УЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ МУСТАКИЛЛИГИНИНГ 15 ЙИЛЛИГИГА БАГИШЛАНАДИ.
Жалолиддин, «Туронизамин» учун махсус, Тошкент-Жиззах.
«Мен шу бугундан эътиборан, 1 сентябрдан Узбекистонни мустакил деб эълон киламан». Президент Ислом Каримов томонидан айтилган бу сузлар бугун Узбекистон телеканалларининг барчасида хар куни юз марталаб айлантирилмокда. Бу сузларни энсалари котиб тинглаётган оддий узбеклар, бундан 15 йил олдинги «бахтли ва тинч замонларни» энтикиб-энтикиб эслайдилар.
Дархакикат, махалламиз раиси Эргаш ака йигилишда айтганидай, «Мустакилликдан илгари Узбекистонимиз иктисоди ка-а-а-а-т-та жарлик ёкасига келиб колган эди. Хурматли президентимиз, отамиз Ислом Каримов хукумат тепасига келгач, иктисодимиз олдинга караб бир кадам ташлади».
Бу гаплардан сунг хар доим каттик карсакбозлик булиб кетар, бундан рухланган махалла раиси эса, хар йигилишда бу гапларни айтиб чарчамас эди. Охирги йигилишда катнашган хокимлик вакили раиснинг нуткидаги «иктисодий жарлик» хакидаги жумлани эшитиб, ранги окариб кетди. Ундай кейинги карсаклар эса, уни капалагини учириб юборди ва урнидан туриб мажлисни индамай тарк этди.
Эртаси махалла раисини хокимиятга югуртириб олиб кетишди. Оксакол у ердан чап кузи хиёл кукарган холда келди ва «жарлик» хакида умуман гапирмайдиган булди.
Аслида эса, махалла раиси узи билиб билмай хакикатни гапирганини англаб турган булсангиз керак.
Хакикатдан хам Узбекистондаги иктисодий ахвол бундан 15 йил илгаргидан бутунлай фарк килади.
Бундан 15 йил олдин порахурлик, жиноятчилик каби иллатлар жамиятда узларини бу кадар эркин сезмасдилар. Якинда Жиззах шахар «Бахтиер ТВ» телеканали берган хабарга кура, 2006 йилнинг биринчи ярмида, вилоятдаги жиноятчиликнинг барча курсаткичлари 2-3 баробар ошган.
Амалдорлар томонидан содир этилаётган иктисодий жиноятлар эса, шу йилнинг биринчи ярмида, 2005 йилдаги бир йиллик курсаткичдан анча ошиб кетган.
Шу уринда эътиборингизга, Жиззах вилоятида содир булган иктисодий жиноятлардан бирини хавола киламиз.
Жиззах вилоятининг, тогли Бахмал тумани худудида, 1998 йили «Баходир мармари» корхонаси ташкил этилганида, тумандаги купни курган кекса одамлар, «Ха, мана энди бизнинг чекка туманда хам иктисодий ахвол хийла яхшиланадиган булди» деб уйлаган эдилар.
Дархакикат, худуди турли казилмалар ва кимматбахо мармар тошлар макони булган Бахмал туманидаги ишбилармонлар, мармар ишлаб чикаришга ихтисослашган «Баходир мармари» корхонасининг бир йиллик даромади 100 миллион сум ($100 000) булишини аллакачон хисоблаб чикандилар.
Аввалига корхона бир маромда ишлагандек булиб турди, бирок, 2002 йилдан буён, «корхона ишламаяпти» деган бахона билан, ишчиларга ойлик бериш тухтатиб куйилди.
- Ойликсиз ишлай бошладик, бирок ишни тухтатмадик, мармар казиб чикаришни давом этдирдик, мармарларни хар куни машиналарга ортишда давом этардик, – дейди корхонадаги юк кутариш крани ишчиси Вахоб Абдуллаев.
Мармар карьери атрофидаги кишлок ахолиси эса, бу ерда бир кун хам иш тухтамагани хакида гувохлик беришаяпти.
- Хар куни чанг тузон билан 10-12 машина мармар ташиб кетишаяпти. Жонга хам тегди уларнинг шовкини, – дейди Киргиз кишлок фукароси Икромжон исмли киши.
Корхона ишчиларининг айтишларича, бу ерда бир ойда 15 миллион сумлик мармар сотилади. Накд пул эса, узини шу корхонанинг бошлиги деб хисобловчи Рахима Абдуллаевага топширилади.
Статистик маълумотларга кура эса, Жиззах вилоятидаги «Баходир мармари» мармар ишлаб чикариш корхонаси, иш тухтаб колгани учун, 2002 йилнинг май ойидан буён бюджетга бир тийин хам кирим килмаган.
