин ошириш мажбуриятини олди. Аммо мазкур талабни бажариш учун бошка давлатларга етказиб берилаётган табиий газ микдорини хам камайтириб булмайди. Россияга етказиб бериладиган “имтиёзли нарх” билан олдингидай даромад килиш имконини йуклиги, олдинги таъминотни хам саклаб колган холда Россияни газ билан таъминлашни кенгайтиришни таказо этади.
Бу холда ички истеъмолни кискартириш хисобига “рус огаларимиз” талабини кондирмоқда. Бугун газ такчиллиги шундан келиб чикмода. Окибатда кахратон кишда, ички истеъмол ёздагисига нисбатан ун баробаргача ошган мавсумда газни мутасаддилар хужаликларига тулалигича, марказий шахарларга кисман етказиб бериб, ахолонинг 65% истемол киладиган кишлокларни деярли бутунлай газ таъминотисиз колдирмокдалар.
Илгари иситиш ва хужалик эхтиёжлари учун кумирдан фойдаланган, аммо кумир таъминотига нисбатан иктисодий самарасизлиги учун газлаштирилган, аммо кисман булсада кумирдан фойдаланиш имконияти ва куникмаси сакланиб колган худудларда газ таъминоти узилиб, кумир таъминотини кайта йулга куйишилди.
Ҳукуматнинг самарали табиий газ исътемолини йулга куйиш борасида чикарган карори ва нонвойхоналардаги вазиятга карасак “буюк рус огаларимизга” имтиёзли газ етказиб беришни таъминлаганимиз нафакат газ такчиллигига, хатто нонимизнинг кимматлашишига хам олиб келмокда.
Ислом Каримовнинг “халк нонини зурга топиб еса итоатгуй булади” деган шиори бор. Аммо бу ходисалардан унинг кахратон кишда хам газсиз хам нонсиз колдирсанг кандай булишини хам амалиётдан утказишни хохлаётгани куриниб колди. Аслида Каримов бунинг окибатларидан хам бехабар деб булмайди. Аммо у Кремлнинг талабларини бажаришга мажбур. Акс холда бугун кутарилмаган халк эртага бошка сабабдан норозилик билдириб кучаларга чикса, русларнинг ёрдамисиз бирор иш кила олмаслигини яхши билади.
Бир пайтлар миллиатчи руслардан бири “Собик Иттифок худуди – бу бизнинг худудимиз, бу ерларни кулга киритиш учун ота-боболаримиз кон тукишган. Биз руслар бу ерларни барпо килдик, ривожланиш олиб келдик. Катта шахарлар, иморатлар, метролар хаммаси бизнинг пулимига курилган” деган эди. Гарчи бу гаплар асосиз ва бемаъни иддао булсада, энди совет иттифоки даврида эришган тараккиётимиздан руслар фойдасига воз кечамиз шекилли? Энди ота-боболаримиз каби сандал – учокка кайтамиз шекилли? Мустакиллик ва иттифокнинг, энг асосийси Каримовнинг узига хос ва узига мос сиёсатининг махсули бу.
Кишнинг ўтган бир ой ичида халк хаётини кузатар экан киши кийинги ойларда биз оддий халкни нималар кутмокда экан деган хаёлга боради. “Усти юпун, махнатдан мадори куриган халкни совукда оч холида отиб улдириш осонрокдир-да?” Бу ходисалардан шундан бошка хулоса хам чикариш мумкинми?