Корхона рахбари Рахима Абдуллаева «Мен хеч нарсани билмайман, хаммасини туман хокимидан суранглар. Мен унинг рухсатисиз гапира олмайман» дейишдан нарига утмаяпти. Бахмал тумани хокими Маматкул Каршибоевни эса умуман жойидан топиш мушкул.
Бу хали хаммаси эмас. Якинда кулимизга галати хужжат тушиб колди. 2005 йилнинг 25 май куни, 77- сон билан, Бахмал туман хокими девонидан чикарилган хат Узбекистон республикаси мехнат ва ахолини ижтимоий химоя килиш вазири Окил Обидов номига ёзилган эди. Унда шундай дейилади:
«Жиззах вилояти Бахмал тумани хокимияти Сиздан, мармар ишлаб чикариш ва уни кайта ишлаш ускунасини сотиб олиш учун, имтиёзли ресурс беришингизни сурайди. Ушбу лойихани амалга ошиши, ишчи уринларини купайтириш имконини беради. Республика вазирлар махкамасининг 04.09.2001 йилдаги 203-В сонли карорига мувофик, имтиёзли кредитлар 40дан ортк ишчи урни яратиш имкони бор тадбиркорларга берилади. Биз урнатмокчи булган ускунанинг киймати 100 000 000 сум ($ 100 000) булиб, бу билан биз ишчилар урнини 86 нафарга етказамиз. Бундан ташкари мармар ишлаб чикариш ва уни кайта ишлаш корхонасининг махсулоти, хар доим хам мамлакат ичида ва ташкарисида харидоргир хисобланади»
Чамбарагулчин килиб куйилган туман хокими Маматкул Каршибоевнинг имзоси бу хужжатнинг салмогини оширса оширганки, лекин туширмаган.
Шунинг учун, Мехнат ва ахолини ижтимоий химоя килиш вазири, хурматли Окил Обидович Бахмаллик хокимнинг сузларига лакка тушганини сезмай колди ва тез кунда 100 миллион сум пул маблаги «Баходир мармари» корхонаси хисоб ракамига келиб тушди.
Хуш кейин нима булди, дерсиз? Кейин, аникроги, орадан бир йил утар утмас, яъни 2006 йилнинг 28 феврал куни, Бахмал тумани хокими М. Каршибоев яна бир хат ёзади. Бу сафар имтиёзли кредит сураб вазирга эмас, Жиззах вилоят прокурори Пулат Назаров номига ёзди.
Мана уша хатдан олинган жумлалар: «… Аммо урганиш жараёнида юкорида кайд этилган мазмундаги ва ракамдаги хат туман хокимлигидан чикарилмаган. Бу хат туман хокимлигининг девонхонасидан руйхатдан утмаган хамда хоким ёки унинг уринбосарлари томонидан имзоланмаган»
Ана сизга, кандай килиб мумайгина даромад олишнинг осонгина усули. Аввал нуфузли хат чикарасиз, пулни олиб булгач, уз хатингиздан тонасиз, тамом вассалом!
«Баходир мармари» корхонаси ишчиларининг айтишларича эса, 100 миллион сумлик маблаг олинган ва корхона маъмурияти бу пулни туман хокими билан биргаликда узлаштириб юборган.
Бу, шу корхонада неча йиллардан буён ойлик маошсиз ишлаётган аламзадалар фикри. Прокурор жаноби олийларинг бу борадаги фикрини эса биз каби оддий каламкашлар хеч качон била олмасак керак.
Одатда, угирлик, талончилик хакидаги хабарларга уша захотиёк эътибор каратилиб, ишга дахлдорлар дархол терговга чакириларди. Вилоят прокуратурасидаги манбанинг айтишича эса, прокурор Бахмал хокими Каршибоевнинг хатига эътибор хам килгани йук. Хабарнома берилганига 6 ой булган булсада, «Баходир Мармари» корхонаси боршлиги Рахима Абдуллаева хам, Бахмал тумани хокими М. Каршибоевлар хам «тинч-омон, хокисоргина» булиб туриршибди, иссик уринларида ишлашаяпти. Тошлар эса хар куни сотилаяпти.
Ха, Узбекистондаги мавжуд тузум Маматкул Каршибоев каби хоким ва хокимчалар учун иссикхонадай бир гап. Уз-узидан купайишиб, болалашлари учун «ажойиб» шароитлар яратилган. Ахир, бош вазир Шавкат Мирзиёев ва Жиззах хокими Убайдулла Ямонкуловлар бекорга куда булаётганлари йук-ку. Дарвоке, бу бутунлай бошка мавзу ва бу хакда кейинрок, батафсил хикоя киламиз.



